Thông tin từ các báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy, dư nợ cho vay (bao gồm cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán) tại các công ty chứng khoán đã đạt khoảng 415.000 tỷ đồng, tăng 9.000 tỷ so với cuối năm 2025, thiết lập mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong đó, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) ước tính khoảng 405.000 tỷ đồng, tăng 13.000 tỷ chỉ sau quý đầu năm, cũng là con số cao nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.
Quy mô cho vay của các công ty chứng khoán vượt ngân hàng nhỏ
Đến cuối quý I, toàn thị trường ghi nhận 15 công ty chứng khoán có dư nợ cho vay trên 10.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, quy mô cho vay của 5 công ty dẫn đầu gồm TCBS, SSI, VPBankS, VPS và HSC đều đã vượt ngưỡng 1 tỷ USD. Mức cho vay này thậm chí còn cao hơn dư nợ cho vay khách hàng của một số ngân hàng thương mại nhỏ trong hệ thống.
Cụ thể, Công ty Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) vẫn giữ vị trí số 1 về cho vay margin với dư nợ khoảng 44.100 tỷ đồng, tăng thêm 1.000 tỷ so với đầu năm. Nhờ lợi thế về vốn, TCBS bỏ xa nhóm phía sau. Xếp thứ hai là Công ty Chứng khoán SSI với dư nợ khoảng 36.600 tỷ, nhưng lại ghi nhận xu hướng giảm nhẹ 2.000 tỷ so với đầu năm.
Ngay phía sau, Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS) nổi lên như một đối trọng lớn khi nâng dư nợ cho vay margin lên khoảng 35.900 tỷ, tăng 2.000 tỷ chỉ sau quý đầu năm, thu hẹp đáng kể khoảng cách với SSI. Điểm nhấn lớn nhất là VPS, khi nhà môi giới này tăng vọt dư nợ cho vay margin từ khoảng 22.100 tỷ cuối năm ngoái lên 30.000 tỷ đồng sau quý I, tương đương mức tăng gần 8.000 tỷ, cao nhất toàn thị trường. Nhờ đó, VPS chính thức vượt HSC để vươn lên vị trí thứ 4. Trong khi đó, dư nợ cho vay của HSC gần như không đổi ở mức 28.100 tỷ đồng, tụt lại phía sau trong bảng xếp hạng.
Lợi nhuận từ cho vay margin chiếm tỷ trọng lớn
Nhờ danh mục cho vay không khác gì một ngân hàng cỡ nhỏ, lợi nhuận từ hoạt động này của các công ty chứng khoán rất đáng kể. Trong quý đầu năm, tổng doanh thu hoạt động của TCBS đạt khoảng 2.783 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ năm trước. Riêng mảng cho vay ký quỹ đóng góp tới 1.228 tỷ, chiếm 44% tổng doanh thu và tăng mạnh 68% so với quý I năm ngoái.
Tương tự, tổng doanh thu quý I của VPBankS đạt 2.871 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần cùng kỳ, trong đó lãi từ hoạt động cho vay đóng góp hơn 880 tỷ, tăng hơn 3 lần. SSI ghi nhận tổng doanh thu quý I đạt 3.295 tỷ đồng, và gần 1/3 trong số này, tương ứng 1.050 tỷ (+67%), cũng đến từ cho vay. Ở các công ty chứng khoán lớn khác, nguồn thu từ hoạt động cho vay đều chiếm trên dưới 30% tổng doanh thu, nằm trong nhóm những mảng kinh doanh quan trọng nhất.
Nhóm phía sau tăng tốc
Ngoài nhóm 5 công ty lớn, xu hướng chung ở các công ty phía sau cũng là tăng dư nợ cho vay nhưng có độ phân hóa rõ rệt. Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) có dư nợ cho vay khoảng 19.300 tỷ đồng, tăng hơn 2.000 tỷ so với đầu năm, tương đương mức tăng ròng 12%, là một trong những công ty mở rộng dư nợ margin nhanh nhất quý I.
Công ty Chứng khoán Vietcap có số dư cho vay tăng nhẹ lên 16.400 tỷ đồng, còn Công ty Chứng khoán MB (MBS) cũng nhích tăng lên mức 15.500 tỷ, phản ánh tốc độ mở rộng thận trọng hơn. Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam ghi nhận mức tăng đáng kể từ 11.100 tỷ cuối năm ngoái lên 12.000 tỷ đồng hiện tại, tương ứng tăng ròng 8%. Ngược lại, Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam là trường hợp hiếm hoi ghi nhận giảm dư nợ cho vay quý I, từ 17.200 tỷ xuống còn 16.500 tỷ đồng (-4%).
Diễn biến này cho thấy không phải công ty nào cũng lựa chọn mở rộng margin trong bối cảnh thị trường bắt đầu xuất hiện biến động mạnh và chi phí vốn gia tăng. Ngoài các cái tên kể trên, một số công ty chứng khoán như LPBS, SHS… cũng ghi nhận mức tăng dư nợ cho vay đáng kể trong quý đầu năm và thiết lập kỷ lục mới, góp phần kéo tổng dư nợ cho vay margin toàn thị trường lên mức cao chưa từng có.
Dù vậy, so với các giai đoạn bùng nổ trước đây, mức tăng trưởng dư nợ margin quý I đã có phần “dịu lại”, phản ánh xu hướng sử dụng đòn bẩy thận trọng hơn từ phía nhà đầu tư. Ngoài xu hướng nhà đầu tư chủ động hạ tỷ trọng đòn bẩy để bảo toàn thành quả, một số khác buộc phải giảm vay do áp lực call margin khi thị trường giảm sâu. Một yếu tố khác ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu vay ký quỹ là mặt bằng lãi suất. Từ cuối năm 2025, lãi suất huy động và cho vay trong hệ thống ngân hàng đã có dấu hiệu nhích lên do thanh khoản không còn dồi dào như trước, tác động trực tiếp tới lãi suất và hoạt động cho vay của các nhà môi giới chứng khoán.
