Nhiều doanh nghiệp đang bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc thay đổi cách áp dụng giá điện có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự vận hành liên tục của các trung tâm dữ liệu và hoạt động sản xuất kinh doanh. Vấn đề này đang thu hút sự quan tâm đặc biệt từ các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ.
Bộ KH&CN gửi văn bản lần thứ 2 đề nghị xem xét
Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã gửi văn bản lần thứ hai đến Bộ Công Thương về việc áp dụng giá điện kinh doanh cho các trung tâm dữ liệu. Từ góc độ quản lý chuyên ngành, Bộ KH&CN cho rằng việc áp dụng quy định giá điện tại Thông tư 60 đối với trung tâm dữ liệu cần được xem xét kỹ lưỡng, bảo đảm thống nhất với các quy định liên quan của Luật Viễn thông và Luật Công nghiệp công nghệ số.
Phân tích từ các văn bản pháp luật
Theo Thông tư 60, giá điện được phân theo mục đích sử dụng, trong đó: điện sử dụng cho các công trình hạ tầng viễn thông như tổng đài, mạng truyền dẫn, trạm thu, phát sóng được áp dụng giá điện sản xuất (khoản 9 Điều 7), còn điện sử dụng cho các cơ sở kinh doanh dịch vụ viễn thông của doanh nghiệp được áp dụng giá điện kinh doanh (khoản 3 Điều 11).
Trong khi đó, Luật Viễn thông (2023) quy định rõ ràng: trung tâm dữ liệu là một loại công trình viễn thông (khoản 23 Điều 3), dịch vụ trung tâm dữ liệu là một loại dịch vụ viễn thông (khoản 9 Điều 3). Do đó, việc áp dụng giá điện đối với trung tâm dữ liệu cần bảo đảm nhất quán cùng một nguyên tắc như các dịch vụ viễn thông khác và không nên căn cứ theo đối tượng phục vụ (nội bộ hay cung cấp dịch vụ ra bên ngoài).
Bản chất hoạt động sản xuất của trung tâm dữ liệu
Thực tế cho thấy, hoạt động sản xuất luôn là tiền đề để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ cung ứng ra thị trường. Việc cung cấp dịch vụ ra bên ngoài không làm thay đổi bản chất sử dụng điện của các hệ thống kỹ thuật trong trung tâm dữ liệu.
Cụ thể, điện sử dụng cho các hệ thống kỹ thuật của trung tâm dữ liệu bao gồm:
- Hệ thống máy chủ
- Hệ thống lưu trữ
- Hệ thống xử lý dữ liệu
- Hệ thống làm mát
- Hệ thống vận hành hạ tầng
Các hệ thống này đóng vai trò trực tiếp tạo ra và duy trì năng lực cung cấp dịch vụ, tương ứng với hoạt động sản xuất nên cần áp dụng giá điện sản xuất. Trong khi đó, điện sử dụng cho các cơ sở kinh doanh dịch vụ trung tâm dữ liệu của doanh nghiệp như khu vực văn phòng, điểm giao dịch thì mới nên áp dụng giá điện kinh doanh.
Ảnh hưởng đến hạ tầng số quốc gia
Bộ KH&CN khẳng định việc áp dụng giá điện sản xuất đối với trung tâm dữ liệu cũng phù hợp với nguyên tắc áp dụng giá điện sản xuất cho các ngành công nghiệp quy định tại khoản 1 Điều 7 Thông tư 60. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng khi Luật Công nghiệp công nghệ số (2025) xác định trung tâm dữ liệu thuộc hạ tầng công nghiệp công nghệ số (điểm d khoản 2 Điều 21).
Trung tâm dữ liệu là cấu phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia. Việc gián đoạn hoặc ngừng cung cấp điện có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến:
- Các hệ thống thông tin quan trọng
- Nhiều hoạt động kinh tế xã hội trên môi trường số
- An ninh mạng và an toàn thông tin
Tác động đến môi trường đầu tư
Giá điện là một trong những yếu tố then chốt mà nhà đầu tư nước ngoài cân nhắc khi quyết định đặt trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Việc áp dụng giá điện kinh doanh sẽ làm tăng đáng kể chi phí vận hành, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.
Điều này tiềm ẩn rủi ro dịch chuyển hoạt động lưu trữ và xử lý dữ liệu ra ngoài lãnh thổ Việt Nam, có thể sẽ không bảo đảm thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nghị quyết này yêu cầu "có cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đầu tư, xây dựng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây; thu hút doanh nghiệp nước ngoài đặt trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây tại Việt Nam".
Kiến nghị và phản ánh từ doanh nghiệp
Từ các phân tích trên, Bộ KH&CN nhấn mạnh, để bảo đảm thực hiện thống nhất và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đề nghị Bộ Công Thương sớm có hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng Thông tư 60 đối với trung tâm dữ liệu. Trong khi chưa có hướng dẫn thống nhất, Bộ KH&CN đề nghị xem xét tạm thời tiếp tục áp dụng giá điện sản xuất và bảo đảm cung cấp điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu.
Trước đó, nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực viễn thông và công nghệ thông tin đã có văn bản gửi Bộ Công Thương về việc thay đổi cách áp khung giá điện cho các trung tâm dữ liệu theo Thông tư số 60. Các doanh nghiệp này bao gồm:
- Viettel
- VNPT
- FPT Telecom
- CMC
- VNG Data Center
Theo đó, cơ quan điện lực căn cứ Thông tư 60 để xếp hoạt động của data center (trung tâm dữ liệu) vào nhóm "cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung", từ đó áp dụng giá bán điện theo mục đích kinh doanh, thay vì giá bán điện theo mục đích sản xuất. Đây là mức giá đã được áp dụng ổn định và thống nhất đối với 100% các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam trong suốt thời gian trước đây.
Diễn biến mới nhất
Ngày 13/2/2026, Bộ KH&CN đã có công văn trao đổi với Bộ Công Thương về kiến nghị của doanh nghiệp liên quan đến việc áp dụng giá điện đối với trung tâm dữ liệu. Tiếp theo đó, ngày 19/3/2026, Cục Điện lực (Bộ Công Thương) phối hợp với Cục Viễn thông (Bộ KH&CN) tổ chức cuộc họp với đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam, các tổng công ty điện lực, doanh nghiệp trung tâm dữ liệu và Hiệp hội Internet Việt Nam.
Tại cuộc họp, các doanh nghiệp và hiệp hội đã phản ánh việc thay đổi chính sách làm tăng đáng kể chi phí, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và môi trường đầu tư. Chi phí tiền điện hiện chiếm khoảng 40–50% chi phí vận hành của trung tâm dữ liệu. Việc điều chỉnh áp dụng giá điện kinh doanh thay cho giá điện sản xuất đối với trung tâm dữ liệu đã làm chi phí tiền điện tăng trên 50% so với trước đây, dẫn đến tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp có thể tăng khoảng 20-25%.
Tình hình này đang đặt ra thách thức không nhỏ cho các doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu, đồng thời đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành để tìm ra giải pháp phù hợp, vừa bảo đảm tuân thủ pháp luật, vừa hỗ trợ phát triển hạ tầng số quốc gia.
