Thời điểm này, các đầm sen tại xã Kim Liên (huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An) đang đua nhau khoe sắc, báo hiệu một mùa sen bội thu. Hoa sen cần được hái từ sớm, khi cánh còn khép để giữ được độ tươi và dáng đẹp. Vì thế, từ tờ mờ sáng, khi mặt nước còn phủ lớp sương mỏng, người dân đã tất bật xuống đầm, lựa chọn những bông sen đẹp nhất để kịp giao cho khách hàng.
Chuyển đổi từ ruộng lúa kém hiệu quả sang đầm sen cho thu nhập cao
Ở xóm Liên Hồng, xã Kim Liên, mảnh ruộng trồng lúa kém hiệu quả ngày nào nay đã trở thành đầm sen “hái ra tiền” của gia đình chị Trần Thị Thế. Chị Thế cho biết, trồng sen mang lại lợi nhuận cao gấp 2 đến 3 lần so với trồng lúa. Sau thời gian thử nghiệm, đến nay gia đình chị đã mở rộng diện tích trồng sen lên gần 4 ha, với khoảng 20 giống sen các loại.
Chị Thế chia sẻ, thu hoạch sen đòi hỏi sự tỉ mỉ ở từng khâu. Những bông đạt chuẩn phải có kích thước đồng đều, cánh còn khép, cuống thẳng và không bị sâu hay dập. Sau khi cắt, hoa được bó ngay tại bờ đầm rồi nhanh chóng mang đi bán để giữ độ tươi. Vào thời điểm cao điểm, mỗi ngày gia đình chị thu hoạch từ 300 đến 400 bông, cung cấp cho các tiệm hoa trên địa bàn tỉnh.
Chế biến sâu và phát triển sản phẩm OCOP từ sen
Hiện nay, nhiều sản phẩm chế biến từ cây sen đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An chứng nhận là sản phẩm OCOP. Điển hình, tại Hợp tác xã Nông nghiệp Sen Quê Bác, trong số 15 sản phẩm chế biến từ sen, có 11 sản phẩm được chứng nhận OCOP đạt tiêu chuẩn từ 3 sao trở lên, như: trà lá sen, trà liên tu, trà ướp bông sen, trà tâm sen, hạt sen khô, trà củ sen... Thông qua hoạt động chuỗi liên kết cung cấp vật tư, giống, phân bón và bao tiêu đầu ra, sản phẩm từ sen đã thu hút và phục vụ khách tham quan, du lịch tại vùng đất Kim Liên. Bộ sản phẩm OCOP sen quê Bác đã trở thành món quà thiết thực trong các dịp lễ Tết, hội nghị.
Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị hợp tác xã Phạm Kim Tiến cho biết, hiện hợp tác xã đang trồng, chăm sóc, bảo tồn và cung ứng hơn 100 giống sen khác nhau, tổng diện tích hơn 60,5 ha trên địa bàn xã Kim Liên và một số xã lân cận. Với mô hình trồng sen kết hợp du lịch canh nông, từ trải nghiệm “Một ngày làm nông dân” đến hoạt động cho thuê trang phục, chụp ảnh, thu hoạch sen trực tiếp, hợp tác xã đã tạo việc làm với thu nhập ổn định cho hàng chục lao động địa phương.
Trước đó, vào năm 2020, dự án “Trồng, chăm sóc và bảo tồn các giống sen quý, khai thác và chế biến sâu các sản phẩm từ cây sen, phát triển các sản phẩm du lịch từ cây sen dựa trên những giá trị của địa phương” của anh Phạm Kim Tiến đã đoạt giải nhất cuộc thi “Dự án khởi nghiệp sáng tạo thanh niên nông thôn lần thứ IV” của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An.
Sen nở rộ đón chào sinh nhật Bác, thu hút du khách
Về Kim Liên những ngày tháng 5, hình ảnh các đầm sen đua nhau nở rộ, tỏa hương thơm dịu nhẹ và thanh khiết như để đón chào sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tạo ấn tượng tốt đẹp với người dân và du khách. Khung cảnh làng quê xứ Nghệ thanh bình, yên ả được tô điểm bởi những đầm sen bao quanh, mang lại cảm giác thư thái, dễ chịu.
Người dân nơi đây đang trồng khoảng 20 giống sen các loại, phục vụ nhiều mục đích khác nhau như sen lấy hoa, sen lấy lá, sen lấy hạt, sen lấy ngó. Bên cạnh các giống truyền thống, người dân còn trồng thêm sen Đồng Tháp Mười, sen Huế, sen ngàn cánh, sen Bách Diệp Hồ Tây...
Thống kê từ Ủy ban nhân dân xã Kim Liên cho thấy, diện tích trồng sen của xã hiện đã lên đến hơn 60 ha. Nhiều ao sen xanh ngát hiện nay trước đây vốn là ao, hồ bỏ hoang, hoặc diện tích ruộng trũng khó canh tác. Bên cạnh giá trị kinh tế, sen còn chứa đựng nhiều ý nghĩa về mặt văn hóa tâm linh, là biểu tượng cho tính hướng thiện, sự thuần khiết và thanh tao.
Định hướng phát triển bền vững
Theo đồng chí Lê Trung Hòa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kim Liên, để thúc đẩy phát triển ngành nông nghiệp trồng sen gắn với du lịch, nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm chế biến từ sen, thời gian tới địa phương sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh tổ chức các hoạt động như: thiết kế sản phẩm quà tặng từ sen; tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm làm từ sen; quảng bá, giới thiệu sản phẩm OCOP...
Địa phương cũng đang bắt tay vào việc khôi phục con sông sen dài khoảng 1 km, nối từ Làng Sen quê nội đến làng Hoàng Trù quê ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần phát triển mô hình du lịch sinh thái gắn với giá trị văn hóa lịch sử.
