Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa thống nhất với UBND TP.Hà Nội về phương án nghiên cứu, đầu tư xây dựng ba đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống và sông Đà để điều tiết nước, góp phần 'làm sống lại' các dòng sông Tô Lịch, Nhuệ, Đáy. Ngày 29.7, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã ký văn bản phúc đáp công văn ngày 16.7 của Hà Nội về vấn đề này.
Phương án xây dựng ba đập dâng
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy hoạch phòng chống thiên tai và thủy lợi thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050, cùng quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình đã đề xuất xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng và đập Long Tửu trên sông Đuống. Các đập này nhằm điều tiết, kiểm soát dòng chảy, dâng mực nước sông Hồng trong mùa cạn, phục vụ đa mục tiêu như tạo cảnh quan, môi trường, phát triển giao thông thủy và du lịch.
Đập trên sông Đà hoặc sông Hồng cũng được nghiên cứu để điều tiết dòng chảy, dâng mực nước sông Đà vào mùa cạn, bảo đảm lấy nước qua cống Lương Phú, tiếp nước cho sông Tích và sông Đáy. Các công trình này sẽ khai thác tối ưu nguồn nước cho dân sinh, sản xuất, phát điện, giao thông thủy, không ảnh hưởng đến tiêu nước và thoát lũ trên sông Đà.
Mục tiêu hồi sinh các dòng sông
Việc xây dựng các đập dâng sẽ giúp duy trì mực nước trên sông Hồng vào mùa cạn, từ đó cấp nước cho các hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, Bắc Đuống, sông Nhuệ, sông Đáy. Điều này góp phần 'làm sống lại' các dòng sông vùng đồng bằng sông Hồng như sông Đáy, Nhuệ, Tô Lịch, Ngũ Huyện Khê. Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh các công trình phải đảm bảo vận hành lấy nước vào các cống với lưu lượng cụ thể: cống Xuân Quan (75 m3/giây), cống Long Tửu (28 m3/giây) vào hệ thống Bắc Hưng Hải, cống Liên Mạc (36 m3/giây) vào Bắc Đuống, và cống Cẩm Đình (8 - 13 m3/giây) vào sông Nhuệ.
Đối với đập trên sông Đà, yêu cầu đảm bảo lấy nước qua cống Lương Phú tối thiểu 60 m3/giây để tiếp nước cho sông Tích và sông Đáy. Các đập cũng phải kết hợp vận hành với các hồ thượng nguồn để cấp nước sản xuất và đẩy mặn cho hạ du sông Hồng - Thái Bình.
Yêu cầu về an toàn và môi trường
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND TP.Hà Nội nghiên cứu đầu tư đảm bảo tính khả thi kinh tế - kỹ thuật, góp phần an ninh nguồn nước và thích ứng biến đổi khí hậu. Đặc biệt, các đập dâng phải tuân thủ nguyên tắc an toàn: không ảnh hưởng khả năng thoát lũ, không gia tăng rủi ro thiên tai, không gây sạt lở bờ bãi sông hay bồi lấp thượng lưu.
Đối với đập trên sông Đà, yêu cầu tuyệt đối không gây ảnh hưởng đến mực nước thấp nhất của Nhà máy thủy điện Hòa Bình theo thiết kế. Dự án cũng cần đánh giá tác động đến chỉnh trị dòng sông, giao thông thủy, luồng di cư của cá, chống ô nhiễm nước và vận chuyển bùn cát, đồng thời đảm bảo đồng bộ với Dự án đầu tư xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Theo ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc xây dựng các đập dâng là 'phù hợp với quy hoạch thủy lợi đã được phê duyệt' và cần triển khai nghiêm túc các yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo hiệu quả lâu dài.
