Chủ tịch HĐQT của một doanh nghiệp niêm yết từng chia sẻ, việc theo dõi các giao dịch cổ phiếu của doanh nghiệp luôn phải thực hiện thường xuyên theo tiêu chí “phòng bệnh hơn chữa bệnh” để phát hiện những dấu hiệu bất thường một cách sớm nhất. Chẳng hạn, nếu thấy cổ phiếu được một cá nhân hay một nhóm nhà đầu tư nào đó gom mua thì phải tính đến khả năng những người này có thể trở thành cổ đông lớn hay không. Trong trường hợp cổ đông lớn đột ngột xuất hiện và bộ máy vận hành của doanh nghiệp không chung tầm nhìn hay thấu hiểu sẽ nảy sinh nhiều rắc rối, xung đột và tất nhiên lợi ích chung bị ảnh hưởng.
Nguy cơ bị thâu tóm và giải pháp phòng ngừa
Trường hợp phổ biến nhất là gom mua cổ phiếu để thâu tóm doanh nghiệp. Muốn phòng ngừa, doanh nghiệp hoặc các lãnh đạo, cổ đông lớn hiện tại phải có nhiều giải pháp, trong đó việc theo dõi cơ cấu cổ đông phải diễn ra thường xuyên và có nhận định cụ thể. Theo dõi cổ phiếu có thể xem là một hoạt động bắt buộc, nhưng thường được thực hiện âm thầm, trong phạm vi hẹp, bao gồm các lãnh đạo cấp cao nhất của doanh nghiệp cùng nhân sự của bộ phận liên quan đến tài chính, quan hệ nhà đầu tư. Nhưng cũng vì điều này mà nảy sinh một số điểm rủi ro.
Rủi ro đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa
Với các doanh nghiệp quy mô lớn, đầu ngành thì thường cơ cấu cổ đông có như thế nào cũng rất khó để hoạt động thâu tóm diễn ra. Chẳng hạn như doanh nghiệp vốn hóa lớn, lượng cổ phiếu lưu hành cao thì cơ cấu cổ đông đa dạng, gom mua vừa cần nhiều tiền, vừa phải có cách “núp gió” sao cho khó bị phát hiện. Nhưng cũng vì cơ cấu cổ đông đa dạng, nguồn lực lớn, nên doanh nghiệp cũng không quá khó để nhìn ra nguy cơ bị thâu tóm. Rủi ro có lẽ nằm ở nhóm doanh nghiệp có quy mô trung bình trở xuống và thanh khoản của cổ phiếu không cao. Tình huống khá phổ biến là doanh nghiệp không đầu tư nguồn lực quá nhiều chỉ để theo dõi cổ phiếu hay các hoạt động quan hệ nhà đầu tư.
Tầm nhìn và chiến lược phòng thủ dài hạn
Cần nhấn mạnh đến mấu chốt của việc theo dõi cổ phiếu hay cơ cấu cổ đông thường xuyên không chỉ cần nguồn lực. Lãnh đạo doanh nghiệp phải có tầm nhìn nhất quán, đặc biệt là tư duy phòng bệnh hơn chữa bệnh. “Đọc” được các giao dịch cổ phiếu hằng ngày cũng là nghiệp vụ mà từ môi giới chứng khoán đến nhà đầu tư cá nhân đều có thể thực hiện. Còn về dài hạn, doanh nghiệp có chiến lược củng cố cơ cấu cổ đông hợp lý, phát triển quy mô để tăng giá trị vốn hoá, thu hút nhiều nhà đầu tư đại chúng sẽ là chiến lược phòng thủ tốt nhất.
THANH NGỌC
