Nhật Bản và Mỹ tăng cường hợp tác với loạt đầu tư khổng lồ và chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng
Cuộc gặp cấp cao giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Washington vào ngày 19 tháng 3 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quan hệ song phương, với việc công bố các khoản đầu tư tổng cộng lên tới 583 tỉ USD và một kế hoạch hành động chiến lược nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản trọng yếu.
Cam kết đầu tư ấn tượng từ Nhật Bản vào nền kinh tế Mỹ
Theo thông cáo chung được Văn phòng đại diện thương mại Mỹ công bố, cuộc gặp diễn ra sau khi Tokyo đồng ý đầu tư 550 tỉ USD đến năm 2029, dựa trên hiệp định thương mại song phương đạt được vào năm ngoái. Đây là một cam kết tài chính khổng lồ, phản ánh sự tin tưởng ngày càng tăng của Nhật Bản vào thị trường Mỹ.
Bên cạnh đó, hai bên còn công bố khoản đầu tư bổ sung 33 tỉ USD vào các nhà máy điện khí tại hai tiểu bang Pennsylvania và Texas của Mỹ. Điều này nối tiếp đợt dự án đầu tiên thuộc quỹ đầu tư mới được công bố vào tháng 2, với cam kết 36 tỉ USD cho ba dự án cơ sở hạ tầng quan trọng.
Mục tiêu chiến lược: Đảm bảo an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Thông cáo chung nhấn mạnh rằng các dự án này sẽ đảm bảo an ninh quốc gia bằng cách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của cả hai nước, từ đó mở đường cho một thời kỳ hoàng kim mới trong liên minh Nhật - Mỹ ngày càng phát triển. Các lò phản ứng mô đun nhỏ, do Liên doanh GE Vernova Hitachi chế tạo, được kỳ vọng sẽ cung cấp một nguồn năng lượng ổn định thế hệ tiếp theo, giúp ổn định giá điện cho người dân Mỹ và củng cố vị thế dẫn đầu của hai nước trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.
Kế hoạch hành động đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản trọng yếu
Một phần quan trọng khác của cuộc gặp là việc Mỹ và Nhật Bản công bố kế hoạch hành động nhằm phát triển nguồn thay thế chuỗi cung ứng các khoáng sản trọng yếu và đất hiếm, với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Kế hoạch này tập trung trước hết vào việc thiết lập giá sàn cho một nhóm khoáng sản chọn lọc, nhằm đạt được những kết quả cụ thể và ngắn hạn để đảm bảo khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng chung.
Hai bên sẽ thảo luận về các chính sách thương mại phối hợp, chẳng hạn như cơ chế giá sàn điều chỉnh theo biên giới. Tuy nhiên, thông cáo không nêu rõ loại khoáng sản nào sẽ được ưu tiên xem xét đầu tiên để áp dụng giá sàn này.
Bối cảnh và các biện pháp hợp tác cụ thể
Kế hoạch hành động trên được đưa ra sau khi Tổng thống Trump và Thủ tướng Takaichi ký thỏa thuận khung về đất hiếm tại Tokyo vào tháng 10 năm 2025, trong bối cảnh hai nước đang gặp khó khăn về nguồn cung. Mặc dù kế hoạch không đề cập trực tiếp đến quốc gia cụ thể, nhưng nó nhấn mạnh nhu cầu khắc phục những méo mó do các chính sách và thực tiễn phi thị trường phổ biến gây ra, vốn khiến chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu của các nền kinh tế định hướng thị trường dễ bị tổn thương trước hàng loạt gián đoạn, bao gồm cả sự cưỡng ép kinh tế.
Để thực hiện kế hoạch này, hai bên sẽ tham vấn về cách thức đưa giá sàn và các điều khoản thương mại khác vào một thỏa thuận cung cấp khoáng sản thiết yếu đa phương, với sự tham gia của các quốc gia khác. Ngoài ra, hai bên cũng nhất trí:
- Chia sẻ thông tin về tiêu chuẩn khai thác khoáng sản.
- Hợp tác kỹ thuật và lập bản đồ địa chất các mỏ khoáng sản quan trọng.
- Phối hợp dự trữ khoáng sản quan trọng và ứng phó nhanh chóng để ngăn ngừa gián đoạn nguồn cung.
Cuộc gặp này không chỉ củng cố mối quan hệ kinh tế giữa Nhật Bản và Mỹ mà còn thể hiện sự chuyển hướng chiến lược trong việc đảm bảo an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu, đặt nền tảng cho một tương lai hợp tác bền vững và phát triển mạnh mẽ hơn.
