Nghệ An: Bứt phá FDI quý I, thách thức lớn từ giải phóng mặt bằng
Để đạt mục tiêu thu hút 3,6 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong năm 2026, tỉnh Nghệ An không chỉ cần những "cú hích" từ các dự án lớn mà còn phải tháo gỡ các điểm nghẽn nền tảng, đặc biệt là giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp. Đây là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của chiến lược phát triển kinh tế địa phương.
Khởi đầu ấn tượng với vị trí thứ 3 toàn quốc
Bước vào năm 2026, Nghệ An ghi nhận một quý I khởi sắc trong thu hút FDI khi tổng vốn đăng ký đạt hơn 2,25 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 3 toàn quốc. Con số này không chỉ là cao nhất trong cùng kỳ nhiều năm trở lại đây mà còn minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình mạnh mẽ về năng lực cạnh tranh và môi trường đầu tư của địa phương.
Đáng chú ý, so với cùng kỳ năm trước, Nghệ An đã tăng tới 26 bậc trên bảng xếp hạng thu hút FDI. Tỷ trọng đóng góp của tỉnh chiếm khoảng 14,8% tổng vốn FDI cả nước trong quý I/2026. Trong khu vực Bắc Trung Bộ, Nghệ An tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu, khẳng định sức hút ngày càng tăng.
Kết quả này không phải là sự bứt phá ngẫu nhiên mà là thành quả của một quá trình chuẩn bị bài bản, lâu dài. Tỉnh đã kiên trì xây dựng nền tảng thu hút đầu tư dựa trên phương châm "5 sẵn sàng", bao gồm:
- Sẵn sàng về quy hoạch
- Sẵn sàng về hạ tầng thiết yếu
- Sẵn sàng về mặt bằng đầu tư
- Sẵn sàng về nguồn nhân lực
- Sẵn sàng về sự đồng hành của chính quyền
Chính cách tiếp cận chủ động này đã tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư, giúp Nghệ An dần chuyển mình từ một địa phương có mức thu hút FDI khiêm tốn trở thành điểm sáng trong bản đồ đầu tư quốc gia.
Những thách thức ẩn sau con số ấn tượng
Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng vẫn còn những điểm cần nhìn nhận thẳng thắn. Phần lớn mức tăng trưởng FDI trong quý I/2026 đến từ một dự án quy mô lớn, đó là Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập với tổng vốn hơn 2,2 tỷ USD. Điều này cho thấy sự phụ thuộc nhất định vào các đại dự án.
Nếu loại trừ yếu tố này, tổng vốn FDI của Nghệ An sẽ giảm đáng kể, phản ánh thực tế rằng dòng vốn chưa thật sự lan tỏa đồng đều. Bên cạnh đó, tại Khu Kinh tế Đông Nam - khu vực trọng điểm trong chiến lược phát triển công nghiệp của tỉnh, kết quả thu hút đầu tư những tháng đầu năm vẫn chưa đạt kỳ vọng.
Tính đến đầu tháng 4, khu vực này mới thu hút được ba dự án FDI mới với tổng vốn chỉ 3,3 triệu USD, cùng một dự án tăng vốn 15 triệu USD. Tổng vốn cấp mới và tăng thêm đạt 18,32 triệu USD, một con số khá khiêm tốn so với tiềm năng và mục tiêu đề ra.
Tháo điểm nghẽn mặt bằng để đón làn sóng đầu tư
Nhận thức rõ vai trò then chốt của quỹ đất sạch trong thu hút đầu tư, Nghệ An đang tập trung cao độ vào công tác giải phóng mặt bằng, đó là một trong những nút thắt lớn nhất hiện nay. Nhiều dự án khu công nghiệp trọng điểm đã được đưa vào danh sách ưu tiên với yêu cầu tiến độ cụ thể.
Trong đó, Khu công nghiệp VSIP III với quy mô hơn 181 ha được yêu cầu hoàn tất giải phóng mặt bằng trước ngày 30/6/2026. Tương tự, Khu công nghiệp Hoàng Mai II với diện tích gần 335 ha đang được đẩy nhanh tiến độ, dù hiện vẫn còn chậm so với kế hoạch.
Đến trung tuần tháng 3, dự án này mới thu hồi được hơn 132 ha, trong khi các khâu đo đạc, kiểm kê tài sản vẫn chưa hoàn tất. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Bùi Thanh An đã yêu cầu Ban quản lý Khu Kinh tế Đông Nam cùng các đơn vị liên quan tập trung cao độ để hoàn thành giải phóng toàn bộ mặt bằng, bàn giao cho nhà đầu tư trước ngày 30/9/2026.
Theo lãnh đạo Ban quản lý Khu Kinh tế Đông Nam, tiềm năng thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp này rất lớn. Hiện đã có nhiều nhà đầu tư thứ cấp sẵn sàng tham gia với tổng vốn lên tới hàng trăm triệu USD. Cụ thể, nếu có mặt bằng sạch, Khu công nghiệp VSIP III có thể thu hút khoảng 900 triệu USD, còn Khu công nghiệp Hoàng Mai II khoảng 500 triệu USD.
Định hướng phát triển bền vững
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, Nghệ An đang chủ động theo dõi tình hình và điều chỉnh chính sách phù hợp. Tỉnh không chỉ tập trung thu hút dự án mới mà còn chú trọng hỗ trợ các dự án hiện hữu nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Song song với đó, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện dịch vụ hỗ trợ đầu tư và hoàn thiện hệ thống hạ tầng tiếp tục được xác định là những ưu tiên hàng đầu. Đây là những yếu tố mang tính nền tảng, quyết định khả năng cạnh tranh dài hạn của địa phương trong việc thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã ban hành Chỉ thị số 09-CT/TU, đặt mục tiêu thu hút khoảng 3,6 tỷ USD vốn FDI. Với kết quả đạt được trong quý I, tỉnh đã hoàn thành khoảng 64% kế hoạch năm. Để đạt được mục tiêu đề ra, Nghệ An cần tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đồng thời giải quyết hiệu quả các điểm nghẽn, nhất là công tác giải phóng mặt bằng và phát triển hạ tầng khu công nghiệp.
Với sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh, chiến lược phát triển rõ ràng và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, Nghệ An đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, không chỉ hoàn thành mục tiêu 3,6 tỷ USD trong năm 2026 mà còn khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư hấp dẫn và bền vững trong tương lai.
