Cơ chế mới về giá xăng dầu: Doanh nghiệp tự quyết trong khung
Kể từ ngày 1/1/2024, Nghị định 80/2023/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu chính thức có hiệu lực, cho phép doanh nghiệp đầu mối tự quyết định giá bán lẻ xăng dầu trong phạm vi khung giá do liên Bộ Công Thương - Tài chính quy định. Đây là bước cải cách quan trọng nhằm tăng tính linh hoạt cho thị trường, giảm bớt sự can thiệp hành chính trực tiếp của Nhà nước.
Theo đó, liên Bộ sẽ công bố giá cơ sở và khung giá (giá tối đa và tối thiểu) vào các kỳ điều hành định kỳ 10 ngày/lần. Doanh nghiệp có thể điều chỉnh giá bán trong khung này, nhưng không được vượt quá giá tối đa. Quy định này tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động hơn trong kinh doanh, phản ánh nhanh hơn biến động thị trường thế giới.
Can thiệp của Nhà nước khi giá tăng cao
Mặc dù trao quyền tự quyết cho doanh nghiệp, Nhà nước vẫn giữ vai trò điều tiết thông qua các công cụ như Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và các biện pháp can thiệp khẩn cấp. Khi giá xăng dầu trong nước tăng cao đột biến, liên Bộ có thể quyết định điều chỉnh khung giá hoặc sử dụng Quỹ Bình ổn để giảm tốc độ tăng giá. Theo thống kê, trong năm 2023, Quỹ Bình ổn đã được sử dụng 15 lần với tổng mức chi khoảng 3.500 tỷ đồng để bình ổn thị trường.
Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia kinh tế, nhận định: “Việc doanh nghiệp tự quyết giá là tích cực, nhưng Nhà nước cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng để tăng giá bất hợp lý. Quỹ Bình ổn phải được sử dụng minh bạch, hiệu quả.”
Tác động đến doanh nghiệp và người tiêu dùng
Các doanh nghiệp đầu mối cho rằng cơ chế mới giúp họ linh hoạt hơn trong chiến lược giá, đặc biệt khi giá thế giới biến động mạnh. Tuy nhiên, họ cũng lo ngại về áp lực cạnh tranh khi các doanh nghiệp nhỏ khó có thể giảm giá sâu. Đối với người tiêu dùng, giá xăng dầu có thể dao động thường xuyên hơn nhưng không quá khung tối đa, giúp thị trường minh bạch hơn.
Đại diện Bộ Công Thương cho biết: “Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, sẵn sàng can thiệp khi cần thiết để bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.”
