Kiểm toán Nhà nước báo cáo về tình hình đầu tư và kinh doanh của các tập đoàn lớn
Kiểm toán Nhà nước vừa trình báo cáo lên Quốc hội, tổng hợp một số kết quả kiểm toán chủ yếu trong năm 2025. Báo cáo này tập trung vào hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, với những phát hiện đáng chú ý về hiệu quả quản lý vốn và tài sản.
Doanh nghiệp có lãi nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế
Theo kết quả kiểm toán, tất cả 9 tập đoàn, tổng công ty và công ty sản xuất kinh doanh được xem xét đều ghi nhận lợi nhuận. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu tại một số đơn vị thậm chí vượt mức 30%, cho thấy tiềm năng tài chính đáng kể. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng việc quản lý và sử dụng vốn, tài sản vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện, dẫn đến không ít khoản đầu tư và hoạt động kinh doanh thua lỗ.
Nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh không hiệu quả
Kiểm toán Nhà nước đã xác định nhiều trường hợp đầu tư tài chính kém hiệu quả tại các "ông lớn" trong nền kinh tế. PVN (công ty mẹ) là một ví dụ điển hình, với 13 trong tổng số 29 khoản đầu tư không mang lại hiệu quả và thua lỗ kéo dài. Để ứng phó, PVN đã trích lập dự phòng đầu tư tài chính cho 9 đơn vị với số tiền hơn 18.459 tỉ đồng, chiếm khoảng 94% giá trị vốn góp và tương đương 10,1% tổng giá trị các khoản đầu tư tài chính dài hạn của công ty mẹ.
Tại PVOIL, tình hình cũng không khả quan hơn khi 9 khoản đầu tư vào công ty con, 8 khoản đầu tư vào công ty liên kết và 3 khoản đầu tư dài hạn khác, với tổng giá trị hơn 2.096 tỉ đồng, không tạo ra cổ tức hay lợi nhuận được chia trong năm 2024.
Báo cáo còn liệt kê một loạt các đơn vị có hoạt động sản xuất kinh doanh không hiệu quả, dẫn đến thua lỗ đáng kể:
- PVGAS: 3 công ty con lỗ lũy kế tính đến ngày 31.12.2024 là hơn 1.052 tỉ đồng, trong đó 1 công ty đang trong quá trình giải thể.
- PVOIL: 7 công ty con lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 2.059/1.402 tỉ đồng, cùng 1 công ty con với khoản đầu tư 5,68 tỉ đồng không hoạt động.
- Tổng công ty CP Khoan và Dịch vụ khoan dầu khí: 1 công ty con lỗ lũy kế hơn 374 tỉ đồng, phải trích lập dự phòng tương ứng 25,81% vốn đầu tư, và 1 công ty con khác lỗ năm 2024 hơn 43 tỉ đồng.
Những tập đoàn khác cũng không ngoại lệ
Không chỉ các doanh nghiệp dầu khí, nhiều tập đoàn lớn khác cũng đối mặt với tình trạng tương tự:
- Vinachem (công ty mẹ - tập đoàn): 5 trong số 22 công ty con lỗ lũy kế hơn 12.870 tỉ đồng, buộc phải trích lập dự phòng cho 4 công ty với tỷ lệ 89,25% vốn đầu tư.
- VNPT (công ty mẹ): 9/24 công ty con lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 354/579 tỉ đồng.
- Vnsteel (công ty mẹ): 2 công ty con lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 131/1.253 tỉ đồng, đã trích lập dự phòng hơn 225 tỉ đồng.
- VNA (công ty mẹ): 1 công ty con lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 11.000/632 tỉ đồng, đã trích lập dự phòng 100%, cùng 2 công ty con có lợi nhuận nhưng vẫn còn lỗ lũy kế tính đến 31.12.2023 là hơn 113 tỉ đồng.
- Hancorp (công ty mẹ): 4/7 công ty con lỗ lũy kế hơn 25 tỉ đồng, trong đó 2 công ty không phát sinh doanh thu năm 2024.
- Dofico (công ty mẹ): 3/7 công ty con còn lỗ lũy kế, đặc biệt Công ty TNHH MTV Đầu tư Phát triển Bửu Long lỗ lũy kế hơn 179 tỉ đồng, chiếm 54% vốn chủ sở hữu.
Hàng loạt khoản đầu tư thua lỗ từ các liên doanh và liên kết
Kết quả kiểm toán còn phản ánh tình trạng thua lỗ phổ biến trong các khoản đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết và đầu tư dài hạn khác:
- Vnsteel (công ty mẹ): 8 công ty liên danh, liên kết lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư tính đến 31.12.2024 là hơn 3.441/2.016 tỉ đồng, đã trích lập dự phòng hơn 1.105 tỉ đồng. Ngoài ra, 2 công ty đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 700/302 tỉ đồng, với dự phòng hơn 29 tỉ đồng.
- VNPT (công ty mẹ): 7/27 công ty liên doanh, liên kết lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 275/229 tỉ đồng, cùng 2 công ty còn lỗ lũy kế và không có báo cáo tài chính năm 2024. Một số công ty đầu tư dài hạn khác cũng trong tình trạng tương tự, thậm chí có đơn vị đang làm thủ tục giải thể hoặc phá sản.
- VNA (công ty mẹ): 2 công ty liên kết lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 112/100 tỉ đồng, và Công ty TNHH MTV Dịch vụ mặt đất sân bay Việt Nam có 1 công ty liên kết lãi năm 2024 nhưng vẫn còn lỗ lũy kế hơn 77 tỉ đồng.
Tình hình tại các đơn vị dầu khí và hóa chất
Trong lĩnh vực dầu khí, PVN tiếp tục ghi nhận những khoản lỗ đáng kể:
- PVGAS: 1 công ty liên kết lỗ lũy kế hơn 79 tỉ đồng.
- PVOIL: 6 công ty liên kết và 1 công ty đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư lần lượt là hơn 4.323/348 tỉ đồng (tính đến 31.12.2024) và hơn 321/1,35 tỉ đồng (tính đến 30.9.2024). Ngoài ra, 5 công ty liên kết với giá trị đầu tư hơn 553 tỉ đồng và 3 công ty đầu tư dài hạn khác với giá trị hơn 19 tỉ đồng không hoạt động.
- PVFCCo: 3 công ty đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế, phải trích dự phòng hơn 679 tỉ đồng, tương đương 62,5% vốn đầu tư.
- PVPOWER: 2 công ty đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế tính đến 31.12.2023 là hơn 488 tỉ đồng, và 1 công ty khác lỗ lũy kế tính đến 31.12.2024 hơn 104 tỉ đồng.
Ở lĩnh vực hóa chất, Vinachem (công ty mẹ - tập đoàn) có 1 công ty liên kết lỗ lũy kế hơn 73 tỉ đồng, mất khả năng thanh toán, và 1 công ty đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế hơn 68 tỉ đồng. Hancorp (công ty mẹ) cũng báo cáo 6/13 công ty liên kết lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 173/135 tỉ đồng, cùng 5/17 công ty đầu tư dài hạn khác lỗ lũy kế hoặc vốn đầu tư hơn 235/214 tỉ đồng, và 4 công ty dừng hoạt động, không lập báo cáo tài chính năm 2024.
Những phát hiện này từ Kiểm toán Nhà nước nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường quản lý và giám sát các khoản đầu tư, đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn nhà nước trong bối cảnh kinh tế đầy biến động.
