Ngành đóng tàu Việt Nam hiện đứng thứ 7 trên thế giới về sản lượng, nhưng thị phần toàn cầu vẫn chưa đạt tới 1%. Đây là thông tin được đưa ra tại Hội thảo "Phát triển ngành đóng tàu Việt Nam trong bối cảnh hội nhập" do Bộ Công Thương tổ chức mới đây.
Thực trạng ngành đóng tàu Việt Nam
Theo số liệu thống kê, trong năm 2023, các nhà máy đóng tàu trong nước đã bàn giao tổng cộng 120 tàu các loại, với tổng trọng tải khoảng 1,5 triệu DWT. Con số này đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có sản lượng đóng tàu lớn nhất thế giới, xếp sau các cường quốc như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Philippines, Ấn Độ và Brazil.
Tuy nhiên, thị phần của Việt Nam trên thị trường đóng tàu toàn cầu chỉ chiếm chưa đến 1%, trong khi Trung Quốc chiếm hơn 40%, Hàn Quốc khoảng 30% và Nhật Bản khoảng 15%. Nguyên nhân chủ yếu là do các tàu đóng tại Việt Nam chủ yếu là tàu nhỏ, tàu ven biển và tàu dịch vụ, chưa thâm nhập sâu vào phân khúc tàu lớn, tàu chuyên dụng có giá trị cao.
Thách thức và cơ hội
Thách thức lớn nhất đối với ngành đóng tàu Việt Nam là năng lực cạnh tranh còn hạn chế, đặc biệt là về công nghệ, quản lý và nguồn nhân lực. Các nhà máy đóng tàu trong nước chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, nhất là về chất lượng và tiến độ. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất còn cao do phải nhập khẩu nhiều vật tư, thiết bị.
Cơ hội phát triển đến từ nhu cầu vận tải biển ngày càng tăng, đặc biệt là sau đại dịch Covid-19, khi chuỗi cung ứng toàn cầu có sự dịch chuyển. Việt Nam có vị trí địa lý thuận lợi, nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng. Ngoài ra, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và các hiệp định khác mở ra cơ hội xuất khẩu tàu sang các thị trường khó tính.
Giải pháp thúc đẩy phát triển
Để nâng cao thị phần, ngành đóng tàu Việt Nam cần tập trung vào một số giải pháp chính:
- Đầu tư nâng cấp công nghệ, hiện đại hóa các nhà máy đóng tàu, đặc biệt là áp dụng công nghệ số, tự động hóa trong sản xuất.
- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.
- Xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm tàu biển Việt Nam ra thế giới.
- Tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước và hợp tác với các đối tác nước ngoài để chuyển giao công nghệ.
- Hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành đóng tàu, như ưu đãi tín dụng, thuế.
Ngoài ra, cần có chiến lược phát triển thị trường, tập trung vào các phân khúc mà Việt Nam có lợi thế như tàu nhỏ, tàu ven biển, tàu dịch vụ dầu khí, đồng thời hướng tới các phân khúc cao hơn như tàu container, tàu chở hàng rời.
Triển vọng tương lai
Với tiềm năng và lợi thế sẵn có, ngành đóng tàu Việt Nam có thể vươn lên mạnh mẽ trong thời gian tới. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu chiếm 2-3% thị phần đóng tàu toàn cầu, đưa ngành trở thành một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước. Để đạt được điều này, cần có sự nỗ lực của toàn bộ hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người lao động trong ngành.
