Thị trường lãi suất Tết 2026: Biến động mạnh và phản ứng chiến lược
Thị trường lãi suất trong nước dịp Tết Nguyên đán 2026 đã ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý, phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn và chiến lược chủ động của các ngân hàng. Cụ thể, lãi suất liên ngân hàng có thời điểm biến động mạnh, lãi suất huy động tại một số ngân hàng tăng rõ rệt kèm theo các ưu đãi hấp dẫn, và chi phí vốn vay cũng có xu hướng nhích lên. Các chuyên gia kinh tế nhận định, diễn biến này xuất phát từ nhu cầu tín dụng phục hồi sau Tết và phản ứng của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh thắt chặt thanh khoản mang tính thời vụ.
Biến động mạnh trên thị trường liên ngân hàng
Trong những ngày đầu năm 2026, thị trường liên ngân hàng đã chứng kiến các nhịp lãi suất ngắn hạn tăng khá mạnh. Lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn một tuần có lúc đạt mức hai chữ số trong các phiên giao dịch trước và sau Tết. Đáng chú ý, lãi suất qua đêm có thời điểm đã “vọt” lên mức kỷ lục gần 17%, thậm chí chạm ngưỡng 17,25% vào đỉnh điểm ngày 3/2. Theo các chuyên gia từ Hiệp hội Ngân hàng (VNBA), nguyên nhân chính là do thắt chặt thanh khoản mang tính thời vụ, khi nhu cầu tiền mặt trong dân cư tăng vọt trước và trong Tết, dẫn đến dòng vốn nhàn rỗi bị rút ra, tạo áp lực lên dự trữ VND ngắn hạn trong hệ thống ngân hàng.
Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tăng cường sử dụng nghiệp vụ thị trường mở (OMO) để bơm thanh khoản. Tổng khối lượng trái phiếu Chính phủ và tín phiếu Ngân hàng Nhà nước đưa ra trong tuần đầu tháng 2 là khoảng 229.790 tỷ đồng, trong khi lượng đáo hạn chỉ khoảng 70.639 tỷ đồng. Điều này cho thấy Ngân hàng Nhà nước đã bơm ròng một quy mô đáng kể, gần 160.000 tỷ đồng, nhằm ổn định thị trường tiền tệ. Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, mục tiêu điều tiết thanh khoản là linh hoạt và phù hợp với cân đối cung-cầu vốn VND trong ngắn hạn, nhằm duy trì ổn định trên thị trường liên ngân hàng và tránh biến động kéo dài.
Ngân hàng tăng lãi suất huy động và triển khai ưu đãi
Trên thị trường dân cư, ngay trong tuần làm việc đầu tiên sau Tết, nhiều ngân hàng thương mại đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động ở các kỳ hạn trung và dài. Một số ngân hàng thương mại tư nhân công bố lãi suất kỳ hạn 12-24 tháng lên quanh mức 7%/năm, thậm chí có nơi niêm yết tới 7,2%/năm cho các kỳ hạn dài hơn. Các gói ưu đãi cộng lãi hoặc lì xì kèm quà tặng cũng được triển khai rầm rộ nhằm thu hút dòng tiền nhàn rỗi của người dân. Cạnh tranh huy động sau Tết là hiện tượng thường xuyên xuất hiện do dòng tiền cá nhân quay lại kênh tiết kiệm sau kỳ nghỉ.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo một ngân hàng thương mại cổ phần lớn, người dân gửi tiền cần lưu ý hiệu quả thực tế của khoản tiết kiệm, bao gồm các điều kiện như rút trước hạn, quy định thưởng lãi suất và quy mô khoản tiền gửi. Mặt bằng lãi suất “nhích” tăng đáng kể so với giai đoạn nửa cuối năm 2025 cho thấy, ngân hàng đang chủ động huy động vốn để chuẩn bị cân đối thanh khoản và dự phòng cho nhu cầu tín dụng đầu năm. Chuyên gia ngân hàng Nguyễn Quang Huy nhận định: “Các ngân hàng chủ động đẩy lãi suất huy động lên để thu hút vốn, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động. Đây là động thái chiến lược, vừa để giảm tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) vừa để duy trì dư địa vốn cho các hoạt động cho vay trong các quý tới.”
Lãi suất cho vay tăng và tác động đến doanh nghiệp
Đối với thị trường tín dụng, nhất là đối tượng vay mua nhà và vay tiêu dùng, nhiều ngân hàng cũng đã có động thái điều chỉnh tăng lãi suất, dao động lên mức 12-14%/năm. Theo giới chuyên gia, khi biên lãi ròng (NIM) chịu áp lực và chi phí vốn đầu vào gia tăng, việc điều chỉnh lãi vay là phản ứng mang tính thị trường, phần nào tạo sức ép lên dòng tiền của người vay. Các doanh nghiệp được khuyến cáo cần tính toán kỹ chi phí vốn trong kế hoạch kinh doanh năm 2026.
Mặc dù vậy, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước vẫn đang nỗ lực duy trì các gói hỗ trợ. Từ năm 2026, Ngân hàng Nhà nước dự kiến hỗ trợ 2% lãi suất cho vay đối với các dự án kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, giúp giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp chuyển đổi bền vững. Chủ tịch Ngân hàng Quân đội (MB) Lưu Trung Thái nhìn nhận, mặt bằng lãi suất của nền kinh tế cần được giữ ở mức hợp lý nhằm cân bằng giữa huy động vốn và kích thích đầu tư, tiêu dùng.
Dự báo và khuyến nghị cho năm 2026
Trên thực tế, sự phân hóa trong chính sách tín dụng đang ngày càng trở nên sắc nét. Các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao vẫn được hưởng các gói ưu đãi theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Ngược lại, những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro hoặc thâm dụng vốn lớn như bất động sản đang phải đối mặt với mức lãi suất không hề dễ chịu.
Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối Ngân hàng Bán lẻ Techcombank Nguyễn Anh Tuấn dự báo, chi phí huy động vốn năm nay có thể tăng khoảng 0,65% so với năm 2025. Song, mức tăng này có thể được đánh giá là phù hợp với các giai đoạn tăng trưởng mạnh của nền kinh tế Việt Nam và không gây xáo trộn lớn đến hoạt động cho vay, huy động hiện nay. Chuyên gia kinh tế, Thạc sĩ Hồ Bá Tình cũng dự báo lãi suất năm 2026 có thể nhích lên so với năm 2025 nhằm cân bằng rủi ro, nhưng khó xảy ra kịch bản tăng sốc kéo dài. Ông khuyến nghị: “Trong môi trường nhiều biến động, doanh nghiệp và nhà đầu tư cần thận trọng hơn với quyết định tài chính. Doanh nghiệp nếu muốn mở rộng đầu tư phải tính toán kỹ chi phí vốn thực tế trong bối cảnh lãi suất còn ở mức cao.”
Trong ngắn hạn, Công ty cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) kỳ vọng, với bối cảnh các ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động nhằm cải thiện nguồn vốn đầu vào, sau quý I/2026, mức độ chênh lệch giữa tín dụng và huy động sẽ dần được bù đắp. Qua đó, áp lực lên thanh khoản hệ thống và mặt bằng lãi suất liên ngân hàng có thể giảm bớt, trong khi Ngân hàng Nhà nước vẫn còn dư địa điều hành linh hoạt thông qua các công cụ thị trường mở để bảo đảm ổn định hệ thống tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
