Trung Quốc Mở Rộng Cuộc Cách Mạng Xanh Sang Đường Thủy
Sau khi thành công trong việc điện khí hóa hệ thống đường bộ với ôtô điện, Trung Quốc hiện đang chuyển hướng sang lĩnh vực vận tải đường thủy. Quốc gia này đang tận dụng hai thế mạnh cốt lõi là công nghệ pin tiên tiến và năng lực đóng tàu hàng đầu thế giới để thúc đẩy một cuộc cách mạng giao thông xanh toàn diện hơn. Theo báo cáo từ SCMP, Bắc Kinh đang hợp tác chặt chẽ với các tập đoàn sản xuất pin lớn, điển hình là Contemporary Amperex Technology (CATL), nhằm phát triển và triển khai đội tàu thủy chạy điện trên quy mô rộng.
Hơn 1.000 Tàu Thủy Chạy Điện Đang Hoạt Động
Sự chuyển dịch này phản ánh cam kết mạnh mẽ của Trung Quốc trong việc khử carbon, với mục tiêu đạt đỉnh phát thải vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060. Những mục tiêu này đã thúc đẩy các bước tiến đáng kể trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ mới. Dữ liệu từ Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cho thấy, hiện có hơn 1.000 tàu chạy bằng điện hoặc nhiên liệu thay thế đang hoạt động trên mạng lưới đường thủy nội địa rộng lớn của nước này. Trong số đó, có 485 tàu điện, với phần lớn là tàu chở khách đường sông.
Tuy nhiên, xu hướng đang dần mở rộng sang các tàu chở hàng chạy điện. Mặc dù sự chuyển dịch này chủ yếu vẫn giới hạn trong các tuyến đường thủy nội địa, thay vì vận tải biển quốc tế, nhưng các địa phương và doanh nghiệp đang tích cực đầu tư. Ví dụ, Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Phúc Kiến đã hạ thủy một tàu chở hàng chạy hoàn toàn bằng điện vào ngày 7/2, với khả năng vận chuyển tối đa 1.000 tấn hàng và tầm hoạt động 200 km cho mỗi lần sạc.
CATL Dẫn Đầu Với Các Dự Án Quy Mô Lớn
CATL, nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới, đang đóng vai trò then chốt trong lĩnh vực này. Công ty đã hợp tác với Jining Energy, một doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Sơn Đông, để phát triển các tàu thủy chạy điện có tải trọng lên đến 2.000 tấn và tầm hoạt động 270 km chỉ với một lần sạc. Với 5 chiếc đã được hạ thủy vào tháng 12/2025, Jining Energy tiếp tục đặt hàng thêm 50 tàu, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn giới thiệu công nghệ sang vận hành thương mại quy mô lớn.
Không chỉ phục vụ thị trường nội địa, CATL còn xuất khẩu các giải pháp tàu thủy chạy điện ra quốc tế. Tập đoàn này đã hợp tác với CMA CGM, một gã khổng lồ vận tải biển của Pháp, để đồng phát triển một sà lan điện 182 TEU. Con tàu này dự kiến vận chuyển hàng hóa trên hành trình 180 km giữa TP.HCM (tỉnh Bình Dương cũ) của Việt Nam và cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, với việc xây dựng bắt đầu từ tháng 6/2025 và dự kiến đi vào vận hành trong năm nay.
Chính Sách Hỗ Trợ Và Những Thách Thức
Các nhà máy đóng tàu Trung Quốc ngày càng tự tin vào tàu thủy chạy điện nhờ sự hậu thuẫn từ chính phủ. Một chỉ thị về vận tải thủy nội địa ban hành vào tháng 6/2025 bởi 6 cơ quan chính phủ, bao gồm Bộ Giao thông Vận tải, đã yêu cầu thúc đẩy tàu công nghệ xanh, ưu tiên công nghệ pin cho các tuyến cự ly ngắn và kêu gọi mở rộng hạ tầng sạc cũng như hoán đổi pin.
Tuy nhiên, vẫn còn những lo ngại về chi phí đầu tư ban đầu. CATL cho biết giá của một tàu thủy chạy điện có thể cao gấp hơn 2 lần so với tàu chạy diesel cùng kích cỡ, do giá pin và hệ thống động lực điện đắt đỏ. Để giảm bớt thách thức này, công ty đề xuất mô hình "tách pin khỏi tàu", cho phép chủ tàu thuê pin thay vì chi tiền mua.
Ngoài ra, việc chuyển đổi sang vận tải đường thủy còn đi kèm những thách thức kỹ thuật riêng. Pin phải hoạt động trong môi trường hàng hải khắc nghiệt với độ ẩm cao, hơi muối và rung lắc liên tục. Đảm bảo độ tin cậy trong vòng đời 20 năm và xây dựng mạng lưới sạc vững chắc là những yếu tố then chốt cho sự phát triển của ngành.
CATL nhận định, tương lai của vận tải điện đường thủy phụ thuộc vào sự hiệp lực liên ngành, nơi các nhà đóng tàu, cảng, đơn vị lưới điện và tổ chức tài chính phải xây dựng một hệ sinh thái chặt chẽ để giải quyết đồng bộ các thách thức về hạ tầng, đầu tư và vận hành.
