Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số cho giai đoạn 2026-2030, bài toán tìm kiếm động lực mới trở nên cấp thiết. Là đầu tàu kinh tế, TP.HCM không nằm ngoài quỹ đạo này, đặc biệt khi tăng trưởng có dấu hiệu chững lại, đòi hỏi một mô hình phát triển đột phá.
Nhân chuyến công tác đầu tháng 5, ông Frederic Neumann, Chuyên gia Kinh tế trưởng Khối Nghiên cứu Kinh tế châu Á của HSBC, đã chia sẻ góc nhìn về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam và gợi ý chính sách cho TP.HCM.
Việt Nam đang đi đúng hướng
Giữa biến động kinh tế toàn cầu, Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số. Ông Neumann đánh giá đây là mục tiêu tham vọng, nhưng cần nhìn ở tầm trung hạn 5 năm. Nếu không có cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông, mục tiêu có thể đạt được. Tuy nhiên, biến động năng lượng đang thách thức sản xuất, xây dựng hạ tầng và xuất khẩu. Một nền kinh tế mở như Việt Nam sẽ đối diện khó khăn.
Nếu kiên định tăng trưởng 10% trở lên, Việt Nam phải chi mạnh ngân sách cho siêu dự án hạ tầng và trợ cấp năng lượng, dẫn đến rủi ro lạm phát. Hầu hết chính phủ trong khu vực đã điều chỉnh mục tiêu ngắn hạn, như Trung Quốc hạ từ 5% xuống 4,5%, nhưng kế hoạch 5 năm vẫn giữ nguyên. Ông tin Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng cao nhất châu Á, nhưng mục tiêu hai con số ngay năm nay rất thách thức nếu cú sốc năng lượng kéo dài. Điều tốt nhất là đảm bảo an ninh năng lượng, cải cách thể chế và đầu tư hạ tầng để sẵn sàng tăng tốc khi cú sốc qua đi.
Về cách tiếp cận dựa vào khu vực tư nhân và hạ tầng, ông cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng, dựa trên kinh nghiệm của Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Sự kết hợp giữa hạ tầng hiện đại và môi trường kinh doanh thuận lợi sẽ tạo triển vọng hứa hẹn. Ông lưu ý không nên chỉ nhìn vào con số tăng trưởng, mà cần xem xét sự toàn diện, lành mạnh và bền vững. Ví dụ, Đài Loan (Trung Quốc) tăng trưởng 13,7% trong quý I/2026 nhờ ngành bán dẫn hưởng lợi từ AI, nhưng phần còn lại của nền kinh tế chỉ tăng 1-2%. Tăng trưởng phụ thuộc vào một lĩnh vực không bền vững.
Ba công cụ để TP.HCM chuyển đổi
TP.HCM đang tìm kiếm mô hình phát triển mới. Ông Neumann khuyến nghị thành phố nên chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản xuất sang dịch vụ, bao gồm tài chính, logistics, y tế, giáo dục, nghiên cứu. Các thành phố lớn như New York, London, Thượng Hải đều hướng đến dịch vụ. Sản xuất tăng trưởng nhanh hơn, nhưng dịch vụ có biên lợi nhuận cao hơn và nâng cao chất lượng sống. TP.HCM không nên ám ảnh về tốc độ tăng trưởng.
Sự phát triển dịch vụ của TP.HCM sẽ thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế, cung cấp tài chính, logistics, nhân lực chất lượng cao cho các tỉnh thành khác. Về Trung tâm Tài chính Quốc tế, ông cảnh báo nhiều thành phố thất bại, như Bangkok dẫn đến khủng hoảng 1997, Hàn Quốc không thành công. Dòng vốn chỉ chảy đến nơi có hạ tầng tốt. TP.HCM cần tính toán kỹ lưỡng.
Ba công cụ cụ thể
Thứ nhất, giáo dục: Việt Nam làm tốt giáo dục phổ thông, nhưng cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng chuyên môn ở bậc đại học. Đầu tư giáo dục và thu hút nhân tài sẽ tạo nguồn nhân lực cho dịch vụ giá trị gia tăng cao, khởi nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thứ hai, cơ sở hạ tầng đô thị đồng bộ: Không chỉ giao thông, mà còn năng lượng, điện, viễn thông. Singapore dành hàng thập kỷ phát triển giao thông công cộng, cho phép di chuyển 15 phút giữa các khu vực. Bangkok mất hai tiếng cho cùng quãng đường, gây mất thời gian kinh tế. Hong Kong, Thượng Hải, Bắc Kinh cũng có hạ tầng di chuyển hiệu quả.
Thứ ba, ưu đãi thuế và môi trường sống: Chính quyền các thành phố sử dụng ưu đãi thuế để thu hút ngành công nghiệp và dịch vụ. Môi trường sống tốt như Singapore thu hút người nước ngoài. TP.HCM cần cải thiện kết nối quốc tế qua sân bay, mạng bay, thủ tục nhập cảnh, cùng trường quốc tế, công viên, sự kiện văn hóa. Thành phố sẽ trở thành trung tâm gặp gỡ, giao lưu và tạo giá trị.
Xin cảm ơn ông!
