Doanh nghiệp đối mặt với 'cú sốc kép' từ biến động giá xăng dầu
Trong bối cảnh giá xăng dầu biến động mạnh, nhiều doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu đang phải đối mặt với chi phí đầu vào leo thang. Tuy nhiên, điều khiến họ lo ngại hơn cả không chỉ là mức giá tăng, mà chính là hiện tượng "tát nước theo mưa" – khi giá tăng thì nhanh chóng, nhưng giảm lại rất chậm, gây áp lực nặng nề lên hoạt động kinh doanh.
Kế hoạch tuyển dụng bị đình chỉ vì đơn hàng sụt giảm
Công ty TNHH Daiwa Việt Nam tại Khu công nghiệp Hòa Khánh, Đà Nẵng là một ví dụ điển hình. Từ một doanh nghiệp dự kiến tuyển mới 200 lao động mỗi tháng để đáp ứng đơn hàng xuất khẩu, công ty này buộc phải tạm dừng kế hoạch tuyển dụng do hàng loạt khó khăn phát sinh.
Ông Nguyễn Văn Phu, Giám đốc công ty, cho biết: "Đơn hàng xuất khẩu sang thị trường Mỹ của chúng tôi đã giảm khoảng 30% do giá xăng dầu cao khiến người dân Mỹ thắt chặt chi tiêu. Đồng thời, tất cả các đối tác cung cấp nguyên liệu đều yêu cầu tăng giá từ 20-60%. Doanh nghiệp đang phải đối mặt với 'cú sốc kép', buộc phải tạm dừng kế hoạch tuyển dụng mới dù trước đó mọi thứ rất khả quan."
Ông Phu cũng bày tỏ lo ngại về bài toán nhân sự, khi chi phí sinh hoạt tăng cao khiến công nhân gặp khó khăn, nhưng doanh nghiệp lại chưa thể tăng lương hoặc có chính sách hỗ trợ kịp thời do đang gồng gánh nhiều chi phí khác.
Nghịch lý chi phí vận tải và tình trạng tăng giá vượt mức hợp lý
Theo bà Nguyễn Thị Phi Anh, Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy sản và thương mại Thuận Phước (Đà Nẵng), giá xăng dầu biến động liên tục kéo theo hàng loạt chi phí khác tăng cao. Đáng chú ý là nghịch lý: cước vận tải quốc tế không tăng nhiều, nhưng chi phí vận tải nội địa lại tăng mạnh.
"Cước tàu xuất khẩu đi Nhật Bản vẫn giữ ở mức khoảng 22 triệu đồng/container 40 feet. Tuy nhiên, chi phí vận chuyển nguyên liệu tôm từ Bạc Liêu, Cà Mau về Đà Nẵng trước đây khoảng 37 triệu đồng/container, nay đã tăng lên 44-50 triệu đồng chỉ trong thời gian ngắn", bà Phi Anh chia sẻ.
Bà cũng chỉ ra vấn đề đáng lo ngại hơn: hiện tượng một số đơn vị lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng giá vượt mức hợp lý. Ví dụ, chi phí bao bì có trường hợp tăng đến 40%, trong khi tỷ trọng xăng dầu trong cấu thành giá không tương ứng. Đặc biệt, khi giá đã tăng thì rất khó giảm xuống, gây thêm áp lực cho doanh nghiệp sản xuất.
Doanh nghiệp logistics cũng chịu ảnh hưởng nặng nề
Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp logistics cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn khi chi phí xăng dầu chiếm tỷ trọng rất lớn, khoảng 30-50% tổng chi phí vận tải. Ông Dương Tiến Lâm, Trưởng Văn phòng đại diện Hiệp hội doanh nghiệp logistics Việt Nam tại Đà Nẵng, cho hay doanh nghiệp vận tải không thể điều chỉnh giá kịp với độ biến động.
"Các hợp đồng vận tải thường được 'chốt' từ trước, đặc biệt với khách hàng xuất khẩu, nên việc điều chỉnh giá rất hạn chế. Chúng tôi cũng ghi nhận tình trạng một số đơn vị 'tát nước theo mưa', lợi dụng biến động giá để tăng giá dịch vụ. Khi giá đã tăng thì rất khó giảm, gây méo mó thị trường và ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp", ông Lâm nhấn mạnh.
Kiến nghị kiểm soát biên độ giá và tăng tính minh bạch
Từ thực tiễn này, ông Lâm kiến nghị Chính phủ cần có các giải pháp vĩ mô nhằm kiểm soát biên độ biến động giá, đặc biệt là xăng dầu, theo hướng ổn định với chu kỳ dài hơn để doanh nghiệp có thời gian thích ứng. Đồng thời, cần tăng cường kiểm soát các loại phụ phí trong lĩnh vực logistics và vận tải, tránh tình trạng tăng giá thiếu minh bạch.
Ông Nguyễn Trọng Hiếu, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Đà Nẵng, cũng đề xuất Chính phủ thực hiện điều chỉnh giá xăng dầu theo chu kỳ ổn định và thời gian dài hơn (ít nhất 30 ngày trở lên), thay vì lên xuống theo sát biến động thế giới như hiện nay. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh và có kế hoạch ứng phó với khó khăn.
Trong bối cảnh đó, Quyết định số 483/QĐ-TTg bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách năm 2026 cho Bộ Công Thương để phục vụ công tác bình ổn giá xăng dầu trong nước được kỳ vọng sẽ phần nào giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, bài toán về hiện tượng "tát nước theo mưa" và sự minh bạch trong điều chỉnh giá vẫn cần những giải pháp đồng bộ và kịp thời hơn nữa.
