Trung Quốc Hưởng Lợi Khi Vũ Khí Thuế Quan Của Trump Bị Vô Hiệu Hóa
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hủy bỏ các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành đang gây ra những xáo trộn sâu sắc cho cục diện thương mại quốc tế, đồng thời vô tình tạo ra lợi thế chiến lược đáng kể cho Trung Quốc. Sự kiện này diễn ra chỉ vài tuần trước cuộc gặp thượng đỉnh quan trọng kéo dài ba ngày giữa Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, nơi hai bên dự kiến thảo luận về hàng loạt vấn đề nóng bao gồm thương mại, công nghệ và Đài Loan.
Phán Quyết Lịch Sử Và Những Hệ Lụy
Vào ngày 20/2, các thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ đã kết luận rằng Tổng thống Trump đã vượt quá thẩm quyền khi viện dẫn Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt thuế quan diện rộng lên phần lớn đối tác thương mại, trong đó có Trung Quốc. Ngay sau đó, ông Trump nhanh chóng tái áp dụng mức thuế toàn cầu 15% theo một đạo luật thương mại khác, nhưng cơ chế này chỉ có hiệu lực tạm thời và không đủ để bù đắp cho sự suy yếu của công cụ gây sức ép vốn là thương hiệu của ông.
Ông Hu Xijin, cựu Tổng biên tập tờ Global Times, nhận định trên Weibo: "Trong thế cân bằng mong manh hiện nay giữa Trung Quốc và Mỹ, ông Trump đã đánh mất một quân bài, trong khi Trung Quốc vẫn giữ nguyên các lợi thế của mình." Phán quyết này không chỉ làm gián đoạn lộ trình kinh tế của nhiều quốc gia mà còn làm suy yếu đáng kể một trong những công cụ hiệu quả nhất mà Washington sử dụng để gây áp lực lên Bắc Kinh.
Lá Chắn Kinh Tế Và Ảnh Hưởng Ngày Càng Tăng Của Trung Quốc
Kể từ khi Tổng thống Donald Trump khởi động cuộc chiến thương mại đầu tiên vào năm 2018, Trung Quốc đã chủ động xây dựng các lá chắn kinh tế vững chắc nhằm giảm thiểu tác động từ những vòng thuế quan mới trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Bắc Kinh đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung các mặt hàng chiến lược như ngô và đậu nành, đồng thời đáp trả Washington bằng cách áp thuế đối ứng đối với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Mỹ.
Một dấu hiệu rõ ràng cho thấy ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc là thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD mà nước này đạt được trong năm ngoái, phần lớn nhờ vào chiến lược chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác. Trong khi các đối tác thương mại chủ chốt của Washington như Nhật Bản và Hàn Quốc nhanh chóng đàm phán các thỏa thuận thương mại và đầu tư trị giá hàng trăm tỷ USD để đổi lấy mức thuế thấp hơn, vị thế cường quốc xuất khẩu lại cho phép Trung Quốc giữ lập trường cứng rắn và kiên định.
Bên cạnh đó, Bắc Kinh còn khai thác một điểm yếu then chốt khác của Mỹ là hạn chế về xuất khẩu khoáng sản đất hiếm - vật liệu thiết yếu cho chuỗi cung ứng công nghệ cao và công nghiệp quốc phòng. Việc Trung Quốc thống trị khâu chế biến đất hiếm toàn cầu đã tạo thêm đòn bẩy mạnh mẽ, buộc Washington phải cân nhắc kỹ lưỡng về những nhượng bộ trong các cuộc thương lượng sắp tới.
Phản Ứng Và Triển Vọng Từ Hai Phía
Đầu tuần này, Bắc Kinh thông báo đang tiến hành đánh giá toàn diện phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ, đồng thời theo dõi chặt chẽ mọi biện pháp thay thế mà chính quyền Trump có thể sử dụng để duy trì các mức thuế. Trong một tuyên bố chính thức, Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh rằng hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên, trong khi đối đầu chỉ gây tổn hại chung, và kêu gọi Washington dỡ bỏ các mức thuế đơn phương áp đặt lên các đối tác thương mại toàn cầu.
Ông Julian Evans-Pritchard, Trưởng bộ phận kinh tế Trung Quốc tại Capital Economics, phân tích: "Trung Quốc vẫn chịu mức thuế cao hơn các nước trong khu vực, nhưng khoảng cách đã thu hẹp đáng kể sau phán quyết." Một số nhà kinh tế học ước tính rằng mức thuế bình quân đối với hàng hóa Trung Quốc có thể giảm từ 32% xuống còn khoảng 24%, cho thấy áp lực thuế quan có lẽ đã đạt đỉnh điểm.
Tuy nhiên, chính quyền Trump vẫn kiên định với lập trường của mình. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer phát biểu trên Fox News Sunday: "Các biện pháp áp thuế của Tổng thống Donald Trump là phản ứng cần thiết trước tình trạng khẩn cấp về thương mại. Chúng tôi đã bảo vệ các ngành công nghiệp nội địa và buộc các đối tác quốc tế phải quay lại bàn đàm phán."
Ai Là Người Chiến Thắng Trong Cuộc Chiến Thuế Quan?
Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung vào ngày 31/3 tới đây được kỳ vọng sẽ định hình lại quan hệ song phương trong phần còn lại của nhiệm kỳ này của ông Trump. Trong bối cảnh đó, cán cân quyền lực trước những hành động mà Bắc Kinh gọi là "bắt nạt đơn phương" dường như đang dịch chuyển theo hướng có lợi cho Trung Quốc.
Trong ngắn hạn, Trung Quốc dường như giành được lợi thế về vị thế đàm phán nhờ việc giảm bớt áp lực thuế quan. Tuy nhiên, về lâu dài, cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đều phải đối mặt với những chi phí không nhỏ từ một cuộc cạnh tranh kéo dài, bao gồm gián đoạn chuỗi cung ứng, áp lực lạm phát và bất ổn chính trị trong nước. Câu hỏi "ai là người chiến thắng" trong vòng xoáy thuế quan hiện nay vẫn chưa có đáp án rõ ràng, nhưng rõ ràng Trung Quốc đang nắm giữ những lợi thế chiến lược quan trọng trong giai đoạn hiện tại.
