Trong khuôn khổ workshop “Giảm phát thải - cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp” do VietinBank tổ chức tại TP.HCM, các chuyên gia cho rằng chìa khóa của chuyển đổi xanh bắt đầu từ dữ liệu minh bạch, quản trị bài bản và khả năng kết nối với các giải pháp tài chính bền vững. Giảm phát thải đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường, khi các khái niệm ESG, kiểm kê khí nhà kính và thị trường tín chỉ carbon ngày càng quen thuộc với cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn băn khoăn về cách bắt đầu để vừa đáp ứng yêu cầu thị trường, vừa duy trì năng lực cạnh tranh.
Giảm phát thải trở thành yêu cầu bắt buộc
Theo ông Nguyễn Đình Thái, Tổng giám đốc EGP Việt Nam, giảm phát thải đang chuyển từ hoạt động khuyến khích sang yêu cầu phổ biến từ cơ quan quản lý, khách hàng quốc tế và các tổ chức tài chính. “Cam kết phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam, cùng các quy định về kiểm kê khí nhà kính và lộ trình phát triển thị trường carbon đang tạo ra một khuôn khổ mới để doanh nghiệp chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo,” ông Nguyễn Đình Thái nhấn mạnh. Minh chứng là nhiều tập đoàn đa quốc gia đã yêu cầu nhà cung cấp công bố dữ liệu phát thải và các chỉ số ESG, khiến quản trị phát thải trở thành một phần của năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp cam kết mục tiêu giảm phát thải càng tham vọng, càng có cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh ưu đãi từ ngân hàng.
Ông Trần Đăng Nhơn, chuyên gia Công ty TNHH An ninh Năng lượng, cho rằng không tồn tại “công thức chung” cho doanh nghiệp trong quá trình giảm phát thải. “Mỗi doanh nghiệp có đặc thù riêng về ngành nghề, công nghệ, quy mô sản xuất và mục tiêu kinh doanh, do đó, lộ trình giảm phát thải của doanh nghiệp cũng cần được xây dựng trên cơ sở hiện trạng và dữ liệu của chính doanh nghiệp,” ông Nhơn chia sẻ.
Khai thông dữ liệu giảm phát thải
Tại workshop, các chuyên gia thống nhất rằng khó khăn lớn nhất nằm ở dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp chưa có bức tranh đầy đủ về lượng phát thải, chưa xác định được nguồn phát thải trọng yếu và chưa hình thành quy trình quản trị dữ liệu thống nhất. Theo ông Phạm Gia Huy, chuyên gia từ Zeroboard, việc tổng hợp dữ liệu bằng bảng tính thủ công phù hợp ở giai đoạn đầu nhưng sẽ bộc lộ nhiều hạn chế khi doanh nghiệp mở rộng quy mô. Chuyển đổi số trong hoạt động đo lường phát thải, áp dụng MRV (Measure - Report - Verify) được xem là xu hướng tất yếu. “Việc số hóa quy trình thu thập, tính toán và báo cáo không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo ra hệ thống dữ liệu minh bạch, có thể kiểm chứng và sẵn sàng phục vụ khách hàng, nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý,” ông Huy nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, bà Đàm Thị Bích Ngọc, Phó trưởng ban quản lý dự án carbon của Intraco, cho rằng doanh nghiệp không nên chờ đến khi quy định bắt buộc mới triển khai, vì có thể tạo áp lực lớn về thời gian và nguồn lực. Lộ trình hiệu quả cần bắt đầu từ kiểm kê khí nhà kính, xây dựng đường cơ sở phát thải, từ đó xác định các giải pháp ưu tiên như tối ưu năng lượng, cải tiến quy trình. “Doanh nghiệp không nên đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu mà cần triển khai theo từng giai đoạn, liên tục cập nhật dữ liệu và hoàn thiện hệ thống quản trị,” bà Ngọc khuyến nghị.
Theo bà Trần Thị Thùy Dương, Trưởng phòng Phát triển tín chỉ carbon của Aquila, Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển thị trường tín chỉ carbon. Khi cơ chế thị trường hoàn thiện, doanh nghiệp chuẩn bị tốt dữ liệu và lộ trình giảm phát thải sẽ có lợi thế tham gia các dự án tín chỉ carbon, biến giảm phát thải từ chi phí tuân thủ thành cơ hội tạo giá trị kinh tế. Điều kiện tiên quyết vẫn là hệ thống dữ liệu phát thải đáng tin cậy và được quản trị theo chuẩn mực.
Dữ liệu ESG - lợi thế tiếp cận vốn
Nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại tọa đàm là mối liên hệ giữa dữ liệu ESG và nguồn vốn xanh. Theo các chuyên gia, ngày càng nhiều tổ chức tài chính xem xét yếu tố môi trường, xã hội và quản trị trong quá trình đánh giá doanh nghiệp. Đồng nghĩa dữ liệu phát thải đã trở thành cơ sở để doanh nghiệp tiếp cận các sản phẩm tài chính bền vững.
Trong khuôn khổ workshop, VietinBank giới thiệu sản phẩm Cho vay liên kết bền vững (Sustainability-Linked Loan - SLL). SLL gắn lãi suất ưu đãi với các chỉ tiêu phát triển bền vững mà doanh nghiệp cam kết thực hiện, như giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng hoặc các mục tiêu ESG phù hợp với đặc thù hoạt động. Cách tiếp cận này tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư cho chuyển đổi xanh, vừa góp phần mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn phục vụ tăng trưởng bền vững.
Kết thúc workshop, các chuyên gia cho rằng chuyển đổi xanh đã trở thành một phần trong chiến lược phát triển doanh nghiệp. Dữ liệu ESG vì vậy ngày càng được xem là tài sản cạnh tranh, giúp doanh nghiệp mở rộng chuỗi cung ứng, tham gia thị trường carbon và tiếp cận vốn xanh.
