Ngân hàng trung ương toàn cầu đổ xô tích trữ vàng: Xu hướng mới trong dự trữ chiến lược
Trong bối cảnh giá vàng thế giới tăng vọt hơn 230% kể từ năm 2020, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã bước vào một trong những chu kỳ mua vàng mạnh mẽ và kéo dài nhất trong lịch sử hiện đại. Dữ liệu tổng hợp từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy xu hướng tích lũy vàng đang gia tăng một cách rõ rệt và bền vững, phản ánh những thay đổi sâu sắc và mang tính cấu trúc trong chiến lược dự trữ ngoại hối của nhiều quốc gia.
Vàng tái khẳng định vị thế "tài sản chiến lược"
Nếu như trước đây, vàng chủ yếu đóng vai trò là một công cụ phòng ngừa rủi ro truyền thống, thì hiện nay kim loại quý này ngày càng được các nhà hoạch định chính sách xem là một tài sản dự trữ mang tính chiến lược cốt lõi. Căng thẳng địa chính trị leo thang, biến động tiền tệ phức tạp, lạm phát kéo dài dai dẳng và xu hướng giảm dần sự phụ thuộc vào đồng USD đã thúc đẩy mạnh mẽ nhiều nền kinh tế đẩy nhanh tốc độ mua vàng.
Trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2025, 15 quốc gia có mức mua ròng lớn nhất đã bổ sung tổng cộng gần 2.000 tấn vàng vào kho dự trữ chính thức của mình. Quy mô khổng lồ này không chỉ là con số mà còn cho thấy một sự dịch chuyển đáng kể và có hệ thống trong tư duy quản lý tài sản dự trữ của các ngân hàng trung ương trên phạm vi toàn cầu.
Trung Quốc dẫn đầu làn sóng tích lũy toàn cầu
Đứng đầu bảng xếp hạng các quốc gia mua vàng mạnh mẽ nhất là Trung Quốc với mức tăng ấn tượng hơn 357 tấn vàng trong vòng 5 năm. Động thái chiến lược này hoàn toàn phù hợp với kế hoạch dài hạn của Bắc Kinh nhằm đa dạng hóa danh mục dự trữ ngoại hối, giảm thiểu sự phụ thuộc vào đồng USD và hạn chế các rủi ro tiềm ẩn từ hệ thống tài chính phương Tây.
Việc gia tăng nắm giữ vàng một cách chủ động cũng giúp củng cố niềm tin của thị trường quốc tế đối với đồng Nhân dân tệ, trong bối cảnh cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tiền tệ toàn cầu đang ngày càng trở nên gay gắt. Xếp ở vị trí thứ hai là Ba Lan với mức mua ròng hơn 314 tấn. Quốc gia Đông Âu này coi vàng là "lá chắn" vững chắc để bảo vệ an ninh tiền tệ quốc gia trong dài hạn, đặc biệt là trong bối cảnh bất ổn địa chính trị khu vực gia tăng.
Theo sát phía sau là Thổ Nhĩ Kỳ (+251,8 tấn) và Ấn Độ (+245,3 tấn). Cả hai nền kinh tế lớn này đều đang phải đối mặt với áp lực lạm phát cao và biến động tỷ giá mạnh, khiến vàng trở thành công cụ phòng vệ hiệu quả và thiết yếu trong kho dự trữ chính thức.
Các thị trường mới nổi đẩy mạnh hoạt động mua vào
Ngoài nhóm các quốc gia dẫn đầu, nhiều thị trường mới nổi khác cũng đang tăng tốc mạnh mẽ trong việc tích lũy vàng. Brazil đã bổ sung hơn 105 tấn, trong khi Azerbaijan tăng thêm 83,6 tấn — phần lớn thông qua các quỹ tài sản quốc gia có chủ đích.
Tại khu vực châu Á, Nhật Bản (+80,8 tấn) và Thái Lan (+80,6 tấn) cũng chủ động mở rộng đáng kể dự trữ vàng của mình. Ở châu Âu, Hungary ghi nhận mức tăng 78,5 tấn, còn Singapore tăng 77,3 tấn. Danh sách mua ròng còn bao gồm Iraq, Qatar, Séc, Nga và UAE — điều này cho thấy xu hướng tích trữ vàng mang tính toàn cầu rõ rệt, trải dài liên tục từ châu Á, Trung Đông cho đến châu Âu.
Một số quốc gia lại chọn con đường bán ròng vàng
Trái ngược hoàn toàn với làn sóng mua vào ồ ạt, một số ngân hàng trung ương lại có động thái giảm dự trữ vàng, phản ánh những áp lực tài chính nội tại trong nước hoặc nhu cầu tái cơ cấu danh mục tài sản. Dẫn đầu chiều bán ra là Philippines với mức giảm đáng kể hơn 65 tấn.
Kazakhstan (-52,4 tấn) và Sri Lanka (-19,1 tấn) cũng thực hiện cắt giảm mạnh mẽ, chủ yếu để hỗ trợ thanh khoản cho nền kinh tế và ổn định các chỉ số kinh tế vĩ mô. Tại châu Âu, Đức giảm 16,3 tấn, trong khi Phần Lan giảm 5,4 tấn. Một số quốc gia khác như Colombia, Mông Cổ hay Tajikistan cũng ghi nhận mức giảm nhưng với quy mô nhỏ hơn nhiều.
Xu hướng dự trữ cho một tương lai đầy bất định
Dữ liệu tổng thể cho thấy một sự phân hóa rõ rệt trong chiến lược dự trữ vàng trên toàn cầu. Một bên là các nền kinh tế lớn và mới nổi đang đẩy mạnh hoạt động mua vào để phòng ngừa rủi ro địa chính trị và rủi ro tiền tệ; bên còn lại là những quốc gia buộc phải bán ra nhằm xử lý các áp lực tài chính ngắn hạn cấp bách.
Dù lựa chọn chiến lược có thể khác nhau, điểm chung dễ nhận thấy là vàng đang tái khẳng định một cách mạnh mẽ vai trò nền tảng và không thể thay thế trong hệ thống dự trữ toàn cầu. Trong bối cảnh kinh tế và tiền tệ thế giới còn nhiều bất định và thách thức phía trước, kim loại quý này nhiều khả năng sẽ tiếp tục đóng vai trò là "neo an toàn" vững chắc trong chính sách dự trữ của các ngân hàng trung ương trong những năm tới.
Theo Visual Capitalist và Khánh Vy
