Giá điện tăng đột biến đe dọa trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp công nghệ lo ngại thiệt hại 1.000 tỷ đồng
Việc áp dụng mức giá điện từ mục đích sản xuất sang kinh doanh cho các trung tâm dữ liệu (data center) đang tạo ra làn sóng lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp công nghệ. Theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT ngày 02/12/2025 của Bộ Công Thương, quy định này sẽ làm tăng chi phí điện đáng kể, với ước tính ban đầu lên tới khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm cho các doanh nghiệp có trung tâm dữ liệu.
Phản ứng từ các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu
Ngay sau khi thông tư có hiệu lực, các tập đoàn công nghệ lớn như Viettel, VNPT, FPT Telecom, CMC và VNG Data Center đã gửi văn bản kiến nghị tới Bộ Công Thương. Họ đề nghị xem xét lại cách áp dụng khung giá điện cho các trung tâm dữ liệu, vốn đang được các công ty điện lực địa phương thông báo triển khai.
Đại diện CMC Telecom chia sẻ, qua ba kỳ hóa đơn đầu tiên sau khi áp giá mới, chi phí điện – vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận hành trung tâm dữ liệu – đã tăng trên 50% so với trước đây. Mức tăng đột biến này không chỉ ảnh hưởng đến phương án tài chính và cấu trúc giá dịch vụ, mà còn đe dọa khả năng duy trì vận hành ổn định và mở rộng đầu tư trong tương lai.
Chủ tịch CMC nhấn mạnh: "Theo tính toán của chúng tôi, các doanh nghiệp công nghệ có trung tâm dữ liệu tại Việt Nam sẽ phải đóng thêm khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm cho EVN. Điều này ngay lập tức khiến các trung tâm dữ liệu chịu ảnh hưởng nặng nề, thậm chí rơi vào tình trạng thua lỗ."
Tác động đến chiến lược quốc gia và đầu tư nước ngoài
Ông cũng chỉ ra rằng, việc tăng giá điện đi ngược với chủ trương thu hút "đại bàng" công nghệ trong lĩnh vực bán dẫn và AI, cũng như mâu thuẫn với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về thúc đẩy công nghệ cao và hạ tầng số.
Tổng giám đốc Viettel IDC Lê Bá Tân bày tỏ quan ngại tương tự: "Khung giá điện mới sẽ đẩy các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vào thế khó khăn và thua lỗ, bởi không thể ngay lập tức tăng giá cho khách hàng do các hợp đồng đã ký kết từ trước." Ước tính có khoảng 20.000 khách hàng của Viettel sẽ phải chịu mức giá cao hơn.
Ông Tân cảnh báo thêm: "Điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến quá trình chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57, đồng thời làm giảm sức hấp dẫn đối với các tập đoàn công nghệ lớn nước ngoài và tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư của Việt Nam."
Quan điểm từ chuyên gia và bản chất của trung tâm dữ liệu
Một chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng và công nghệ cho biết, tại nhiều quốc gia, lượng điện tiêu thụ cho trung tâm dữ liệu chiếm khoảng 2-3% tổng lượng điện quốc gia, trong khi ở Việt Nam con số này chỉ dưới 2%. Các nước thường xem trung tâm dữ liệu là hạ tầng số trọng yếu và có chính sách ưu đãi để thúc đẩy phát triển.
Chuyên gia này khẳng định: "Nếu trung tâm dữ liệu bị áp mức giá điện cao, các doanh nghiệp công nghệ sẽ mất động lực đầu tư, từ đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến hạ tầng số quốc gia và sức cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế."
Trong công văn gửi Bộ Công Thương, các doanh nghiệp công nghệ đã đưa ra lập luận vững chắc rằng trung tâm dữ liệu nên được xem là hoạt động sản xuất, không phải kinh doanh. Họ chỉ ra các đặc điểm tương tự nhà máy sản xuất:
- Tải nền ổn định và công suất tiêu thụ điện lớn
- Vận hành liên tục 24/7 không gián đoạn
- Hệ thống kỹ thuật phức tạp với nhiều lớp dự phòng
- Điện năng là đầu vào trực tiếp, thiết yếu để "sản xuất" năng lực điện toán, lưu trữ và kết nối
Vai trò then chốt trong hệ sinh thái số
Các doanh nghiệp nhấn mạnh, trung tâm dữ liệu không phải là địa điểm kinh doanh thương mại hay dịch vụ tiêu dùng, mà là hạ tầng nền tảng cho nhiều ngành khác hoạt động. Vai trò của nó tương tự như điện, nước hay hạ tầng khu công nghiệp trong nền kinh tế truyền thống.
Trung tâm dữ liệu được xác định là mắt xích trung tâm trong hệ sinh thái hạ tầng số, bao gồm:
- Hạ tầng truyền thống (vật lý)
- Hạ tầng số (nền tảng)
- Công nghiệp CNTT
- Ứng dụng CNTT
- An toàn thông tin mạng
Chức năng chính của trung tâm dữ liệu là đảm bảo dòng chảy dữ liệu liên tục và tin cậy, hình thành hệ sinh thái số và dòng chảy tri thức đến mọi tổ chức và người dân. Điều này gắn liền với an toàn thông tin mạng và chủ quyền số quốc gia.
Ngoài ra, trung tâm dữ liệu là đầu vào sản xuất cho hàng loạt lĩnh vực then chốt:
- Chính phủ số
- Tài chính - ngân hàng
- Công nghiệp và logistics
- Năng lượng và thương mại điện tử
- Y tế - giáo dục và trí tuệ nhân tạo (AI)
Do đó, điện năng sử dụng cho trung tâm dữ liệu có bản chất là điện đầu vào phục vụ sản xuất hạ tầng số, không phải điện phục vụ hoạt động kinh doanh dịch vụ thông thường. Hiện VietNamNet đã liên hệ với Bộ Công Thương để tìm hiểu thêm về vấn đề này, nhưng chưa nhận được phản hồi chính thức.
