Ngành hàng không vũ trụ Mỹ đối mặt khủng hoảng thiếu hụt đất hiếm nghiêm trọng
Theo thông tin từ Reuters, các nhà cung cấp trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và bán dẫn của Mỹ đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt đất hiếm ngày càng trầm trọng. Sự khan hiếm này đặc biệt nghiêm trọng đối với hai nguyên tố yttrium và scandium, vốn đóng vai trò nhỏ nhưng vô cùng quan trọng trong công nghệ quốc phòng, hàng không vũ trụ và ngành bán dẫn.
Giá cả tăng vọt và sản xuất bị đình trệ
Yttrium được sử dụng rộng rãi trong các lớp phủ, giúp ngăn chặn động cơ và tuabin bị nóng chảy ở nhiệt độ cao. Kể từ khi tình trạng khan hiếm bắt đầu được ghi nhận tại Mỹ vào tháng 11/2025, giá của khoáng sản này đã tăng tới 60%. So với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng thậm chí lên đến 69 lần, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sản xuất.
Đến nay, đã có hai công ty chất phủ ở Bắc Mỹ buộc phải tạm ngừng sản xuất do thiếu nguyên liệu đầu vào. Một công ty khác đã từ chối phục vụ các khách hàng nhỏ và quốc tế để dành nguồn lực cho những đối tác lớn hơn. Thậm chí, một doanh nghiệp khác đã ngừng bán các sản phẩm chứa oxit yttrium do không đảm bảo được nguồn cung.
Scandium và những thách thức trong ngành bán dẫn
Ngoài yttrium, các nhà sản xuất bán dẫn Mỹ cũng đang thiếu hụt scandium, nguyên tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc sản xuất chip 5G thế hệ tiếp theo. Dylan Patel, Nhà sáng lập và CEO của công ty nghiên cứu SemiAnalysis, cho biết scandium có sản lượng toàn cầu chỉ vài chục tấn mỗi năm nhưng lại rất cần thiết trong pin, hợp kim nhôm đặc biệt cho ngành hàng không vũ trụ, cũng như các quy trình xử lý và đóng gói chip tiên tiến.
Theo ông Patel, Mỹ hiện không có sản lượng scandium trong nước và không có nguồn cung thay thế nào khác ngoài Trung Quốc. Điều này khiến ngành công nghiệp bán dẫn nước này trở nên dễ bị tổn thương trước các biến động thị trường.
Nguồn cung từ Trung Quốc bị hạn chế
Mặc dù Bắc Kinh đã cho phép nối lại nhiều hoạt động xuất khẩu đất hiếm từ tháng 10/2025, lượng yttrium và scandium xuất sang Mỹ vẫn rất nhỏ giọt. Trong vòng 8 tháng sau khi các biện pháp kiểm soát được áp dụng (từ tháng 4/2025), Mỹ chỉ nhận được 17 tấn sản phẩm yttrium, giảm mạnh so với 333 tấn trong 8 tháng trước đó.
Nhiều công ty Mỹ cố gắng mua scandium từ các nhà cung cấp nước thứ ba, nhưng Trung Quốc yêu cầu bên bán phải khai báo thông tin về khách hàng cuối cùng. Tiến độ cấp giấy phép xuất khẩu scandium mới cho các hãng chip Mỹ cũng diễn ra chậm chạp, buộc họ phải tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính phủ Washington.
Phản ứng từ chính quyền Mỹ
Một quan chức chính phủ Mỹ đã xác nhận với Reuters rằng một số nhà sản xuất trong nước đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt một số nguyên tố đất hiếm từ Trung Quốc. Quan chức này nhận định: "Ngành công nghiệp bán dẫn đang bị nhắm mục tiêu".
Tuy nhiên, tình hình thiếu hụt yttrium và scandium đến nay chưa đến mức ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất động cơ phản lực hoặc chip. Vị quan chức này cũng khẳng định chính quyền cam kết đảm bảo quyền tiếp cận các khoáng sản quan trọng cho tất cả doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh sắp có chuyến thăm Trung Quốc vào tháng sau.
"Điều này bao gồm đàm phán với Trung Quốc và giám sát việc tuân thủ thỏa thuận của Tổng thống Trump với Chủ tịch Tập Cận Bình, cũng như phát triển các chuỗi cung ứng thay thế khi cần thiết", quan chức này nhấn mạnh.
