Giá nhiênên liệu hàng không tăng vọt do gián đoạn nguồn cung
Tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu thô qua eo biển Hormuz đang tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không tại khu vực châu Á. Giá nhiên liệu Jet A1 tại Singapore đã tăng từ mức 83,32 USD/thùng trong tháng 1 lên 89,04 USD/thùng vào tháng 2, và bất ngờ nhảy vọt lên 116,46 USD/thùng vào ngày 2/3, trước khi chạm đỉnh 231,42 USD/thùng chỉ bốn ngày sau đó. Mức tăng này tương đương 160% trong vòng bốn ngày giao dịch đầu tháng 3, đẩy giá Jet A1 lên gấp ba lần so với trước đây.
Nguy cơ khan hiếm và áp lực chi phí leo thang
Hiện tại, giá Jet A1 đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng, và dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng địa chính trị leo thang và nguồn cung vẫn hạn chế. Đáng chú ý, phụ phí Premium vật lý cho Jet A1 đã tăng từ mức bình thường 1-2 USD/thùng lên 18,11-21,16 USD/thùng, khiến tổng chi phí nhiên liệu hàng không tăng mạnh.
Việt Nam, với 70% nguồn cung nhiên liệu hàng không phụ thuộc vào nhập khẩu, đang đối mặt với thách thức lớn. Hầu hết nhà cung cấp và nhà máy trong khu vực không có hàng sẵn, trong khi các kho cạn hàng. Các nước có năng lực sản xuất và xuất khẩu lớn như Hàn Quốc và Nhật Bản đã phải giảm hoặc ngừng xuất khẩu, dẫn đến tình trạng tranh mua và đẩy giá lên cao.
Đảm bảo nguồn cung và những lo ngại từ tháng 4
Theo thông tin từ Skypec và Petrolimex Aviation, việc cung cấp xăng dầu cho các hãng hàng không sẽ được đảm bảo đến hết ngày 31/3 theo kế hoạch và hợp đồng. Tuy nhiên, dù các đơn vị đã triển khai mua hàng để phục vụ cho tháng 4, các đối tác cung cấp ở Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn việc giao hàng vì nhiều lý do.
Ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không, nhấn mạnh: "Nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4 và các tháng tiếp theo là hiện hữu." Điều này đặt ra bài toán khó cho ngành hàng không trong việc duy trì hoạt động ổn định.
Vé máy bay hè rục rịch tăng do chi phí leo thang
Hiện nay, chi phí nhiên liệu bay đang chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không, tùy thuộc vào độ tuổi đội bay, hiệu suất khai thác và loại đường bay. Đại diện các hãng cho biết, việc phải điều chỉnh lộ trình bay để tránh không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) cũng làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng.
Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng: phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm bay đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng. Với mức giá dầu Jet A1 khoảng 200-230 USD/thùng như những ngày vừa qua, chi phí khai thác của Vietnam Airlines sẽ tăng thêm khoảng 50-60%/tháng so với trước xung đột. Con số này của Sun PhuQuoc Airways là 30%, còn VietJet Air, với quy mô khai thác hiện tại, sẽ phải đối mặt với mức tăng chi phí lên đến 2.000 tỉ đồng mỗi tháng.
Giá vé dự báo tăng cao trong mùa hè
Báo cáo từ Cục Hàng không cho thấy, các hãng hàng không Việt Nam đang phải rà soát lại hoạt động khai thác, bố trí xắp xếp lại lịch bay từ tháng 4 để giảm tiêu hao nhiên liệu và tránh việc hủy chuyến do bị gián đoạn cung ứng. Tháng 4 cũng bắt đầu giai đoạn cao điểm hè và cao điểm nghỉ lễ 30/4.
Dù chưa đưa ra mức tăng giá vé cụ thể, song với chi phí khai thác tăng thêm 30-50%, giá vé bay hè dự kiến sẽ cao hơn so cùng kỳ năm ngoái. Kịch bản xấu nhất nếu thiếu hụt nhiên liệu hàng không từ tháng 4, giá vé có thể tăng cao kỷ lục. Theo khảo sát, giá vé chặng Hà Nội - Đà Nẵng của Vietnam Airlines trong tháng 4 dao động từ 3-5 triệu đồng/khứ hồi; trong tháng 6 là 3,5-7 triệu đồng/chặng khứ hồi với hạng phổ thông tiêu chuẩn.
Mức vé tương tự với Vietjet Air trong tháng 4 chặng Hà Nội - Đà Nẵng từ 2,5-4,5 triệu đồng/khứ hồi hạng phổ thông tiêu chuẩn. Mức giá này đang cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái, khi hành khách có thể mua vé với giá chỉ 2,6-4 triệu đồng/khứ hồi. Để mua được giá vé hợp lý, đại diện một hãng hàng không khuyến cáo hành khách nên đặt vé sớm từ bây giờ hoặc chọn các chuyến bay không phải giờ cao điểm.
Biện pháp ứng phó từ cơ quan quản lý và doanh nghiệp
Để ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu từ tháng 4, Cục Hàng không đã yêu cầu ACV và các doanh nghiệp tại cảng hàng không (Vân Đồn, Phú Quốc) nghiên cứu giảm giá, phí, gia hạn thời gian thanh toán cho các hãng hàng không như giai đoạn Covid-19. Đồng thời, có phương án đậu tàu bay và phục vụ mặt đất cho các hãng trong trường hợp phải cắt giảm khai thác vì lý do thiếu nhiên liệu.
Các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu đang tích cực tìm kiếm thêm nguồn cung mới từ Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản. Đặc biệt, các hãng bay cần chủ động về phương án sản xuất kinh doanh; giảm thiểu mức thua lỗ và rủi ro về mất cân đối dòng tiền theo kịch bản giá nhiên liệu. Việc rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa và nhu cầu thực tế của thị trường, cũng như tối ưu hóa sử dụng nhiên liệu là những biện pháp cần thiết để vượt qua thách thức này.
