Việt Nam đẩy mạnh xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại, hướng tới Trung tâm Tài chính Quốc tế
Hội thảo quốc tế về phát triển thị trường hàng hóa phái sinh đã được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực hoàn thiện thể chế và hạ tầng thị trường. Mục tiêu là xây dựng một hệ sinh thái giao dịch hàng hóa hiện đại, minh bạch và có khả năng kết nối quốc tế, đóng vai trò then chốt trong lộ trình thiết lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thảo luận mô hình phát triển
Tại sự kiện, đại diện từ Bộ Công thương, các cơ quan quản lý, chuyên gia quốc tế và các đơn vị liên quan đã cùng nhau trao đổi kinh nghiệm toàn cầu. Các chủ đề thảo luận bao gồm mô hình phát triển thị trường và các vấn đề quản trị rủi ro trong giao dịch hàng hóa phái sinh. Chuyên gia đã giới thiệu các mô hình thị trường hàng hóa và phái sinh đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới, đồng thời phân tích bài học từ một số quốc gia tiêu biểu.
Trên cơ sở đó, các đại biểu đã cùng thảo luận về vị trí hiện tại của Việt Nam trong bức tranh thị trường toàn cầu và những yếu tố cần cân nhắc khi phát triển thị trường trong giai đoạn tới. Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Frew đã phát biểu nhấn mạnh: “Chúng tôi ghi nhận và đánh giá cao vai trò lãnh đạo của Bộ Công thương - đặc biệt là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước - trong việc nghiên cứu các tiêu chuẩn quốc tế, rà soát khuôn khổ pháp lý và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp để triển khai cải cách mang tính đột phá này.”
Ông Frew cũng bày tỏ niềm tin: “Vương quốc Anh tin tưởng Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn hàng đầu khu vực về giao dịch hàng hóa và phái sinh. Chúng tôi tự hào đồng hành cùng Việt Nam trong hành trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế và xây dựng một thị trường hàng hóa và phái sinh đẳng cấp thế giới.”
Phân tích lợi thế cạnh tranh và thiết kế thị trường
Một trong những nội dung đáng chú ý của chương trình là phiên thảo luận nhóm về lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong lĩnh vực hàng hóa và phái sinh. Các đại biểu đã cùng phân tích những điểm mạnh của Việt Nam, từ nền tảng sản xuất hàng hóa nông sản, công nghiệp đến tiềm năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Qua đó, họ tìm kiếm hướng đi để xây dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt cho thị trường giao dịch hàng hóa trong nước.
Bên cạnh đó, chương trình cũng dành thời lượng để phân tích các mô hình thiết kế thị trường. Các chuyên gia đã giới thiệu cách các quốc gia xây dựng cấu trúc thị trường, bao gồm mô hình sở giao dịch hàng hóa, trung tâm bù trừ, cơ chế quản trị cũng như khung pháp lý cho các sản phẩm phái sinh. Hoạt động tương tác và các bài trắc nghiệm trực tiếp được lồng ghép nhằm giúp đại biểu thảo luận sâu hơn về tính phù hợp của từng mô hình đối với bối cảnh Việt Nam.
Quản trị rủi ro và giám sát thị trường
Quản trị rủi ro và giám sát thị trường cũng là nội dung trọng tâm của chương trình. Thông qua các nghiên cứu tình huống quốc tế, chuyên gia đã phân tích cách các thị trường đã tăng cường cơ chế giám sát sau các cuộc khủng hoảng tài chính hoặc sự cố trên thị trường phái sinh. Từ đó, các nhóm thảo luận sẽ xác định ba rủi ro lớn nhất có thể phát sinh khi Việt Nam phát triển thị trường hàng hóa phái sinh và đề xuất các giải pháp giảm thiểu.
Theo các chuyên gia, với nền kinh tế có độ mở cao và nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực chịu biến động mạnh về giá, việc phát triển thị trường phái sinh hàng hóa không chỉ giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro hiệu quả hơn mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, ổn định của thị trường và tăng cường khả năng hội nhập của Việt Nam vào hệ thống tài chính hàng hóa toàn cầu.
Tiến trình phát triển và kết quả ban đầu
Một bước tiến đáng chú ý trong tiến trình này là việc Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 330/2025/NĐ-CP, thiết lập khuôn khổ pháp lý mới cho hoạt động của các sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế. Nghị định này mở rộng danh mục sản phẩm giao dịch gồm nông sản, năng lượng, kim loại trừ vàng, tín chỉ carbon và một số tài sản số, đồng thời làm rõ khái niệm hợp đồng giao ngay, hợp đồng phái sinh và giới thiệu mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập.
Từ năm 2026, Việt Nam dự kiến thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực, tích hợp hợp đồng giao ngay, kỳ hạn và phái sinh. Mô hình này kỳ vọng sẽ kết nối vùng sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu, chế biến, logistics, kho bãi, ngân hàng và nhà đầu tư - hình thành hệ sinh thái toàn diện xoay quanh Sở Giao dịch hàng hóa.
Theo ghi nhận của Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV), năm 2025 thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam ghi nhận bước phát triển rõ nét cả về quy mô, thanh khoản lẫn mức độ tham gia của nhà đầu tư. Những chuyển động này phản ánh quá trình hội nhập ngày càng sâu của thị trường trong nước với các trung tâm giao dịch hàng hóa lớn trên thế giới, đồng thời cho thấy sự trưởng thành rõ rệt của một kênh đầu tư và quản trị rủi ro còn tương đối mới mẻ.
Theo dữ liệu từ MXV, giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong năm 2025 đạt khoảng 7.500 tỷ đồng, tăng gần 46% so năm trước. Đáng chú ý, tại thời điểm đóng cửa phiên giao dịch ngày 23/12, tổng giá trị giao dịch toàn thị trường đã vượt mốc 17.000 tỷ đồng - mức cao nhất kể từ khi thị trường giao dịch hàng hóa tập trung đi vào hoạt động tại Việt Nam.
