Ngành ô tô thế giới chao đảo trước làn sóng điều chỉnh chiến lược điện hóa
Kể từ năm 2025, ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đã chứng kiến một sự chuyển biến đáng kể khi nhiều tên tuổi lớn buộc phải điều chỉnh lại các kế hoạch điện hóa dài hạn. Trong bối cảnh nhu cầu thị trường suy yếu, chính sách thay đổi và áp lực chi phí ngày càng gia tăng, hàng loạt nhà sản xuất đã đưa ra quyết định hoãn hoặc hủy bỏ kế hoạch sản xuất xe điện nhằm tránh những khoản thua lỗ kéo dài.
Honda hủy bỏ kế hoạch xe điện tại Bắc Mỹ, ghi nhận thua lỗ khổng lồ
Mới đây nhất, Honda đã chính thức thông báo hủy bỏ ba mẫu xe điện theo kế hoạch tại Bắc Mỹ sau khi đánh giá nhu cầu trong mảng này đang giảm mạnh một cách đáng kể. Sự điều chỉnh chiến lược này dự kiến sẽ khiến hãng xe Nhật Bản phải ghi nhận một khoản chi phí và thua lỗ lên tới khoảng 2,5 nghìn tỷ yen, tương đương 15,7 tỷ USD, theo thông tin từ CNBC.
Mặc dù thị trường đã phần nào dự báo trước việc Honda có thể tiếp tục ghi nhận các khoản lỗ liên quan đến xe điện, nhưng quy mô của khoản sụt giảm giá trị tài sản mà hãng công bố mới đây vẫn gây ra không ít bất ngờ cho giới phân tích. Chuyên gia Julie Boote từ Pelham Smithers Associates nhấn mạnh rằng điều đáng chú ý nhất chính là việc Honda quyết định hủy hoàn toàn kế hoạch sản xuất xe điện tại Mỹ, thay vì chỉ thu hẹp quy mô như một số đối thủ khác.
“Honda từng đặt ra một chiến lược mở rộng xe điện rất tham vọng, nhưng kế hoạch này đã bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi sự thay đổi nhanh chóng của môi trường thị trường”, bà Boote nhận định. Trong một phát biểu trước truyền thông, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành của Honda, ông Toshihiro Mibe, cũng thẳng thắn thừa nhận rằng nhu cầu xe điện đã sụt giảm đáng kể, khiến việc duy trì lợi nhuận trong mảng này trở nên vô cùng khó khăn.
Stellantis và các đại gia khác cũng lao đao vì tham vọng điện hóa
Không chỉ riêng Honda, Stellantis – tập đoàn sở hữu 14 thương hiệu ô tô danh tiếng từ Jeep, Chrysler cho đến Fiat và Alfa Romeo – gần đây cũng xác nhận sẽ ghi nhận một khoản chi phí lên tới 22 tỷ euro, tương đương 26 tỷ USD, để điều chỉnh lại tham vọng trong mảng xe điện. Khoản thâm hụt khổng lồ này phản ánh rõ nét bước lùi trong chiến lược điện hóa của tập đoàn.
Stellantis đã phải hủy bỏ một số nền tảng xe điện và tiến hành tái cấu trúc toàn diện chuỗi cung ứng. Đồng thời, họ hướng tới một dải sản phẩm đa dạng hơn, bao gồm xe điện, hybrid và cả động cơ đốt trong truyền thống, nhằm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của thị trường. Giám đốc điều hành Antonio Filosa thừa nhận rằng kết quả kinh doanh bết bát là hệ quả trực tiếp từ việc đánh giá sai lệch về khả năng cũng như tốc độ phổ cập của dòng xe thuần điện trên toàn cầu.
Trước đó, vào cuối năm 2025, Ford đã thông báo ngừng sản xuất hầu hết các mẫu xe chạy pin, chấp nhận thiệt hại lên tới 19,5 tỷ USD với các tài sản liên quan đến xe điện được phân bổ trong giai đoạn 2025-2026. Đến tháng 1/2026, General Motors (GM) – nhà sản xuất ô tô lớn nhất Mỹ – cũng gây chú ý khi thông báo sẽ ghi nhận khoản chi phí khoảng 6 tỷ USD để thu hẹp chiến lược xe điện, với phần lớn khoản lỗ liên quan đến việc hủy bỏ hợp đồng và các thỏa thuận dàn xếp với nhà cung cấp.
Volkswagen và tác động từ chính sách thay đổi
Volkswagen – tập đoàn ô tô lớn nhất châu Âu – cũng không ngoại lệ khi công bố sẽ ghi nhận khoản thiệt hại 5,1 tỷ euro, tương đương khoảng 6 tỷ USD, do chương trình tái cơ cấu sâu rộng tại thương hiệu Porsche vào tháng 9/2025. Động thái này bao gồm việc trì hoãn một số mẫu xe thuần điện để ưu tiên phát triển xe hybrid và xe sử dụng động cơ đốt trong.
Trong tổng số đó, có khoảng 3,5 tỷ USD là chi phí suy giảm giá trị tài sản. Volkswagen cũng cho biết lợi nhuận ròng của tập đoàn đã giảm 44% xuống còn 6,9 tỷ euro vào năm 2025, đây được xem là kết quả tồi tệ nhất của nhà sản xuất này kể từ vụ bê bối khí thải diesel gần một thập kỷ trước.
Bên cạnh việc thu hẹp trợ cấp xe điện, Volkswagen cùng nhiều hãng nhập khẩu khác còn bị ảnh hưởng nặng nề bởi chính sách thuế quan mới dưới thời Tổng thống Donald Trump. Các mức thuế đánh vào ô tô và phụ tùng nhập khẩu đã đẩy chi phí của hãng lên cao, buộc doanh nghiệp phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn giữa việc tăng giá bán hoặc hy sinh lợi nhuận.
Nguyên nhân sâu xa và xu hướng điều chỉnh chiến lược
Nhìn chung, làn sóng thua lỗ nặng nề của các ông lớn trong ngành ô tô chủ yếu xuất phát từ gánh nặng chi phí đầu tư khổng lồ vào mảng xe điện, trong khi nhu cầu thực tế của thị trường lại tăng trưởng chậm hơn đáng kể so với những dự báo lạc quan ban đầu. Các khoản thâm hụt khổng lồ này đang buộc các hãng phải điều chỉnh chiến lược một cách linh hoạt hơn.
Một số xu hướng nổi bật bao gồm:
- Cung cấp đa dạng các loại hệ truyền động, như cách làm của Toyota.
- Một số hãng như Mazda, Subaru, Mercedes và BMW có kế hoạch gắn bó lâu hơn với động cơ đốt trong để đáp ứng nhu cầu khách hàng và bảo đảm lợi nhuận.
- Tập trung vào phát triển xe hybrid như một giải pháp trung gian, thay vì chỉ chú trọng vào xe thuần điện.
Sự điều chỉnh này không chỉ phản ánh những thách thức trước mắt mà còn cho thấy ngành công nghiệp ô tô đang trong giai đoạn chuyển đổi phức tạp, nơi cân bằng giữa đổi mới công nghệ và thực tế kinh doanh trở thành yếu tố then chốt để tồn tại và phát triển.
