Trước năm 2020, Việt Nam gần như chưa có máy bay tư nhân. Chỉ sau vài năm, số lượng máy bay thương gia (business jet) đã tăng lên 16 chiếc, tăng 77,8% so với năm ngoái. Trong đó, 14 chiếc là dòng tàu bay thương gia thân dài, với khoang hành khách lớn và tầm bay siêu xa. Nhiều doanh nhân trong nước đã sử dụng máy bay riêng cho các chuyến công tác tới Bắc Mỹ và châu Âu nhằm tránh phải nối chuyến trên các đường bay thương mại, giúp tiết kiệm thời gian, làm việc hiệu quả và đảm bảo tính riêng tư.
Việt Nam dẫn đầu tăng trưởng hàng không thương gia châu Á - Thái Bình Dương
Ông Carlos Brana, Phó chủ tịch điều hành mảng máy bay dân dụng của Dassault Aviation, khẳng định: "Việt Nam hiện là thị trường có phân khúc hàng không thương gia tăng trưởng nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương". Dassault, nhà sản xuất máy bay hàng đầu thế giới có trụ sở tại Pháp, đã bàn giao hơn 10.000 tàu bay quân sự và dân dụng trong 110 năm qua, trong đó có 2.800 chiếc dòng Falcon.
Trong số 16 máy bay thương gia đang hoạt động tại Việt Nam, có 7 chiếc thuộc dòng Dassault Falcon (gồm 6 chiếc Falcon 8X và một chiếc Falcon 2000S). Falcon 8X hiện là dòng máy bay Dassault được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam nhờ khoang hành khách rộng và tầm bay 6.450 hải lý, cho phép thực hiện các chuyến bay thẳng từ Hà Nội tới bờ Tây nước Mỹ cũng như hầu hết điểm đến tại châu Âu.
Động lực từ tăng trưởng kinh tế và mở rộng quốc tế
Theo ông Brana, nhu cầu đối với máy bay thương gia tại Việt Nam được thúc đẩy bởi tốc độ tăng trưởng kinh tế cùng xu hướng mở rộng hoạt động quốc tế của các doanh nghiệp trong nước. Ông cho rằng số lượng máy bay thương gia tại Việt Nam hiện vẫn còn khiêm tốn nhưng dư địa phát triển rất lớn. "Khi doanh nhân trải nghiệm loại hình di chuyển này và nhận thấy lợi ích về tiết kiệm thời gian, tính linh hoạt, khả năng tiếp cận điểm đến, cũng như sự riêng tư và an toàn, nhu cầu sử dụng sẽ tiếp tục gia tăng", ông nói.
Ngoài tầm bay, các chủ sở hữu máy bay tại Việt Nam cũng đánh giá cao khả năng khai thác tại những sân bay có điều kiện địa hình phức tạp. Các dòng Falcon có thể cất hạ cánh tại những đường băng ngắn như Côn Đảo, Cà Mau hoặc thực hiện tiếp cận góc dốc tại sân bay Điện Biên nhờ thiết kế khí động học và hệ thống điều khiển bay kỹ thuật số kế thừa từ công nghệ hàng không quân sự. Máy bay cũng được trang bị hệ thống hỗ trợ quan sát FalconEye, kết hợp hình ảnh hồng ngoại và hình ảnh tổng hợp nhằm hỗ trợ phi công trong điều kiện thời tiết xấu.
Falcon 10X: Thế hệ tàu bay thương gia mới
Ông Didier Raynard, Phó Chủ tịch Cấp cao phụ trách Kinh doanh khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Dassault Aviation, cho biết hiện có hơn 100 máy bay Falcon hoạt động trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, hiện diện tại hầu hết thị trường như Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore và Việt Nam. Dassault lựa chọn Việt Nam là thị trường đầu tiên trong khu vực giới thiệu Falcon 10X, mẫu máy bay thương gia vừa thực hiện chuyến bay đầu tiên hôm 19/6 tại Pháp.
Falcon 10X là mẫu máy bay thương gia đầu tiên của hãng sử dụng cánh hoàn toàn bằng vật liệu composite, giúp giảm trọng lượng và tối ưu hiệu quả khí động học. Máy bay có khoang hành khách lớn nhất trong phân khúc cùng tầm bay khoảng 7.500 hải lý, cho phép thực hiện các chuyến bay thẳng từ Hà Nội tới hầu hết điểm đến ở châu Âu và gần như toàn bộ nước Mỹ. "Chúng tôi thiết kế Falcon 10X cho thị trường toàn cầu, nhưng nhận thấy dòng chuyên cơ này hoàn toàn lý tưởng cho các thị trường tại Châu Á, chẳng hạn như Việt Nam, nơi tầm bay là yếu tố cực kỳ quan trọng. Chúng tôi kỳ vọng rất lớn vào triển vọng của Falcon 10X tại thị trường Việt Nam", ông Brana nói.
Bà Hồ Thanh Hương, Chủ tịch hãng Bluesky Airways, cho biết nhiều doanh nhân trong nước quan tâm tới Falcon 10X và đặt câu hỏi về thời gian giao hàng nếu đặt mua ở thời điểm hiện nay. Ông Brana không tiết lộ số lượng đơn đặt hàng với lý do bảo mật, song cho biết thời điểm bàn giao sớm nhất dự kiến vào năm 2031.
Cơ chế riêng cho máy bay thương gia
Theo ông Brana, tiềm năng phát triển của thị trường máy bay thương gia tại Việt Nam còn rất lớn, song để khai thác hiệu quả cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng hàng không. Ông cho rằng ngoài việc xây dựng thêm sân bay, Việt Nam cần phát triển các cơ sở phục vụ chuyên biệt (FBO) dành cho máy bay thương gia, cùng quy trình kiểm tra an ninh, hải quan và xuất nhập cảnh riêng nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục. "Đây là một trong những điều kiện quan trọng để tháo gỡ rào cản và thúc đẩy thị trường phát triển", ông nói, đánh giá các đơn vị khai thác máy bay tại Việt Nam hiện đã đáp ứng nhiều tiêu chuẩn quốc tế và không nhất thiết phải lấy quốc gia nào làm hình mẫu.
Theo lãnh đạo Dassault Aviation, chưa có báo cáo nào cho thấy tình trạng quá tải sân bay ảnh hưởng đến hoạt động của các đơn vị khai thác máy bay thương gia tại Việt Nam. Trong tương lai, kế hoạch đưa vào khai thác các sân bay mới như Long Thành (tỉnh Đồng Nai) hay Gia Bình (tỉnh Bắc Ninh) sẽ mở thêm dư địa phát triển cho phân khúc này. Ông dẫn ví dụ tại Pháp có những sân bay chuyên phục vụ máy bay thương gia, giúp các chuyến bay cất hạ cánh thuận lợi mà không phải cạnh tranh với lưu lượng hàng không thương mại. "Nếu trong tương lai Việt Nam trở thành trung tâm thu hút đầu tư đủ lớn để hình thành một sân bay chuyên phục vụ máy bay thương gia, vấn đề ùn tắc sẽ không còn là mối lo ngại", ông nói.
