Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế là mục tiêu trọng tâm trong danh mục thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030 của Thành phố Hồ Chí Minh. Khác với các danh mục trước đây chỉ liệt kê cơ hội đầu tư theo ngành, lĩnh vực, danh mục mới có sự gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển tổng thể của thành phố. Các dự án được ưu tiên tập trung vào những trụ cột quan trọng như hạ tầng giao thông chiến lược, logistics, chuyển đổi số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo.
Định hướng dòng vốn vào lĩnh vực then chốt
Việc định hướng dòng vốn thay vì chỉ kêu gọi vốn cho thấy chính quyền thành phố đang chủ động dẫn dắt thị trường, bảo đảm nguồn lực xã hội được phân bổ vào đúng lĩnh vực then chốt. Điều này phù hợp với định hướng coi khu vực tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Các dự án đầu tư phát triển đường sắt đô thị đáp ứng nhu cầu vận chuyển có sức chở lớn, gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tạo quỹ đất và không gian kinh tế mới. Tương tự, các dự án logistics và cảng biển phục vụ vận tải, kết nối với công nghiệp, thương mại và dịch vụ.
Dự án hạ tầng quy mô lớn theo hình thức PPP
Nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn tiếp tục được đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP), như hệ thống cảng trung chuyển, phát triển khu công nghiệp và các tuyến đường sắt đô thị. Ví dụ, thành phố kêu gọi đầu tư dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Tham Lương-Bến Cát giai đoạn 2 với công suất 230.000 m3/ngày đến năm 2040. Giai đoạn 1 đã hoàn thành trên diện tích 2,32 ha; giai đoạn 2 dự kiến xây dựng trên khu đất khoảng 2,53 ha.
Liên quan đến lĩnh vực môi trường, thành phố kêu gọi đầu tư hai dự án thu gom và xử lý nước thải: dự án Bắc Sài Gòn 2 quy mô 8,5 ha ở phường Long Trường và dự án Nam Sài Gòn quy mô 18,5 ha tại xã Nhà Bè. Theo Sở Xây dựng, các dự án này giúp thu gom nước thải đô thị theo lưu vực, kết hợp chỉnh trang và cải thiện bộ mặt đô thị.
Phát triển đường sắt đô thị - giải bài toán giao thông
Đối với hạ tầng giao thông, có tới 9/22 dự án là phát triển đường sắt đô thị. Những dự án này tạo trục lưu thông kết nối, giải quyết bài toán giao thông cho TP.HCM sau sáp nhập với hơn 14 triệu dân. Để kết nối với Bình Dương, thành phố kêu gọi đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 1 (Bình Dương mới - Suối Tiên) dài 29 km, tổng vốn khoảng 46.725 tỷ đồng; tuyến số 2 (Thủ Dầu Một - TP.HCM) dài gần 22 km, tổng vốn 59.968 tỷ đồng; tuyến số 4 (Đông Thạnh-Hóc Môn đi Hiệp Phước-Nhà Bè) dài 47,32 km, vốn đầu tư lên đến 157.000 tỷ đồng.
Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM, các dự án này không chỉ giải quyết điểm nghẽn hạ tầng mà còn mở ra không gian phát triển mới cho vùng Đông Nam Bộ, tạo cú huých để thành phố đầu tư 6 tuyến đường sắt đô thị từ nay đến năm 2035 với chiều dài 355 km.
Dự án logistics chiến lược
Một trong những dự án logistics chiến lược theo hình thức PPP là Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Khi đi vào hoạt động, cảng này sẽ nâng cao năng lực logistics, thu hút đầu tư và gia tăng vị thế hàng hải quốc tế của TP.HCM và Việt Nam. Dự kiến, cảng đóng góp trực tiếp cho ngân sách nhà nước khoảng 34.000-40.000 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 6.000-8.000 lao động.
Cam kết môi trường đầu tư minh bạch
Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh, danh mục thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030 nhằm thực hiện Nghị quyết số 87/NQ-CP và Nghị quyết số 31-NQ/TW, vận dụng Nghị quyết số 98/2023/QH15 về cơ chế đặc thù để rút ngắn quy trình đầu tư, làm đòn bẩy cho doanh nghiệp tham gia dự án chiến lược.
Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, nhận định: danh mục thu hút đầu tư không chỉ là lời mời gọi dòng vốn mà còn là cam kết về môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, bền vững. Khi khu vực tư nhân được đặt ở vị trí trung tâm theo Nghị quyết số 68-NQ/TW, chính quyền phải đủ năng lực thể chế để biến dự án thành hiện thực trên tinh thần vì doanh nghiệp phục vụ, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Ông Thuận cũng cho rằng chính sách thu hút đầu tư phải gắn với công khai tiền sử dụng đất, vì đất là cấu phần kinh tế quan trọng trong dự án. Yếu tố này cần được đưa vào danh mục ngay từ đầu để doanh nghiệp lựa chọn và quyết định tham gia. Thực tế, danh mục đầu tư mở ra cơ hội, nhưng năng lực thể chế mới quyết định cơ hội thành hiện thực. Do đó, kỳ vọng TP.HCM tổ chức thực thi các dự án đầu tư thông qua công trình cụ thể để đưa nền kinh tế phát triển theo chiều sâu, bền vững.
