Ngành Than Việt Nam đẩy mạnh cơ giới hóa và tự động hóa hướng tới mỏ thông minh
Trong giai đoạn 2026-2030, Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) đặt mục tiêu tăng nhanh tỷ trọng than khai thác bằng phương pháp cơ giới hóa. Đồng thời, tập đoàn sẽ áp dụng các công nghệ lò chợ tự động hóa và thông minh hóa, hướng tới một nền sản xuất hiện đại, an toàn và hiệu quả hơn. Đây là bước chuyển mình quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của ngành than Việt Nam.
Xây dựng "văn hóa số" trong sản xuất than
Những năm gần đây, Công ty Than Thống Nhất đã nhanh chóng bắt nhịp với cuộc cách mạng công nghệ, trở thành một trong những đơn vị kiểu mẫu của TKV trong việc ứng dụng công nghệ số vào khai thác hầm lò. Công ty đã thành lập Ban Chỉ đạo chuyển đổi số, xác định rõ ràng các khâu và quy trình có thể số hóa, tự động hóa, từng bước hình thành "văn hóa số" trong toàn bộ dây chuyền sản xuất.
Năm 2025, công ty lắp đặt và đưa vào vận hành nhiều hệ thống thiết bị hiện đại, bao gồm công nghệ giám sát tại Trung tâm điều hành sản xuất tập trung. Hệ thống này cho phép quan sát toàn diện các hoạt động khai thác, vận tải, thông gió và thoát nước. Đáng chú ý, hệ thống camera hoạt động hiệu quả ở độ sâu âm 140m, đảm bảo an toàn và kiểm soát chặt chẽ.
Đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả
Ông Vương Minh Thu, Giám đốc Công ty Than Thống Nhất, chia sẻ: "Doanh nghiệp đang tăng tốc chuyển đổi số trong quản lý và điều hành sản xuất, tận dụng sức mạnh của công nghệ số và dữ liệu số để nâng cao hiệu quả kinh doanh, năng suất lao động và chất lượng quản trị." Trong thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục nghiên cứu và đầu tư vào hệ thống cơ giới hóa đào lò, cùng với các thiết bị hiện đại, nhằm tự động hóa dần các khâu khai thác và vận tải tại những khu vực đủ điều kiện.
Ông Thu nhấn mạnh: "Năm 2026, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động và điều kiện khai thác ngày càng khó khăn, công ty xác định an toàn vệ sinh lao động là nhiệm vụ hàng đầu. Việc áp dụng cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số sẽ gắn liền với mục tiêu cải thiện điều kiện làm việc, giảm lao động nặng nhọc và nâng cao kỹ năng cho người lao động."
Đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ tự động hóa
Công ty Than Khe Chàm là một ví dụ điển hình khác, với khoản đầu tư hơn 200 tỷ đồng cho Hệ thống giám sát và điều khiển tự động hóa mỏ Khe Chàm III. Hệ thống này bao gồm hơn 170 camera và 70km cáp quang, tạo thành mạng điều khiển khép kín kết nối toàn bộ khu vực khai thác, thông gió, trạm điện và trạm khí nén. Dự án không chỉ tự động hóa quy trình sản xuất mà còn mở đường cho việc xây dựng "mỏ thông minh", quản lý hoạt động tối ưu bằng công nghệ số.
Nhiều đơn vị trong ngành than cũng đang ứng dụng các thiết bị cơ giới hiện đại như máy đào lò Combai EBH-45 và máy xúc ZWY-60/22L, giúp đẩy nhanh tiến độ đào lò, tăng năng suất và đảm bảo an toàn. Trong khai thác, hệ thống máy khấu than công suất lớn kết hợp giàn chống thủy lực đồng bộ đã nâng cao độ ổn định của gương lò, giảm rủi ro sập vách và tăng năng suất đáng kể.
Kết quả ấn tượng và định hướng tương lai
Đến nay, TKV đã đưa vào vận hành 14 dây chuyền Combai EBH-45 và 26 dây chuyền bán cơ giới hóa. Gần 100% sản lượng than vận tải qua giếng nghiêng đã được chuyển sang băng tải tự động. Khoảng 70% mỏ hầm lò tại Quảng Ninh đã tự động hóa hệ thống điện, và 60% mỏ có trạm bơm và quạt gió được giám sát từ xa.
Trong giai đoạn 2020-2025, TKV khai thác trung bình 37-40 triệu tấn than mỗi năm, với sản lượng than hầm lò đạt 21-27 triệu tấn, chiếm 60-70% tổng sản lượng. Theo Chiến lược phát triển đến năm 2030, TKV dự kiến tăng sản lượng than khai thác cơ giới hóa từ 4,96 triệu tấn năm 2026 lên 7,13 triệu tấn năm 2030. Đặc biệt, sản lượng từ lò chợ thông minh, tự động hóa dự kiến tăng từ 0 tấn năm 2026 lên gần 4 triệu tấn năm 2030.
Ông Vũ Anh Tuấn, Tổng Giám đốc TKV, đánh giá: "Định hướng phát triển công nghệ giai đoạn 2026-2030 thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt, với quy mô và mức độ đa dạng của các mô hình cơ giới hóa được mở rộng. TKV sẽ nghiên cứu thí điểm mô hình lò chợ thông minh cho các dây chuyền đầu tư mới và cải tạo dây chuyền hiện có để đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng."
Những thay đổi tích cực này khẳng định cam kết của TKV trong việc coi cơ giới hóa và chuyển đổi số là trụ cột cho một nền sản xuất than hiệu quả, an toàn và bền vững, hướng tới tương lai của ngành công nghiệp khai khoáng Việt Nam.
