Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, xã, nhiều địa phương đang đối mặt với thách thức quản lý khối lượng lớn tài sản công dôi dư. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến cuối năm 2023, cả nước có hơn 1.200 cơ sở nhà, đất thuộc diện phải xử lý sau sáp nhập. Việc sử dụng hiệu quả tài sản công không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Thực trạng tài sản công sau sáp nhập
Theo Nghị quyết số 35/2023/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, xã giai đoạn 2023-2025 được thực hiện trên phạm vi cả nước. Kết quả, nhiều trụ sở làm việc, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa trở nên dôi dư hoặc chưa được khai thác đúng mục đích. Tại tỉnh Bắc Ninh, sau khi sáp nhập các xã, huyện, có 47 cơ sở nhà, đất công phải di dời hoặc chuyển đổi công năng. Tương tự, tại tỉnh Hà Tĩnh, con số này là 32 cơ sở.
Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 58/2023/TT-BTC hướng dẫn việc quản lý, sử dụng và xử lý tài sản công khi sắp xếp đơn vị hành chính. Theo đó, các địa phương cần rà soát, phân loại tài sản theo các phương án: tiếp tục sử dụng, điều chuyển, bán, cho thuê hoặc thanh lý. Ông Nguyễn Văn Hùng, Cục trưởng Cục Quản lý tài sản công (Bộ Tài chính), cho biết: “Việc xử lý tài sản công phải đảm bảo công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, tránh thất thoát, lãng phí.”
Kinh nghiệm từ các địa phương
Một số tỉnh, thành phố đã triển khai hiệu quả việc khai thác tài sản công sau sáp nhập. Tại TP. Hồ Chí Minh, sau khi sáp nhập các phường, thành phố đã chuyển đổi nhiều trụ sở cũ thành trung tâm văn hóa, thư viện, điểm sinh hoạt cộng đồng. Tại tỉnh Quảng Ninh, các cơ sở nhà, đất dôi dư được đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), tạo nguồn thu cho ngân sách.
Kiến nghị và đề xuất
Để nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính, các chuyên gia cho rằng cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường kiểm tra, giám sát và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý. Bộ Tài chính đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công, dự kiến hoàn thành vào năm 2025, giúp minh bạch hóa việc quản lý. Đồng thời, các địa phương cần xây dựng kế hoạch chi tiết, cụ thể cho từng loại tài sản để tránh tình trạng bỏ hoang, lãng phí.
