Ấn Độ chính thức cắt đứt nguồn cung dầu Nga, xoay trục hoàn toàn sang Mỹ
Trong một động thái mang tính bước ngoặt làm thay đổi cục diện địa chính trị toàn cầu, Ấn Độ - thành viên quan trọng của khối BRICS - đã chính thức tuyên bố sẽ chấm dứt toàn bộ hoạt động nhập khẩu dầu thô từ Nga. Quyết định này được đưa ra theo thỏa thuận thương mại chiến lược với Hoa Kỳ vừa được công bố vào ngày 2/2, đánh dấu sự chuyển hướng ngoạn mục trong chính sách năng lượng của quốc gia Nam Á.
Mối quan hệ năng lượng nửa thế kỷ chính thức rạn nứt
Nếu được thực thi đầy đủ, đây sẽ là sự đổ vỡ sâu sắc nhất trong mối quan hệ năng lượng giữa Nga và Ấn Độ kéo dài suốt nửa thế kỷ qua. Bước đi này đồng thời là đòn giáng mạnh vào một trong những nguồn thu ngoại tệ cuối cùng còn đáng tin cậy của Moscow, trong bối cảnh xung đột tại Ukraine vẫn tiếp diễn mà chưa có hồi kết.
Từ năm 2022, khi các quốc gia phương Tây áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt lên ngành dầu khí Nga, Ấn Độ đã nổi lên như một "van xả áp lực tài chính" quan trọng cho điện Kremlin. New Delhi đã mua hàng triệu thùng dầu mỗi ngày với mức chiết khấu sâu, bất chấp những cảnh báo liên tục từ Washington và Liên minh châu Âu. Phần lớn lượng dầu này sau đó được tinh chế tại các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ và bán lại ra thị trường toàn cầu.
Thỏa thuận lịch sử với những cam kết đa chiều
Theo thỏa thuận mới với Hoa Kỳ, Thủ tướng Narendra Modi không chỉ đồng ý cắt đứt con đường sống còn đó mà còn cam kết chuyển hướng hoàn toàn nguồn nhập khẩu dầu về phía Mỹ và các đồng minh chiến lược. Đổi lại, Washington đã đồng ý giảm mức thuế đánh vào hàng hóa Ấn Độ từ 50% xuống chỉ còn 18%, cùng cam kết hợp tác thương mại trị giá hơn 500 tỷ USD.
Gói hợp tác khổng lồ này bao gồm nhiều lĩnh vực then chốt:
- Năng lượng và dầu khí
- Công nghệ cao và chuyển đổi số
- Nông sản và thực phẩm
- Than đá và khoáng sản
- Hàng hóa công nghiệp đa dạng
Đây không đơn thuần là một thỏa thuận về dầu mỏ, mà thực chất là sự sắp xếp lại toàn diện về kinh tế và địa chính trị, tái định hình vị thế của Ấn Độ trên bàn cờ quốc tế.
Tác động tức thì thể hiện qua số liệu cụ thể
Ảnh hưởng của quyết định này đã lập tức thể hiện rõ rệt qua các con số thống kê. Xuất khẩu dầu từ Nga sang Ấn Độ đã sụt giảm mạnh từ mức đỉnh 1,5 triệu thùng mỗi ngày của năm ngoái xuống chỉ còn 436.000 thùng mỗi ngày trong tháng 1/2026.
Cùng thời điểm đó:
- Nhập khẩu dầu từ Hoa Kỳ tăng mạnh
- Nguồn cung từ khu vực Vịnh Trung Đông tăng vọt lên 3 triệu thùng mỗi ngày
- Các tập đoàn lọc dầu lớn của Ấn Độ như Indian Oil Corporation và Bharat Petroleum Corporation đã cắt giảm mạnh các lô hàng dầu Nga
- Reliance Industries đang tích cực tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Mỹ và Venezuela
Chiến lược đa tầng của Washington và New Delhi
Từ góc nhìn của Hoa Kỳ, động thái này là một phần trong chiến lược siết chặt vòng vây tài chính quanh Nga. Đối với Ấn Độ, đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng đang tăng với tốc độ nhanh nhất trong số các nền kinh tế lớn toàn cầu.
Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Ấn Độ sẽ chiếm tới 25% mức tăng trưởng nhu cầu năng lượng toàn cầu trong hai thập kỷ tới. Tuy nhiên, cái giá phải trả cho sự chuyển hướng này là không hề nhỏ.
Mối quan hệ chiến lược sâu sắc bị đặt dấu hỏi
Nga từ lâu không chỉ là nhà cung cấp dầu mỏ chính cho Ấn Độ, mà còn là đối tác chiến lược then chốt trên nhiều phương diện. Trong giai đoạn đỉnh cao sau năm 2022, Moscow từng cung cấp tới 36% tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, tương đương khoảng 1,8 triệu thùng mỗi ngày, cùng hàng loạt ưu đãi đặc biệt về giá cả và hậu cần logistics.
Hai bên còn phát triển quan hệ hợp tác đa dạng:
- Hợp tác quốc phòng sâu rộng
- Chia sẻ hạ tầng logistics tại Bắc Cực
- Ký kết các thỏa thuận quân sự quan trọng
- Trao quyền tiếp cận các cảng Bắc Cực của Nga cho hải quân Ấn Độ
Chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin tới New Delhi vào tháng 12/2025 đã tái khẳng định vai trò then chốt của Ấn Độ trong chiến lược đối phó với các lệnh trừng phạt của Nga. Việc Ấn Độ xoay trục sang Mỹ đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của mối quan hệ chiến lược đã ăn sâu vào an ninh năng lượng, chính sách quốc phòng và bản sắc ngoại giao của New Delhi suốt nhiều thập kỷ.
Động lực địa chính trị và tầm nhìn tương lai
Tương lai của sự tái cấu trúc quan hệ này phụ thuộc phần lớn vào khả năng Hoa Kỳ duy trì các cam kết kinh tế và an ninh với Ấn Độ. Theo phân tích của các chuyên gia, động lực thúc đẩy chiến lược này bắt nguồn từ niềm tin rằng Ấn Độ đã sẵn sàng đóng vai trò "đối trọng" với Trung Quốc ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Niềm tin đó càng được củng cố sau các cuộc đụng độ biên giới giữa quân đội hai nước tại thung lũng Galwan năm 2020. Washington xem những xung đột này như tín hiệu cho thấy Ấn Độ có thể sẵn sàng chống lại ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Bắc Kinh, đặc biệt là thông qua sáng kiến Vành đai - Con đường (BRI).
Đồng thời, Hoa Kỳ kỳ vọng rằng việc gắn kết Ấn Độ - thị trường tăng trưởng năng lượng nhanh nhất thế giới - với các nhà cung ứng dầu khí ở Trung Đông sẽ tạo ra một mạng lưới kinh tế mới. Mạng lưới này sẽ giúp củng cố trật tự khu vực do Mỹ dẫn dắt, đồng thời kéo các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia và UAE ra khỏi phạm vi ảnh hưởng của Iran, Nga và Trung Quốc.
Sự chuyển hướng chiến lược của Ấn Độ không chỉ là câu chuyện về dầu mỏ, mà còn là dấu mốc quan trọng trong sự dịch chuyển quyền lực toàn cầu, với những hệ lụy sâu rộng sẽ còn tiếp tục định hình quan hệ quốc tế trong nhiều năm tới.
