Đầu tư công năm 2026 vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, giải ngân đầu năm còn chậm
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Tài chính, kế hoạch đầu tư công năm 2026 đã chính thức vượt ngưỡng 1 triệu tỷ đồng, đạt con số ấn tượng 1.008.610,9 tỷ đồng. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, phản ánh quy mô đầu tư công khổng lồ của Nhà nước trong năm đầu tiên của kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026–2030.
Thu ngân sách tăng mạnh 13,1% so với cùng kỳ
Trong hai tháng đầu năm 2026, thu ngân sách nhà nước đạt 601,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 23,8% dự toán và tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy tình hình thu ngân sách tiếp tục duy trì đà tăng tích cực.
Trong cơ cấu thu, nguồn thu nội địa vẫn giữ vai trò chủ lực với 558,1 nghìn tỷ đồng, đạt 25,4% dự toán và tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, thu từ dầu thô chỉ đạt khoảng 5,1 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh 42,2% so với cùng kỳ. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 38 nghìn tỷ đồng, tăng nhẹ 1,2%.
Về chi ngân sách, tổng chi cân đối hai tháng đầu năm ước đạt 311 nghìn tỷ đồng, bằng 9,8% dự toán và tăng 11% so với cùng kỳ. Chi đầu tư phát triển ước đạt 42,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 3,8% dự toán Quốc hội quyết định. Các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được triển khai kịp thời, góp phần chăm lo đời sống người dân trong dịp Tết cổ truyền.
Giải ngân đầu tư công chỉ đạt 5,6% kế hoạch
Mặc dù kế hoạch đầu tư công năm 2026 được giao với tổng mức 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với năm 2025, nhưng tiến độ giải ngân trong những tháng đầu năm lại chậm chạp. Tính đến ngày 28/2/2026, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân chỉ đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Cụ thể, vốn ngân sách trung ương giải ngân 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9% kế hoạch, trong khi vốn ngân sách địa phương giải ngân 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7% kế hoạch. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tương đương về tỷ lệ nhưng cao hơn về giá trị tuyệt đối khoảng 10.928,6 tỷ đồng.
Đến hết tháng 2/2026, chỉ có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong khi đó, vẫn còn tới 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, với 25 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.
Những thách thức và vướng mắc chính
Bộ Tài chính đã chỉ ra một loạt yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân đầu tư công trong năm 2026:
- Chưa phân bổ hết kế hoạch vốn: Khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng vẫn chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đang hoàn thiện thủ tục.
- Vướng mắc giải phóng mặt bằng: Đây vẫn là khó khăn phổ biến tại nhiều dự án, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công.
- Thiếu nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu: Việc nhiều công trình lớn triển khai đồng loạt có thể dẫn đến tình trạng này.
- Diễn biến thời tiết thất thường: Ảnh hưởng đến tiến độ thi công của một số dự án, đặc biệt trong những tháng đầu năm.
- Chuyển tiếp thể chế: Năm 2026 là năm nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực, có thể phát sinh khó khăn trong giai đoạn đầu triển khai.
Ngoài ra, thời gian nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm 2025 cũng khiến việc thi công xây dựng tại nhiều dự án tạm thời chậm lại. Khối lượng nghiệm thu và thanh toán trong những tháng đầu năm chưa nhiều, ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ giải ngân chung.
Áp lực giải ngân lớn trong năm đầu kế hoạch trung hạn
Năm 2026 được đánh giá là năm có áp lực giải ngân vốn đầu tư công rất lớn, không chỉ vì quy mô vốn kỷ lục mà còn do đây là năm đầu tiên của kế hoạch trung hạn 2026–2030. Bộ Tài chính cảnh báo các yếu tố từng ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân năm 2025 vẫn tiếp tục tác động trong năm nay.
Đối với các dự án ODA, tiến độ giải ngân trong hai tháng đầu năm vẫn còn ở mức thấp do nhiều dự án đang trong quá trình điều chỉnh thủ tục đầu tư, gia hạn thời gian thực hiện hoặc hoàn thiện thủ tục ký kết hiệp định vay.
Trong bối cảnh này, Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra và đề nghị các đơn vị điều chỉnh theo đúng quy định, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
