De Beers - Tập đoàn kim cương lớn nhất thế giới bị rao bán, ngành tỷ USD chao đảo
Thị trường kim cương toàn cầu đang đứng trước một cơn địa chấn khi Anglo American, tập đoàn khai khoáng khổng lồ, tuyên bố kế hoạch thoái vốn khỏi De Beers - công ty kim cương lớn nhất thế giới. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp tỷ USD này đang hứng chịu áp lực nặng nề từ sự trỗi dậy của kim cương nhân tạo giá rẻ, chủ yếu đến từ Trung Quốc.
Vương miện lỗi thời trở thành gánh nặng
Theo thông tin từ tờ Financial Times, Duncan Wanblad, Giám đốc điều hành của Anglo American, đã tiết lộ kế hoạch bán De Beers như một phần của chiến lược tái cấu trúc sau khi tập đoàn này đẩy lùi nỗ lực thâu tóm thù địch từ đối thủ BHP vào năm 2024. Mặc dù từng được coi là "viên ngọc quý" trên vương miện của Anglo, De Beers hiện đang trở thành gánh nặng tài chính.
Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm chi tiêu xa xỉ tại Trung Quốc và đặc biệt là cuộc xâm lăng của kim cương nhân tạo. Loại đá này có giá thành sản xuất cực thấp, chỉ bằng một phần nhỏ so với kim cương tự nhiên, khiến De Beers mất dần thị phần. Anglo American thậm chí đã cảnh báo về khả năng điều chỉnh giảm giá trị sổ sách của De Beers lần thứ ba trong vòng ba năm qua.
Cuộc cách mạng từ Trung Quốc với giá cả "hủy diệt"
Trung Quốc hiện đang thống trị thị trường kim cương nhân tạo toàn cầu, cung ứng hơn 50% sản lượng. Tỉnh Hà Nam đã trở thành thủ phủ sản xuất với công suất hàng triệu carat mỗi năm. Sự bùng nổ này kéo theo một cuộc "thảm sát" về giá:
- Giá kim cương nhân tạo đã giảm từ mức bằng 80% kim cương tự nhiên xuống chỉ còn 10% - 20%.
- Giá bán buôn một carat kim cương nhân tạo loại tốt giảm từ vài nghìn USD xuống còn vài trăm USD.
- Chi phí sản xuất tại Trung Quốc chỉ dao động từ vài chục đến dưới 100 USD mỗi carat nhờ công nghệ HPHT tiên tiến và quy mô công nghiệp hóa.
Với mức giá này, kim cương tự nhiên của De Beers - vốn đòi hỏi đầu tư hàng tỷ USD để khai thác sâu hàng trăm mét dưới lòng đất - gần như không thể cạnh tranh, đặc biệt với thế hệ GenZ ưu tiên tính kinh tế và bền vững.
Tương lai nằm trong tay các chính phủ châu Phi
Điểm đáng chú ý nhất trong thương vụ bán hàng này là sự tham gia của các chính phủ châu Phi. Thay vì một thương vụ mua lại thuần túy từ tư nhân, De Beers nhiều khả năng sẽ thuộc về một liên minh công - tư, nơi các quốc gia sở hữu tài nguyên đóng vai trò cầm lái.
Botswana, hiện nắm giữ 15% cổ phần của De Beers và là nơi đặt những mỏ kim cương giá trị nhất như Jwaneng, được xem là nhân tố quyết định. Tổng thống Duma Boko không giấu giếm tham vọng gia tăng tỷ lệ sở hữu của quốc gia này. Bên cạnh đó, Angola cũng đặt mục tiêu thâu tóm từ 20% đến 30% cổ phần, trong khi Namibia - đóng góp khoảng 10% sản lượng cho De Beers - đang cân nhắc tham gia liên minh.
Những thách thức phía trước
Dù mục tiêu hoàn tất thương vụ trong năm 2025 hoặc sớm hơn đã được đặt ra, con đường phía trước vẫn còn nhiều chông gai:
- Vấn đề tài chính: Trong một thị trường kim cương đang suy yếu, việc huy động nguồn vốn lớn để định giá De Beers là bài toán khó khăn.
- Rào cản thương mại: Việc Mỹ áp thuế nhập khẩu đối với kim cương từ Ấn Độ - trung tâm chế tác đá quý lớn nhất thế giới - đã làm gián đoạn dòng chảy hàng hóa đáng kể.
Wanblad nhấn mạnh: "Hàng hóa đã không còn lưu thông một cách tự nhiên như trước". Dù vậy, ông vẫn kiên định với lập trường ưu tiên lợi ích cổ đông, cho rằng Anglo American nên tập trung vào những mảng kinh doanh mang lại lợi nhuận tốt hơn.
Việc bán De Beers không chỉ là một thương vụ lớn mà còn đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên trong ngành kim cương, nơi từng được thống trị bởi một công ty duy nhất với chiến dịch marketing huyền thoại "A Diamond is Forever". Tương lai của ngành tỷ USD này giờ đây phụ thuộc vào cách các bên điều hướng qua cơn bão cạnh tranh từ kim cương nhân tạo và sự chuyển dịch quyền lực sang châu Phi.
