Trên cơ sở phân tích sâu sắc tiềm năng, cơ hội và lợi thế cạnh tranh, các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đang dồn lực phát triển mạnh mẽ các ngành công nghiệp trọng điểm. Những lĩnh vực này đóng vai trò trung tâm, bao gồm công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, ô-tô, điện tử, bán dẫn và công nghệ số, được kết nối chặt chẽ với phát triển du lịch biển, hệ thống cảng biển và dịch vụ logistics. Mục tiêu lớn là từng bước khẳng định vị thế của khu vực như một trung tâm tăng trưởng mới của quốc gia.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm
Cùng với việc phân bổ và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công ngay từ đầu năm, các tỉnh Bắc Trung Bộ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy mạnh triển khai các dự án trọng điểm. Điều này nhằm khơi thông và dẫn dắt nguồn lực đầu tư, đồng thời phát huy hiệu ứng lan tỏa tích cực trong khu vực.
Thành tựu nổi bật tại Hà Tĩnh
Sau quá trình chuẩn bị công phu và vượt qua nhiều khó khăn, ngày 22/7/2025, tổ máy số 1 của Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II với công suất 600MW đã chính thức được đưa vào vận hành thương mại. Theo kế hoạch, đến tháng 4/2026, tổ máy số 2 sẽ tiếp tục hòa lưới điện quốc gia và bắt đầu phát điện thương mại.
Ông Hoàng Trọng Bính, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhiệt điện Vũng Áng II (chủ đầu tư dự án), cho biết sau khi cả hai tổ máy đi vào hoạt động, nhà máy sẽ cung cấp khoảng 7,8 tỷ kWh điện mỗi năm cho lưới điện quốc gia. Dự án này dự kiến đóng góp trung bình 30 tỷ đồng mỗi tháng vào ngân sách nhà nước.
Nhà máy áp dụng công nghệ lò hơi siêu tới hạn (supercritical boiler) – một công nghệ hiện đại giúp nâng cao hiệu suất phát điện và giảm đáng kể phát thải khí nhà kính so với các công nghệ cũ. Hệ thống điều khiển trung tâm DCS (Distributed Control System) cho phép giám sát, điều hành tự động và chính xác toàn bộ quy trình sản xuất điện. Tất cả các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn và hiệu quả năng lượng đều đáp ứng các yêu cầu quốc tế khắt khe.
Theo thông tin từ Sở Công Thương Hà Tĩnh, năm 2026, sau khi tổ máy số 2 của nhà máy nhiệt điện Vũng Áng II đi vào vận hành, các nguồn điện trên địa bàn dự kiến sẽ sản xuất khoảng 16 tỷ kWh điện, cung cấp hơn 12,5 tỷ kWh lên lưới điện quốc gia.
Định hướng phát triển năng lượng tái tạo
Đáng chú ý, ngoài các nhà máy phát điện truyền thống, tỉnh Hà Tĩnh đang ưu tiên phát triển nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng xanh. Tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư hai nhà máy điện gió tại Khu kinh tế Vũng Áng với tổng mức đầu tư hơn 42.000 tỷ đồng và công suất thiết kế gần 1.000MW.
Dự kiến cuối năm 2028, hai nhà máy này sẽ được đưa vào vận hành và khai thác, mỗi năm cung cấp thêm hơn 2,375 tỷ kWh năng lượng điện tái tạo. Đây được xem là bước tiến chiến lược trong chuyển dịch năng lượng sạch, góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.
Chiến lược phát triển Vũng Áng
Nằm trong chiến lược xây dựng Vũng Áng thành trung tâm công nghiệp, năng lượng và logistics quốc gia, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt và đưa hai dự án quan trọng vào danh mục các công trình, dự án trọng điểm quốc gia ngành năng lượng. Đó là Nhà máy nhiệt điện LNG Vũng Áng III (công suất thiết kế 1.500MW, dự kiến vận hành giai đoạn 2031-2032) và dự án Kho LNG Bắc Trung Bộ (dự kiến vận hành giai đoạn 2029-2030).
Đại diện lãnh đạo Ban quản lý Khu kinh tế Hà Tĩnh cho biết, đến nay Vũng Áng đã bước đầu hội tụ được một số nhóm ngành công nghiệp nền tảng:
- Công nghiệp luyện thép: Với 7,5 triệu tấn/năm từ Công ty Formosa, cùng với kế hoạch đầu tư hai nhà máy thép không gỉ (8 triệu tấn/năm) và các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo sau thép.
- Công nghiệp năng lượng: Hiện đạt 3.300MW, sắp tới sẽ triển khai các nhà máy điện khí, điện mặt trời, điện gió và thủy điện với tổng công suất hơn 7.200MW theo Quy hoạch điện VIII đã được duyệt.
- Công nghiệp ô-tô: Bao gồm nhà máy sản xuất 400.000 xe/năm, xe máy điện công suất 2 triệu xe/năm, cùng các nhà máy linh kiện, phụ kiện trong cụm ngành ô-tô điện đang được đầu tư.
Ngoài ra, theo quy hoạch đã được phê duyệt, cụm cảng Sơn Dương-Vũng Áng được định hướng là cảng chuyên dùng và tổng hợp quốc gia, đầu mối khu vực loại I trong hệ thống cảng biển Việt Nam. Khu kinh tế Vũng Áng được quy hoạch xây dựng trung tâm logistics tại Vũng Áng-Sơn Dương, đạt hạng I cấp quốc gia và quốc tế.
Trong đó, trung tâm logistics tại Vũng Áng có công suất khoảng 16,3 triệu tấn/năm. Khi trung tâm này đạt bão hòa công suất thiết kế, sẽ tiếp tục xây dựng trung tâm logistics tại Sơn Dương với công suất khoảng 22,5 triệu tấn/năm.
Nghệ An: Điểm sáng thu hút đầu tư và thách thức
Những năm gần đây, tỉnh Nghệ An được đánh giá là một điểm sáng trong thu hút đầu tư. Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, địa phương này đã thu hút hơn 2 tỷ USD vốn đầu tư. Các khu công nghiệp lớn như VSIP, WHA, Hoàng Mai thuộc Khu kinh tế Đông Nam tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng, thu hút nhiều dự án quy mô lớn tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dự kiến vào ngày 30/4, Nghệ An sẽ khởi công xây dựng dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại phường Tân Mai. Dự án có công suất 1.500 MW, kèm theo kho chứa LNG 250.000m3, hệ thống tái hóa khí và cảng chuyên dụng tiếp nhận tàu 150.000 tấn, với tổng vốn đầu tư gần 60.000 tỷ đồng. Dự án này do liên danh Tổng công ty Điện lực dầu khí Việt Nam, NASU và SK Innovation (Hàn Quốc) thực hiện.
Những điểm nghẽn cần tháo gỡ
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình phát triển kinh tế ở Nghệ An vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn đáng quan tâm:
- Hệ thống đường sắt, cảng cạn (ICD) và trung tâm logistics hiện đại còn thiếu và yếu.
- Sự kết nối giữa các loại hình vận tải chưa đồng bộ.
- Cảng biển Cửa Lò chưa đủ năng lực tiếp nhận tàu trọng tải lớn, khiến hàng hóa xuất nhập khẩu phải trung chuyển qua các cảng xa, làm gia tăng chi phí và thời gian vận chuyển.
- Liên kết vùng, đặc biệt với các tỉnh Bắc Lào và hành lang kinh tế Đông-Tây, dù đã có nền tảng hạ tầng nhưng chưa hình thành được các chuỗi giá trị và trung tâm trung chuyển quy mô lớn.
- Một số dự án công nghiệp dù đã đi vào hoạt động vẫn gặp khó khăn trong thu hút và ổn định nguồn nhân lực.
Giải pháp đồng bộ cho tương lai
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Nghệ An đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo Quy hoạch tổng thể quốc gia và Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Trọng tâm bao gồm:
- Phát triển hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, liên thông giữa các loại hình vận tải, đặc biệt là kết nối hiệu quả giữa đường bộ với cảng biển nước sâu.
- Ưu tiên huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, bao gồm vốn ngân sách Trung ương, địa phương và xã hội hóa.
- Tập trung đầu tư các công trình trọng điểm có tính lan tỏa cao, như cao tốc Vinh-Thanh Thủy và cảng nước sâu Cửa Lò.
Bên cạnh hạ tầng cứng, Nghệ An đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng minh bạch, nhanh gọn; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý giao thông và logistics nhằm tối ưu hóa vận hành, giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.
Tỉnh cũng chú trọng phát triển hệ thống logistics hiện đại, hình thành các trung tâm logistics và cảng cạn quy mô lớn. Một giải pháp then chốt khác là gắn kết đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, thu hút lao động kỹ thuật, chuyên gia, cải thiện điều kiện sống, thu nhập và làm việc để giữ chân người lao động; đồng thời tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy hợp tác kinh tế với các địa phương trong và ngoài nước.
