Ngày 23.7, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh đã ký Quyết định số 4560 thành lập Khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ (Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ). Đây được xem là bước đi chiến lược trong quá trình xây dựng trung tâm kinh tế biển và logistics tầm khu vực, với quy mô gần 4.200 ha tại phường Tân Phước và Tân Hải.
Vị trí chiến lược kết nối đa phương thức
Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ nằm cách trung tâm TP.HCM khoảng 50 km và sân bay quốc tế Long Thành khoảng 25 km. Khu vực này sở hữu lợi thế lớn khi nằm cạnh cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cảng biển duy nhất của Việt Nam có thể tiếp nhận tàu container trên 200.000 DWT và khai thác các tuyến vận tải trực tiếp đến châu Âu, Bắc Mỹ mà không cần trung chuyển.
Trong tương lai, khi tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu, sân bay quốc tế Long Thành và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đi vào hoạt động, Cái Mép Hạ sẽ trở thành điểm giao cắt của cả 4 phương thức vận tải: đường biển, đường bộ, đường sắt và hàng không. Điều này giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam.
Quy hoạch 8 phân khu đồng bộ
Khu thương mại tự do được chia thành 8 phân khu liền kề. Ba phân khu đầu tiên là hệ thống cảng container hiện hữu, cảng Cái Mép Hạ và cảng Cái Mép Hạ hạ lưu, tạo nền tảng phát triển cảng trung chuyển quốc tế. Tiếp theo là ga đường sắt Cái Mép Hạ trên tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, cảng thủy nội địa và phía nam Khu công nghiệp Cái Mép.
Đáng chú ý nhất là trung tâm logistics rộng hơn 906 ha, được xem là “bộ não” của toàn bộ khu thương mại tự do, tập trung các dịch vụ kho bãi, phân phối, trung chuyển, thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics thông minh. Phân khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ rộng hơn 850 ha sẽ hình thành không gian sản xuất, sinh sống và cung cấp dịch vụ chất lượng cao cho chuyên gia, người lao động và doanh nghiệp.
Theo UBND TP.HCM, việc quy hoạch các phân khu liền kề giúp giảm thời gian vận chuyển hàng hóa giữa cảng, kho, nhà máy và trung tâm phân phối, từ đó tối ưu chi phí logistics – một trong những điểm nghẽn của nền kinh tế.
Động lực từ kinh tế số, xanh và tuần hoàn
Điểm khác biệt của Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ là lấy kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn làm động lực phát triển. Toàn bộ khu thương mại tự do sẽ được quản lý trên nền tảng số, ứng dụng công nghệ trong điều hành, giám sát, quản lý hải quan và cung cấp dịch vụ công. Mô hình “hải quan số” và quản lý thông minh giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí hành chính và nâng cao tính minh bạch.
Song song đó, khu vực hướng đến xây dựng trung tâm logistics xanh, phát triển công nghiệp sạch, sử dụng công nghệ tiên tiến và thân thiện môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững từ các đối tác thương mại lớn như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Thu hút tập đoàn đa quốc gia và lộ trình phát triển
Một trong những kỳ vọng lớn nhất là biến Cái Mép Hạ thành “điểm đến” của các tập đoàn đa quốc gia, nơi đặt trụ sở khu vực của các doanh nghiệp logistics, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Thành phố sẽ xây dựng chương trình xúc tiến đầu tư riêng, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và đề xuất hoàn thiện cơ chế ưu đãi.
Theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2030 tập trung hoàn thiện nền tảng: kiện toàn bộ máy quản lý, xây dựng nền tảng số, ban hành quy chế hoạt động, phát triển hạ tầng kết nối và thu hút nhà đầu tư chiến lược. Giai đoạn 2031 - 2035 đẩy mạnh phát triển toàn diện các phân khu, hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng hải cạnh tranh cao và xây dựng khu thương mại tự do xanh theo tiêu chuẩn quốc tế. Sau năm 2035, mục tiêu đưa Cái Mép Hạ trở thành hạt nhân của trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam bộ, là cảng trung chuyển lớn nhất Việt Nam và có vị thế trong khu vực châu Á.
