Kể từ cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và các ngân hàng thương mại vào ngày 9 tháng 4 vừa qua, đã có hơn 30 ngân hàng đồng loạt điều chỉnh giảm lãi suất huy động, với mức phổ biến từ 0,1% đến 0,5% mỗi năm. Đáng chú ý, một số ngân hàng như Agribank và SeABank đã thực hiện hai lần cắt giảm trong đợt này.
Diễn biến lãi suất huy động
Đối với các kỳ hạn dưới 6 tháng, lãi suất tiết kiệm phần lớn đã chạm mức trần 4,75% mỗi năm. Trong khi đó, các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên vẫn duy trì mức cạnh tranh, dao động phổ biến trong khoảng 5,3% đến 6,8% mỗi năm. Một số ngân hàng áp dụng lãi suất cao hơn, chẳng hạn như ngân hàng số Cake by VPBank với mức 8,5% mỗi năm dành cho khách hàng mới gửi từ 100 triệu đồng trở lên. Kỳ hạn 6 tháng tại Bac A Bank có lãi suất 7,05% mỗi năm; VCBNeo áp dụng 7% mỗi năm cho gửi trực tuyến; PGBank niêm yết 6,9% mỗi năm. Đối với kỳ hạn 12 tháng trở lên, lãi suất huy động của các ngân hàng dao động từ 6,7% đến 7,2% mỗi năm. Một số ngân hàng huy động khối lượng tiền lớn với lãi suất đặc biệt, như PVCombank áp dụng 10% mỗi năm cho số tiền gửi rất lớn, và Cake by VPBank duy trì mức 8,7% mỗi năm.
Lãi suất cho vay vẫn chưa giảm
Trong khi lãi suất huy động đã có xu hướng giảm, lãi suất cho vay vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo số liệu tháng 3, lãi suất cho vay bằng tiền đồng bình quân của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần đối với các khoản vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 7,4% đến 9,7% mỗi năm. Đối với khách hàng vay mua bất động sản, lãi suất vay từ 12% đến 14% mỗi năm vẫn phổ biến. So với đầu năm, lãi suất cho vay đối với từng khách hàng đã tăng khoảng 1%. Lãi suất cho vay bằng USD đối với các khoản vay mới và cũ dao động từ 4% đến 5,3% mỗi năm.
Áp lực thanh khoản và dự báo
Công ty Cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) nhận định rằng trong ngắn hạn, xu hướng giảm lãi suất chưa rõ rệt do căng thẳng thanh khoản dự kiến tiếp diễn trong quý 2. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) thuần của các ngân hàng vẫn ở mức cao, gần chạm mức trần 85% theo Thông tư 22. Tâm lý nắm giữ tiền mặt trước các thay đổi về chính sách thuế khiến việc huy động vốn của các ngân hàng gặp khó khăn. Ngoài ra, giải ngân đầu tư công khó có đột phá trong quý này cũng làm thu hẹp dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng. Diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông tạo áp lực kép lên lạm phát và tỷ giá, khiến NHNN chưa có nhiều dư địa hỗ trợ thanh khoản.
Theo dữ liệu từ NHNN, tính đến hết quý 1/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 3,18%, vượt xa mức tăng 0,55% của huy động vốn. Khoảng chênh lệch này phản ánh áp lực thanh khoản, buộc các ngân hàng phải duy trì lãi suất huy động hấp dẫn để đảm bảo nguồn vốn. Ví dụ, Vietcombank cho vay gần 1,7 triệu tỷ đồng trong năm 2025, tương đương với vốn huy động.
Công ty Chứng khoán Vietcombank dự báo thanh khoản hệ thống tiếp tục chịu áp lực trong quý 2, khi nhu cầu giải ngân tăng mạnh. Việc giảm lãi suất huy động có thể làm chậm tốc độ cải thiện nguồn vốn tại các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ. Khối lượng thị trường mở (OMO) đáo hạn trong tháng 4 vẫn ở mức lớn, do đó lãi suất huy động sẽ neo ở mức tương đối cao, đặc biệt tại các kỳ hạn trung và dài hạn.
Triển vọng giảm lãi suất cho vay
Lãi suất là vấn đề được cổ đông các ngân hàng đặt ra tại các đại hội đồng cổ đông gần đây. Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VPBank, giải thích thanh khoản quý 1 căng thẳng dẫn đến tăng lãi suất huy động, hiện ở mức cao nhất 3 năm. Tuy nhiên, xu hướng này chỉ duy trì ngắn hạn và sẽ giảm dần vào cuối quý 2, đầu quý 3. Ông cho biết cuộc họp của tân Thống đốc NHNN với các ngân hàng thể hiện quyết tâm kiểm soát lãi suất, các ngân hàng sẽ duy trì lãi suất đi ngang, sau đó giảm và tiến tới giảm lãi suất cho vay.
Ông Lê Thanh Tùng, Thành viên HĐQT VietinBank, thừa nhận mặt bằng lãi suất đã tăng nhanh và duy trì ở mức cao, phản ánh nhu cầu cân đối thanh khoản và cạnh tranh. Xu hướng lãi suất phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông. Trong kịch bản cơ sở, chi phí vốn có thể duy trì cao trong ngắn hạn nhưng tốc độ tăng chậm lại và ổn định dần. Nếu cú sốc giá dầu kéo dài và USD mạnh lên, áp lực lãi suất tăng có thể kéo dài trong năm 2026.
KBSV kỳ vọng lãi suất sẽ hạ nhiệt rõ rệt vào 2 quý cuối năm 2026, với mức giảm bình quân 0,5-1% mỗi năm, nhờ dòng vốn đầu tư công giải ngân mạnh, xung đột Iran hạ nhiệt, và các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ và NHNN nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10%. Lãi suất cho vay sẽ giảm tương ứng, tập trung vào các lĩnh vực xuất khẩu và sản xuất công nghiệp.
