Ông Võ Chánh Ngữ, Giám đốc Ban chuyển đổi số Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC), nhấn mạnh rằng xanh hóa đã trở thành 'lá phiếu bắt buộc' để doanh nghiệp có thể nhận đơn hàng và thâm nhập thị trường các nước phát triển. Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp còn nhiều thách thức.
Thách thức về chi phí và công nghệ
Ngành sản xuất phân bón vốn có lượng phát thải lớn. Nếu muốn chuyển đổi xanh triệt để như thu hồi CO2 hoàn toàn hay sản xuất Hydro từ năng lượng tái tạo, công nghệ hiện tại đã có nhưng giá thành đang cao gấp 3 lần so với nhiên liệu hóa thạch. Hydro là một trong những nguồn nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón Ure.
Chi phí thu hồi phát thải rất lớn, nếu không có giá bán cao hơn thì tính cạnh tranh sẽ giảm. 'Suy cho cùng, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, trả chi phí nhiều hơn thì cuối cùng đều đi vào giá thành sản phẩm. Như vậy xuất khẩu cạnh tranh thế nào? Vì thế vai trò nhà nước rất quan trọng', ông Võ Chánh Ngữ nói.
Vai trò của nhà nước trong chuyển đổi xanh
Theo đại diện Phân bón Cà Mau, Chính phủ năm qua đã yêu cầu bắt buộc kiểm kê với các doanh nghiệp phát thải khí nhà kính lớn. Tuy nhiên, Việt Nam chưa xác định rõ ràng áp quota cho các doanh nghiệp phát thải này như thế nào, bao nhiêu là phù hợp. Nếu áp dụng, các nhà máy sử dụng công nghệ cũ sẽ rất khó khăn.
Trong bối cảnh đó, Phân bón Cà Mau tiếp cận theo hướng khả thi để tiết giảm tiêu hao. CO2 phát thải dư thừa được thu gom sản xuất CO2 thực phẩm, đây là mô hình kinh tế tuần hoàn.
Áp dụng khung SIRI và chuyển đổi số
Để đánh giá hiện trạng và xác định lộ trình chuyển đổi số phù hợp, Cà Mau sử dụng khung đánh giá SIRI – bộ công cụ đánh giá mức độ trưởng thành số đầu tiên trên thế giới do cơ quan phát triển kinh tế Singapore phát triển. Phân bón Cà Mau đã xây dựng nhà máy thông minh theo ba trụ cột của SIRI: Quá trình, Công nghệ và Con người.
Trong sản xuất, doanh nghiệp lập kế hoạch, điều độ theo dõi dữ liệu, dự báo tình trạng thiết bị và quản lý chất lượng. Yếu tố thời gian thật, máy móc và tiêu hao được tổ chức quản lý theo mô hình thời gian thực. Tự động hóa tối đa và áp dụng AI được triển khai. Doanh nghiệp áp dụng công nghệ tiên đoán để đảm bảo tính ổn định xuyên suốt.
Cuối cùng, tự động hóa thay thế con người bằng hệ thống AI Agent hỗ trợ cân bằng giữa hiệu quả sản xuất và mục tiêu môi trường. Nhà máy liên tục giám sát phát thải nhà kính và kiểm soát nguồn phát thải.
Lợi thế cạnh tranh và mục tiêu tương lai
Ông Võ Chánh Ngữ thông tin: Nhờ lợi thế công nghệ, sản xuất và quản lý sản phẩm được khách hàng quốc tế lựa chọn. 'Hiện tại Cà Mau chưa xuất khẩu thị trường châu Âu, chỉ xuất sang Úc và một số quốc gia khác nhưng họ cũng đánh giá rất kỹ các tiêu chuẩn. Các khách hàng quốc tế kiểm tra nhà máy ngoài việc ít tiêu hao năng lượng thì còn xem kiểm soát chất lượng có liên tục không, đảm bảo không, chất lượng lưu trữ ra sao, đòi hỏi quản lý logistics, kho vận… Bên cạnh đó, họ rất quan tâm các chỉ số về môi trường', ông Ngữ dẫn chứng.
Theo ông Ngữ, dù đối tác chưa đưa con số cụ thể yêu cầu phát thải bao nhiêu mà chỉ nhìn vào công nghệ hiện đại, tiêu hao năng lượng thấp, quản lý chặt chẽ là chấp nhận. 'Nhưng về mặt số liệu, gần 5 năm qua, Cà Mau đã tiết giảm gần 5% tiêu hao năng lượng, đây là con số rất lớn trong quá trình sản xuất phân bón. Lộ trình trong tương lai, chúng tôi định hướng sản xuất phân bón từ năng lượng tái tạo, mục tiêu trở thành nhà sản xuất phân bón xanh hàng đầu khu vực', đại diện Phân bón Cà Mau chia sẻ.
