Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp cho phép Arab Saudi tự làm giàu uranium, một bước đi lịch sử mở đường cho quốc gia này phát triển năng lượng hạt nhân dân sự. Sắc lệnh được ký vào ngày 15/3/2025, theo đó Arab Saudi có thể tiến hành các hoạt động làm giàu uranium trên lãnh thổ của mình dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Chi tiết sắc lệnh
Sắc lệnh cho phép Arab Saudi tham gia vào chu trình nhiên liệu hạt nhân đầy đủ, bao gồm cả làm giàu uranium và tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng. Trước đây, Mỹ luôn yêu cầu các quốc gia từ bỏ quyền làm giàu uranium nếu muốn hợp tác hạt nhân dân sự, nhưng với Arab Saudi, Washington đã nhượng bộ. Theo các quan chức Mỹ, thỏa thuận này bao gồm các điều khoản giám sát chặt chẽ để đảm bảo không có chuyển hướng sang mục đích quân sự.
Phản ứng từ các bên
Bộ Ngoại giao Arab Saudi hoan nghênh sắc lệnh, gọi đây là 'bước tiến quan trọng' trong quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng việc cho phép Arab Saudi làm giàu uranium có thể kích thích cuộc chạy đua hạt nhân ở Trung Đông, đặc biệt là với Iran. Israel, quốc gia vốn phản đối bất kỳ chương trình hạt nhân nào trong khu vực, đã bày tỏ lo ngại.
Tác động đến thị trường năng lượng
Quyết định này có thể thay đổi cục diện thị trường năng lượng toàn cầu. Arab Saudi, nhà xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu, đang tìm cách đa dạng hóa nguồn năng lượng. Với khả năng tự làm giàu uranium, quốc gia này có thể phát triển điện hạt nhân để giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, đồng thời tạo ra nguồn thu mới từ xuất khẩu nhiên liệu hạt nhân. Theo ước tính, nếu triển khai, Arab Saudi có thể tiết kiệm hàng tỷ USD mỗi năm từ chi phí nhập khẩu nhiên liệu.
Bối cảnh chính trị
Sắc lệnh được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang tìm cách củng cố quan hệ với các đồng minh ở Trung Đông, đặc biệt là sau những căng thẳng với Iran. Arab Saudi từ lâu đã tìm kiếm công nghệ hạt nhân dân sự, nhưng vấp phải sự phản đối từ các nhà lập pháp Mỹ lo ngại về phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chính quyền Trump cho rằng việc hợp tác với Arab Saudi là cần thiết để đối trọng với ảnh hưởng của Iran trong khu vực.
Tương lai của chương trình hạt nhân Arab Saudi
Arab Saudi đã công bố kế hoạch xây dựng 16 lò phản ứng hạt nhân trong vòng 20 năm tới, với tổng công suất lên tới 17 GW. Sắc lệnh của ông Trump sẽ giúp quốc gia này tiếp cận công nghệ và nhiên liệu từ Mỹ, đồng thời tự chủ trong sản xuất nhiên liệu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc làm giàu uranium vẫn cần nhiều năm để hoàn thiện cơ sở hạ tầng và đào tạo nhân lực.
