Xung Đột Trung Đông Tạo Sóng Giật Cho Kinh Tế Toàn Cầu Và Thị Trường Ngoại Hối Việt Nam
Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông trong thời gian gần đây không chỉ là vấn đề địa chính trị mà đã trực tiếp tác động đến nền kinh tế toàn cầu, gây ra nhiều bất ổn. Sự leo thang xung đột đã đẩy giá dầu và đồng USD tăng mạnh, tạo áp lực lên thị trường ngoại hối tại nhiều nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, với nguồn cung ngoại tệ ổn định, dự trữ ngoại hối được củng cố và cơ chế điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), thị trường ngoại hối trong nước vẫn được đánh giá là nằm trong tầm kiểm soát.
Biến Động Từ Bên Ngoài: Giá Dầu Và USD Tăng Vọt
Xung đột tại Trung Đông đã len lỏi vào từng nhịp đập của kinh tế trong nước, gây ra những tác động rõ rệt. Trong tuần đầu tháng 3/2026, thị trường năng lượng thế giới chao đảo khi giá dầu WTI và Brent đồng loạt vượt ngưỡng 100-110 USD/thùng, đạt mức cao nhất trong hơn hai năm qua. Sự gián đoạn tiềm tàng tại eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển dầu khí toàn cầu, đã kích hoạt tâm lý phòng vệ, đẩy chỉ số USD (DXY) duy trì ở mức cao khi nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn an toàn.
Tại thị trường trong nước, áp lực bắt đầu hiện rõ trên bảng điện tử của các ngân hàng thương mại. Ngày 9/3, NHNN niêm yết tỷ giá trung tâm ở mức 25.059 VND/USD. Tại các ngân hàng lớn như Vietcombank, giá bán USD đã có thời điểm chạm mức kịch trần biên độ cho phép, giao dịch quanh ngưỡng 26.311 VND/USD. Trên thị trường tự do, giá đồng bạc xanh cũng nhích tăng, phản ánh tâm lý kỳ vọng của thị trường trước những bất định từ quốc tế.
Tác Động Đến Kinh Tế Việt Nam: Ba Kênh Chính
Theo phân tích từ Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (VIS Rating), căng thẳng tại Trung Đông có thể tác động đến kinh tế Việt Nam chủ yếu thông qua ba kênh: giá năng lượng tăng, lạm phát nhập khẩu và áp lực tỷ giá. VIS Rating nhận định, chi phí nhiên liệu tăng cao sẽ lan tỏa sang hoạt động vận tải, sản xuất công nghiệp và phát điện, từ đó làm tăng lạm phát do chi phí đẩy và gây áp lực lên biên lợi nhuận của các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu.
Việt Nam hiện phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Mỗi năm, Việt Nam nhập khẩu khoảng 20 tỷ USD dầu thô, xăng dầu và khí hóa lỏng; trong đó, khoảng 80% dầu thô và 15% khí hóa lỏng có nguồn gốc từ Trung Đông. Sự phụ thuộc này khiến chi phí sản xuất và vận tải trong nước nhạy cảm hơn với biến động của giá dầu thế giới. Nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát nhập khẩu có thể gia tăng, qua đó tác động đến chính sách tiền tệ và tỷ giá.
Các chuyên gia phân tích của Công ty chứng khoán MB (MBS) nhìn nhận, sự phục hồi của USD trong thời gian qua là một trong những yếu tố tạo áp lực lên tỷ giá USD/VND. Nhu cầu ngoại tệ trong nước vẫn ở mức cao do chu kỳ mở rộng sản xuất và nhu cầu nhập khẩu tăng lên. Bên cạnh đó, MBS chỉ ra rằng dù Việt Nam duy trì thặng dư thương mại lớn, phần lớn thặng dư lại đến từ khu vực doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn nhập siêu đáng kể. Điều này cho thấy nhu cầu USD trong nền kinh tế vẫn duy trì ở mức cao.
Điều Hành Tỷ Giá Linh Hoạt Và Chủ Động
Dù đối mặt với nhiều biến số từ bên ngoài, các chuyên gia cho rằng, những yếu tố nền tảng của kinh tế Việt Nam vẫn đang hỗ trợ cho sự ổn định của thị trường ngoại hối. Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà, thị trường tiền tệ và ngoại hối trong nước thời gian qua vẫn duy trì ổn định. Thanh khoản hệ thống ngân hàng được bảo đảm, nhu cầu thanh toán của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ. Lãi suất cho vay đối với các khoản vay mới có xu hướng giảm, trong khi tín dụng tăng trưởng tích cực ngay từ đầu năm.
NHNN tiếp tục điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường và bảo đảm đáp ứng đầy đủ các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp. Cuối tháng 2/2026, tỷ giá bình quân trên thị trường liên ngân hàng quanh mức 26.044 VND/USD, giảm gần 1% so với cuối năm 2025, cho thấy nguồn cung ngoại tệ vẫn khá dồi dào. Tuy nhiên, trước diễn biến leo thang căng thẳng tại Trung Đông, tỷ giá những ngày gần đây có xu hướng nhích lên.
Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà khẳng định, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn và Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, NHNN sẽ tiếp tục theo sát diễn biến thị trường để điều hành chính sách tiền tệ chủ động và linh hoạt. NHNN sẽ phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ nhằm ổn định thị trường ngoại tệ, điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến vĩ mô và kiểm soát lạm phát, đồng thời định hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Dự Báo Và Kỳ Vọng Cho Thị Trường Ngoại Hối
Ông Michael Kokalari, Giám đốc Phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và nghiên cứu thị trường của VinaCapital, nhận định rằng dù áp lực ngắn hạn là có thật, nhưng tác động trực tiếp đến Việt Nam vẫn trong tầm kiểm soát. Các chuyên gia của Công ty Chứng khoán VNDirect cũng cho rằng, các cú sốc địa chính trị thường khiến giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn, song phần lớn những đợt tăng này sẽ hạ nhiệt khi thị trường cân bằng trở lại theo cung-cầu thực tế.
Giới chuyên gia dự báo kịch bản tỷ giá trong thời gian tới sẽ phụ thuộc lớn vào thời điểm và tốc độ hạ lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cũng như quy mô của các cuộc xung đột tại Trung Đông. Nếu căng thẳng kéo dài, đẩy giá dầu cao hơn 110 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lên lạm phát chi phí đẩy sẽ lớn hơn. Khi đó, bài toán của NHNN sẽ là cân bằng giữa việc giữ lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng và việc tăng lãi suất để bảo vệ tỷ giá.
Theo các chuyên gia của MBS, áp lực lên tỷ giá sẽ dần hạ nhiệt khi xu hướng suy yếu của USD trở nên rõ nét hơn. MBS dự báo, chỉ số USD (DXY) có thể giảm về ngưỡng 95 điểm từ giữa năm 2026, trong khi các đồng tiền chủ chốt như Yên Nhật, Bảng Anh và Euro được kỳ vọng tăng giá trở lại. Khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và các nền kinh tế khác thu hẹp, đồng tiền của các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam cũng có thêm dư địa ổn định.
Có thể nói, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo thêm một lớp áp lực mới đối với thị trường tài chính toàn cầu, trong đó có thị trường ngoại hối Việt Nam. Tuy nhiên, với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, nguồn cung ngoại tệ tích cực và chính sách điều hành linh hoạt của NHNN, thị trường ngoại hối Việt Nam được kỳ vọng vẫn giữ được trạng thái ổn định tương đối trong thời gian tới.
