Việt Nam và Nhật Bản đẩy mạnh hợp tác ODA thế hệ mới cho tăng trưởng xanh
Hội thảo quan trọng về hợp tác tài chính giữa Việt Nam và Nhật Bản đã diễn ra với sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki. Sự kiện thu hút đại diện từ nhiều bộ, ngành, cơ quan liên quan cùng các doanh nghiệp hai nước, tập trung thảo luận về khoản vay ODA thế hệ mới trị giá 50 tỷ yên (tương đương 320 triệu USD).
Bối cảnh và mục tiêu chiến lược
Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản tiếp tục phát triển thực chất, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực sau khi nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện từ năm 2023. Khoản vay này được thiết kế với quy trình chuẩn bị rút gọn và thủ tục giải ngân nhanh chóng, nhằm đảm bảo các mục tiêu phát triển thông qua chính sách tốt và huy động nguồn lực hiệu quả.
Cam kết mạnh mẽ từ phía Nhật Bản
Phát biểu khai mạc, Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki khẳng định: "Khoản vay 50 tỷ yên thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Nhật Bản trong việc hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC), thúc đẩy tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai." Ông nhấn mạnh đây là khuôn khổ hợp tác mang tiềm năng của "ODA trong kỷ nguyên mới", không chỉ dừng ở hỗ trợ tài chính truyền thống mà còn là sáng kiến tiên phong toàn cầu.
Theo Đại sứ, chương trình này đề xuất ứng dụng công nghệ tiên tiến của Nhật Bản như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu quan sát vệ tinh, đáp ứng nhu cầu của Việt Nam trong tăng trưởng xanh và phòng chống thiên tai. Đây có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo - một trụ cột hợp tác mới giữa hai nước.
Thách thức và nhu cầu tài chính từ Việt Nam
Thứ trưởng Tài chính Trần Quốc Phương chia sẻ: Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Những năm gần đây, nước ta liên tục hứng chịu bão, lũ lụt với quy mô và cường độ ngày càng lớn, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế - xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Trước thách thức này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới nền kinh tế xanh, trung hòa carbon. Thứ trưởng Phương cho biết: Nhu cầu tài chính cho tăng trưởng xanh tại Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn. Cụ thể, nhu cầu cho các biện pháp giảm phát thải đến năm 2030 ước tính khoảng 68,75 tỷ USD, trong đó nguồn quốc gia tự thực hiện dự kiến hơn 24,7 tỷ USD (36%) và nhu cầu hỗ trợ quốc tế khoảng 44 tỷ USD (64%).
Để đảm bảo nguồn lực, Việt Nam mong muốn các đối tác nước ngoài, đặc biệt là Nhật Bản, tiếp tục đồng hành, hợp tác và hỗ trợ cả về tài chính, công nghệ và nhân lực.
Chương trình hỗ trợ ngân sách chung và triển vọng
Thứ trưởng Phương tiết lộ: Trong năm 2025, Bộ Tài chính phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) xây dựng Chương trình "Hỗ trợ ngân sách chung cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu" trị giá 50 tỷ yên. Mục tiêu chính là hỗ trợ thực hiện các chiến lược, chính sách vì tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu.
Khoản vay dự kiến được phê duyệt và ký kết vào tháng 3/2026, là kết quả quan trọng cụ thể hóa cam kết của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác "ODA thế hệ mới". Đây là khoản vay có điều kiện ưu đãi hơn, thủ tục đơn giản và linh hoạt, tài trợ cho lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ Việt Nam là chuyển đổi xanh và ứng phó biến đổi khí hậu.
Đóng góp từ JICA và triển vọng hợp tác
Ông Kobayashi Yosuke, Trưởng Văn phòng JICA tại Việt Nam, chia sẻ: Khoản vay mới dự kiến được giải ngân ngay trong năm 2026. Thời gian từ khi có yêu cầu chính thức đến khi hai Chính phủ đạt thỏa thuận ban đầu chỉ mất 8 tháng, minh chứng cho tốc độ đáp ứng nhanh chóng trước nhu cầu thực tế.
Theo ông Kobayashi, điểm mấu chốt của chương trình này nằm ở tính toàn diện và cách tiếp cận chiến lược, bao gồm hỗ trợ kết nối các công ty Nhật Bản sở hữu khoa học, công nghệ và đổi mới với Chính phủ Việt Nam và các tổ chức liên quan. Ông hy vọng hội thảo sẽ là bước tiến quan trọng hướng tới sự phát triển vượt bậc trong quan hệ đối tác công tư giữa hai nước, góp phần tăng cường năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, thiên tai và thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ tại Việt Nam.
Hội thảo kết thúc với những kỳ vọng lớn về tương lai hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực tăng trưởng xanh, đánh dấu một bước tiến mới trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai quốc gia.
