Ủy ban Chứng khoán rà soát tư cách công ty đại chúng, nhiều doanh nghiệp nhà nước đối mặt nguy cơ hủy niêm yết

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tăng cường rà soát tư cách công ty đại chúng

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa ban hành công văn về việc rà soát tư cách công ty đại chúng đối với các doanh nghiệp nhà nước và công ty con của doanh nghiệp nhà nước đang thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên Sở Giao dịch chứng khoán. Động thái này được thực hiện dựa trên Luật Chứng khoán năm 2019 đã được sửa đổi, bổ sung vào năm 2024, với các quy định chặt chẽ hơn về tiêu chuẩn công ty đại chúng.

Điều kiện mới và nguy cơ hủy tư cách công ty đại chúng

Theo quy định mới, một công ty đại chúng phải đáp ứng hai điều kiện cốt lõi: vốn điều lệ đã góp từ 30 tỉ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Nếu công ty không còn đáp ứng một trong các điều kiện này, họ sẽ thuộc diện bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định pháp luật. Điều này đã dẫn đến tình trạng một số doanh nghiệp nhà nước lớn đang đối mặt với nguy cơ bị hủy tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Các doanh nghiệp nhà nước nổi bật không đáp ứng điều kiện

Mới đây, nhiều doanh nghiệp nhà nước đã công bố thông tin về việc không đủ điều kiện là công ty đại chúng, bao gồm:

—

• Tổng công ty Khí Việt Nam (mã chứng khoán GAS): Theo báo cáo tài chính quý 3 năm 2025 và danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán, GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông. Tuy nhiên, cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ tới 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi 17.494 cổ đông còn lại chỉ nắm giữ 4,24%. Do đó, GAS chưa đáp ứng điều kiện về tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ. Công ty hiện đang nỗ lực làm việc với PVN và báo cáo các cơ quan có thẩm quyền để tìm phương án xử lý phù hợp.
• Tổng công ty Khoáng sản TKV (mã chứng khoán KSV): Trong tháng 12.2025, KSV công bố rằng đến thời điểm hiện tại (tháng 11.2025), công ty chưa đáp ứng đủ điều kiện công ty đại chúng. Hội đồng quản trị đã thống nhất phương án báo cáo và giải trình với UBCKNN về cơ cấu cổ đông đặc thù. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng đã chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất, với nghị quyết nêu rõ nếu đến ngày 1.1.2026 vẫn không đáp ứng điều kiện, họ sẽ nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng.

Danh sách các doanh nghiệp khác có tỷ lệ sở hữu cổ đông nhỏ lẻ thấp

Ngoài GAS và KSV, trên sàn chứng khoán còn có nhiều doanh nghiệp lớn khác mà tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ chưa đạt mức tối thiểu 10%, bao gồm:

1. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV, mã chứng khoán BID): Ngân hàng Nhà nước sở hữu 79,7% vốn cổ phần, trong khi KEB Hana Bank nắm giữ 14,8%.
2. Tập đoàn Cao su Việt Nam (mã chứng khoán GVR): Bộ Tài chính nắm giữ 96,8% cổ phần.
3. Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán BSR): PVN sở hữu 92,1% cổ phần.
4. Becamex IDC (mã chứng khoán BCM): UBND TP.HCM (tỉnh Bình Dương cũ) nắm giữ 95,4% cổ phần.

Bối cảnh và các trường hợp hủy tư cách đại chúng trước đó

Năm 2025, thị trường chứng khoán đã chứng kiến một số doanh nghiệp bị hủy tư cách đại chúng do không đáp ứng điều kiện mới. Ví dụ, Công ty CP Bánh kẹo Bibica (BBC) đã bị hủy tư cách khi cổ đông lớn Tập đoàn PAN nắm giữ trên 98% cổ phần. Tương tự, Công ty CP Nước sạch Sông Đà (Viwasupco) đã xin hủy tư cách công ty đại chúng do hai cổ đông lớn nhất là Công ty CP Hạ tầng GELEX và Công ty TNHH Nước sạch REE nắm giữ lần lượt 62,46% và 35,95% vốn điều lệ.

Việc rà soát này nhấn mạnh sự nghiêm túc của UBCKNN trong việc thực thi luật mới, đồng thời đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp nhà nước trong việc điều chỉnh cơ cấu cổ đông để duy trì tư cách công ty đại chúng và tiếp tục niêm yết trên thị trường chứng khoán.