Phố Wall đang nín thở chờ đợi các đợt IPO lịch sử từ OpenAI hay SpaceX. Tuy nhiên, giữa cơn sốt này, triết lý ngược dòng của Warren Buffett lại trở thành kim chỉ nam đắt giá cho nhà đầu tư.
Thị trường tài chính toàn cầu trước ngưỡng cửa lịch sử
Những cái tên đình đám như OpenAI, SpaceX và Anthropic đang chuẩn bị niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Với mức định giá trên thị trường tư nhân tiệm cận ngưỡng nghìn tỷ USD, đây được dự báo là những thương vụ vô tiền khoáng hậu, vượt xa kỷ lục 22 tỷ USD của Alibaba năm 2014.
Tuy nhiên, huyền thoại đầu tư Warren Buffett cho rằng sự hưng phấn của đám đông thường là tín hiệu đỏ cho một cái bẫy tài chính. Nhà đầu tư cá nhân đang đối mặt với làn sóng IPO bom tấn từ SpaceX, OpenAI đến Anthropic, với định giá thị trường tư nhân tiến sát ngưỡng nghìn tỷ USD.
Cơn lốc IPO AI: Kỳ vọng nghìn tỷ USD hay bong bóng?
Theo thông tin từ Fast Company, OpenAI đã nộp hồ sơ IPO bảo mật. Làn sóng kỳ vọng đổ dồn vào các ông lớn AI. Phe lạc quan tin rằng OpenAI hay Anthropic sở hữu tốc độ tăng trưởng doanh thu hiếm thấy. Ví dụ, Anthropic được dự báo có quý có lãi đầu tiên trong tháng 6 này với doanh thu tiềm năng 10,9 tỷ USD.
Tuy nhiên, con số thực tế về lợi nhuận lại kể câu chuyện khác. Dữ liệu từ Forbes cho thấy OpenAI dự kiến thâm hụt 14 tỷ USD vào năm 2026 và khó có lãi trước năm 2029. SpaceX dù được định giá 1.300-1.770 tỷ USD, nhưng đã lỗ khoảng 4,3 tỷ USD trong quý I/2026.
Nhiều chuyên gia cảnh báo mức định giá hiện tại biến các công ty này thành tài sản đắt đỏ nhất lịch sử. Kịch bản bong bóng dotcom phiên bản AI đang được đặt ra, khi dòng vốn đầu tư chảy vòng quanh một nhóm nhỏ: OpenAI nhận vốn từ Microsoft, Nvidia và các đối tác này sử dụng dịch vụ của nhau. Hiện tượng dòng tiền luẩn quẩn khiến ranh giới giữa doanh thu thật và đầu tư tài chính mờ mịt.
Quy tắc Buffett: Tại sao không nên mua khi mọi người phát cuồng?
Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, Warren Buffett tiết lộ trong hơn nửa thế kỷ điều hành Berkshire Hathaway, ông gần như chưa bao giờ mua cổ phiếu IPO. Ông nói: Trong 54 năm, tôi không nghĩ Berkshire từng mua một đợt phát hành mới nào.
Lý do nằm ở thời điểm xuất hiện của chúng. Theo Buffett, các IPO thường diễn ra khi tâm lý thị trường hưng phấn nhất, định giá bị đẩy lên cao và kỷ luật đầu tư nới lỏng. Ông nhấn mạnh nguyên tắc: hưng phấn cao nhất thường là lúc tệ nhất để mua.
Các IPO đi kèm yếu tố bất lợi cho nhà đầu tư cá nhân: áp lực bán từ cổ đông nội bộ, chi phí giao dịch cao, và hiệu ứng tâm lý FOMO. Khi doanh nghiệp trở thành câu chuyện lớn, giá thường không phản ánh rủi ro cân bằng.
Vị tỷ phú không phủ nhận IPO có thể mang lại cơ hội, nhưng vấn đề cốt lõi là giá mua. Trong đầu tư dài hạn, câu chuyện tăng trưởng không đủ bù đắp cho việc định giá sai thời điểm. Các trường hợp hiếm hoi như Ford IPO năm 1955 hay Snowflake năm 2020 chỉ củng cố quan điểm này: IPO không phải chiến lược cốt lõi của ông.
Snowflake và bài học cho nhà đầu tư trước siêu IPO
Năm 2020, Snowflake lên sàn với giá IPO 120 USD và đóng cửa ngày đầu ở 254 USD. Tại đỉnh, vốn hóa vượt 120 tỷ USD. Đến năm 2026, giá trị chỉ còn 82,6 tỷ USD.
Phân tích từ Forbes chỉ ra phần lớn nhà đầu tư cá nhân không mua được giá gốc 120 USD mà phải đu đỉnh quanh 245 USD. Sau nhiều năm, lợi nhuận chỉ vỏn vẹn vài phần trăm. Nếu dùng số tiền đó mua quỹ chỉ số S&P 500 (VOO), nhà đầu tư đã thu về lợi nhuận 137%.
Sự sụt giảm của Snowflake đến từ tăng trưởng doanh thu chậm lại, chi phí thưởng cổ phiếu cao và áp lực lãi suất từ Fed. Điều này cho thấy siêu cổ phiếu vẫn phải đối mặt với quy luật khắc nghiệt của kinh tế học.
Trước các thương vụ nghìn tỷ USD của OpenAI hay SpaceX, nhà đầu tư cần tỉnh táo trước hội chứng FOMO. Lịch sử thị trường chứng khoán cho thấy giá cổ phiếu hiếm khi đi theo đường thẳng đi lên. Cơ hội thực sự thường xuất hiện sau khi cơn sốt qua đi và các con số tài chính thực tế lộ diện.
Quy tắc Buffett không bảo bạn quay lưng với công nghệ mới, mà nhắc nhở rằng khi ai cũng muốn mua, đó thường không phải lúc tốt để xuống tiền. Thay vì đặt cược toàn bộ danh mục vào những câu chuyện AI hào nhoáng, việc giữ kỷ luật về định giá và đa dạng hóa danh mục mới là chìa khóa bảo vệ túi tiền.
