Ông Bùi Hoàng Hải: Nâng hạng chứng khoán Việt Nam và chuẩn bị đón dòng vốn toàn cầu
Trong cuộc trò chuyện đầu Xuân Bính Ngọ 2026 với Tuổi Trẻ, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) - đã chia sẻ chi tiết về câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và sự chuẩn bị để đón dòng vốn toàn cầu trong giai đoạn sắp tới. Ông nhấn mạnh rằng đây là thành quả của quá trình cải cách đồng bộ dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước.
Chứng khoán một năm nhìn lại: Những điểm nhấn quan trọng
Ông Hải cho biết, một điểm nhấn quan trọng trong năm qua là việc FTSE Russell công bố Việt Nam đáp ứng toàn bộ tiêu chí và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Sự kiện này phản ánh quá trình biến đổi từ lượng thành chất của thị trường chứng khoán Việt Nam sau 25 năm hoạt động. Thành công này là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước, trong việc xây dựng và ban hành các quy định liên quan đến hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh đó, ông ghi nhận sự hỗ trợ từ Ngân hàng Thế giới, chuyên gia FTSE Russell, các nhà đầu tư toàn cầu, và sự phối hợp truyền thông hiệu quả của cơ quan thông tấn báo chí trong nước và quốc tế. Một yếu tố then chốt khác là sự chuyển biến tích cực và nỗ lực hành động của các thành viên thị trường, đặc biệt là các công ty chứng khoán và doanh nghiệp niêm yết, góp phần vào sự phát triển bền vững.
Thách thức lớn nhất: Hài hòa chuẩn mực quốc tế với điều kiện Việt Nam
Khi được hỏi về thách thức lớn nhất trong hành trình nâng hạng, ông Hải chỉ ra rằng khó khăn nằm ở việc hài hòa kỳ vọng của các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư quốc tế với điều kiện thực tế của thị trường Việt Nam. Các yêu cầu về chuẩn mực quốc tế, từ cơ chế giao dịch, thanh toán đến minh bạch thông tin, đều cần thiết, nhưng việc triển khai phải phù hợp với năng lực hạ tầng, pháp lý và mức độ sẵn sàng của các thành viên thị trường trong nước.
Ông giải thích rằng thách thức không nằm ở từng tiêu chí riêng lẻ, mà ở bài toán tổng thể: vừa đáp ứng yêu cầu nâng hạng, vừa bảo đảm an toàn và ổn định cho thị trường và nhà đầu tư trong nước. Một ví dụ điển hình là cơ chế không phải ký quỹ trước giao dịch, một thông lệ phổ biến tại các thị trường mới nổi. Việt Nam đã từng bước tháo gỡ yêu cầu này thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý, cải thiện cơ chế thanh toán đối ứng và chuẩn bị hệ thống công nghệ mới, thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với tiến trình nâng hạng.
Gỡ những nút thắt và hóa giải nghi ngại từ nhà đầu tư quốc tế
Ông Hải chia sẻ rằng, trong quá trình làm việc, một trong những quan ngại phổ biến từ phía nhà đầu tư quốc tế liên quan đến năng lực của các công ty chứng khoán trong nước, đặc biệt là năng lực tài chính và quản trị rủi ro khi triển khai cơ chế không ký quỹ trước giao dịch. Nhà đầu tư nước ngoài lo ngại rằng các công ty chứng khoán Việt Nam có thể phải gánh trách nhiệm thanh toán lớn hơn và đặt câu hỏi về khả năng đáp ứng chuẩn mực quốc tế.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng năng lực của khối công ty chứng khoán Việt Nam đã thay đổi đáng kể trong vòng 5 đến 10 năm qua. Nhiều công ty lớn hiện có vốn hóa hàng chục nghìn tỉ đồng, hệ thống công nghệ được đầu tư bài bản, và mô hình quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn quốc tế. SSC cùng các Sở giao dịch chứng khoán và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam đã triển khai các tiêu chuẩn an toàn tài chính, kiểm toán độc lập và cơ chế giám sát chặt chẽ, chỉ cho phép những công ty đáp ứng đầy đủ điều kiện tham gia các nghiệp vụ theo quy định.
Chuẩn bị đón dòng vốn toàn cầu từ các quỹ đầu tư lớn
Ông Hải cho biết, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp sẽ mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn đầu tư gián tiếp quốc tế trung và dài hạn, đặc biệt từ các quỹ chỉ số, quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các định chế tài chính lớn. Gần đây, nhiều tổ chức đầu tư hàng đầu thế giới như Vanguard, BlackRock, UBS và State Street đã có những đánh giá tích cực về thị trường chứng khoán Việt Nam và tăng cường trao đổi thông tin với SSC.
Một số tổ chức đã chủ động xây dựng quy trình và thỏa thuận hợp tác để sẵn sàng triển khai đầu tư ngay sau kỳ rà soát tháng 3 của FTSE Russell. SSC sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trong Đề án nâng hạng, tập trung vào hoàn thiện thể chế, mở rộng sản phẩm, nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường kỷ luật thị trường và phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.
Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ để tăng tính bền vững
Trong bối cảnh thị trường được nâng hạng, khi giao dịch của nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn (gần 90% giá trị giao dịch hàng ngày), ông Hải cho rằng trọng tâm thời gian tới là triển khai Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ. Mục tiêu là khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế chuyên nghiệp, phát triển đa dạng sản phẩm quỹ, và xây dựng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của ngành quỹ để thu hút và tạo dựng niềm tin của nhà đầu tư.
Ông nhấn mạnh rằng điều này sẽ giúp thị trường cân bằng và bền vững hơn, giảm bớt biến động ngắn hạn chịu tác động từ yếu tố tâm lý nhà đầu tư. Đồng thời, ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng của SSI Research - dự báo rằng xu hướng chủ đạo của thị trường nhiều khả năng sẽ là "sideway-up" (tích lũy đi lên) thay vì một chu kỳ tăng thẳng đứng như nhiều giai đoạn trước, phản ánh sự trưởng thành và ổn định của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm mới.
