Ba nguồn cung tỷ USD cùng xuất hiện đang tạo ra cơ hội tăng tốc cho thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) tại Việt Nam. Sự góp mặt của doanh nghiệp nhà nước, quỹ đầu tư và các nhà sáng lập đang thúc đẩy chu kỳ bứt phá mạnh mẽ và đa dạng hơn.
Ba nguồn cung tỷ USD
Ngày 12/6, Quỹ đầu tư công nghệ VinVentures tổ chức Venture Forum 2026 - Diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân. Bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc Điều hành Quỹ VinVentures, cho biết năm nay có ba nguồn cung tiềm năng cùng xuất hiện, đóng vai trò thúc đẩy thị trường M&A.
Thứ nhất là doanh nghiệp nhà nước, nơi hoạt động thoái vốn và tái cơ cấu vẫn là một phần của chương trình cải cách rộng hơn. Thứ hai là các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity), với nhiều danh mục đầu tư đang bước vào giai đoạn thoái vốn sau nhiều năm nắm giữ. Thứ ba là các nhà sáng lập và chủ doanh nghiệp, những người có thể cân nhắc chuyển giao thế hệ, hợp tác chiến lược hoặc thoái vốn một phần khi doanh nghiệp trưởng thành hơn.
Đại diện quỹ VinVentures nhấn mạnh nguồn cung M&A tại Việt Nam đang trở nên đa dạng hơn, trưởng thành hơn và dễ nhận diện hơn so với các chu kỳ trước. Yếu tố kích hoạt nhu cầu và khiến hoạt động thoái vốn hấp dẫn hơn chính là câu chuyện thị trường chứng khoán được nâng hạng theo tiêu chí của FTSE.
Bà Tuệ Lâm cho rằng việc nâng hạng không chỉ là sự kiện của thị trường chứng khoán mà còn giúp nâng cao mức độ hiện diện của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu, gia tăng sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện thanh khoản thị trường và nâng cao khả năng xác lập giá. Đối với M&A, một thị trường niêm yết mạnh hơn tạo ra cơ sở tham chiếu rõ ràng hơn cho việc định giá, giúp IPO trở thành lựa chọn thoái vốn thực tế hơn và củng cố niềm tin vào thị trường vốn Việt Nam.
Chu kỳ M&A giai đoạn mới có thể khác biệt
Dữ liệu của VinVentures trong 12 năm qua cho thấy dòng vốn M&A vẫn tập trung vào các lĩnh vực gắn liền với nền kinh tế thực như bất động sản, hàng tiêu dùng, công nghiệp và các ngành hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế. Đây là xu hướng phù hợp với quá trình phát triển của Việt Nam.
Tuy nhiên, công nghệ đang nổi lên như một điểm sáng mới. Dù tỷ trọng còn khiêm tốn, số lượng và mức độ hiện diện của các thương vụ công nghệ gia tăng qua từng năm, phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Nếu môi trường thoái vốn thuận lợi hơn, công nghệ có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, định hình chu kỳ M&A khác biệt so với giai đoạn trước.
Nhà đầu tư quốc tế nói gì về M&A Việt Nam?
Nhiều quỹ đầu tư tham dự diễn đàn đánh giá Việt Nam vẫn là thị trường hấp dẫn nhờ khả năng thu hút chuỗi cung ứng toàn cầu, tầng lớp trung lưu phát triển nhanh và triển vọng tăng trưởng dài hạn tích cực. Tuy nhiên, thị trường đang chờ đợi sự xuất hiện của các nhà đầu tư quy mô lớn tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực tiềm năng.
Ông Andrea Campagnoli, Đối tác sáng lập Bain Việt Nam, cho biết khoảng cách kỳ vọng giữa bên mua và bên bán là nguyên nhân khiến nhiều thương vụ chưa hoàn tất. Doanh nghiệp có mức định giá kỳ vọng cao trong khi hệ thống quản trị chưa tương xứng. Ông khuyến nghị doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn để phục vụ phát triển dài hạn.
Ông TzeHoe Chan, Giám đốc điều hành Zido Capital Asia, cho rằng IPO không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu cho thoái vốn. Nhà đầu tư cần cân nhắc chiến lược phát triển và nhu cầu của bên mua. Ông đánh giá Việt Nam có nhiều lợi thế nổi bật trong ASEAN, đặc biệt là vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực và dân số trẻ, nhưng thách thức là chuyển hóa lợi thế thành giá trị thực tế.
