Trái thanh long – một trong những mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam – đang đối mặt với tỷ lệ hao hụt lên tới 20% trước khi kịp lên tàu xuất khẩu. Con số này được ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu Vina T&T, chia sẻ tại hội thảo về logistics nông sản diễn ra mới đây.
Thực trạng hao hụt thanh long
Theo ông Tùng, thanh long là loại trái cây dễ hư hỏng, nhưng hệ thống logistics lạnh tại Việt Nam chưa đồng bộ, dẫn đến thất thoát lớn. “Từ vườn đến cảng, thanh long phải trải qua nhiều khâu bốc xếp, vận chuyển, bảo quản. Nếu thiếu kho lạnh hoặc xe tải lạnh, trái cây sẽ nhanh chóng xuống cấp”, ông nói.
Số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho thấy, mỗi năm Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,5 tỷ USD trái cây, trong đó thanh long chiếm tỷ trọng lớn. Tuy nhiên, tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch ở mức 15-20%, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan (dưới 10%).
5 chặng đường gian nan của trái cây Việt
Hành trình của trái thanh long từ vườn đến tay người tiêu dùng nước ngoài gồm 5 chặng chính, mỗi chặng đều tiềm ẩn rủi ro. Thứ nhất là khâu thu hoạch và sơ chế tại vườn, nơi nông dân thường thiếu kiến thức về bảo quản lạnh. Thứ hai là vận chuyển từ vườn về cơ sở đóng gói, thường bằng xe tải thường, không đảm bảo nhiệt độ.
Chặng thứ ba là đóng gói và xử lý tại nhà máy, nơi cần kho lạnh để giữ nhiệt độ ổn định. Thứ tư là vận chuyển từ nhà máy ra cảng, và cuối cùng là lưu kho tại cảng trước khi lên tàu. “Chỉ cần một khâu không đạt chuẩn, chất lượng thanh long giảm sút, dẫn đến hao hụt hoặc bị từ chối nhập khẩu”, ông Tùng nhấn mạnh.
Giải pháp từ logistics lạnh
Để giảm hao hụt, các chuyên gia cho rằng cần đầu tư đồng bộ chuỗi logistics lạnh, từ xe tải lạnh, kho lạnh đến container lạnh. Ông Trần Văn Hùng, chuyên gia logistics, đề xuất: “Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kho lạnh gần vùng nguyên liệu, đồng thời đào tạo nông dân kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch”.
Hiện nay, một số doanh nghiệp lớn đã đầu tư chuỗi lạnh riêng, nhưng chi phí cao khiến nhiều hộ nhỏ khó tiếp cận. Theo thống kê, cả nước mới chỉ có khoảng 1.000 xe tải lạnh phục vụ nông sản, trong khi nhu cầu gấp 3-4 lần.
Việc giảm hao hụt không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn nâng cao uy tín trái cây Việt trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản ngày càng cạnh tranh, logistics lạnh trở thành yếu tố sống còn.
