Hướng Dẫn Chi Tiết Nguyên Tắc Kế Toán Cho Thị Trường Tài Sản Mã Hóa
Một thông tư mới đã được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết các nguyên tắc kế toán áp dụng cho các tổ chức tham gia vào thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam trong giai đoạn thí điểm. Văn bản này dựa trên các quy định và phạm vi được nêu trong Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ, ban hành ngày 09/9/2025, về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa.
Định Nghĩa Và Phạm Vi Áp Dụng
Theo thông tư, tài sản số được định nghĩa là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số và được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác thực thông qua công nghệ số trên môi trường điện tử. Tài sản mã hóa là một loại tài sản số cụ thể, sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Điều quan trọng cần lưu ý là tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định, hoặc các tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự và tài chính.
Yêu Cầu Chung Đối Với Các Tổ Chức Tham Gia
Thông tư nêu rõ rằng tất cả các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tổ chức phát hành tài sản mã hóa, và nhà đầu tư trong nước phải tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Kế toán, các chuẩn mực kế toán Việt Nam, Chế độ kế toán doanh nghiệp, cùng với các quy định pháp luật liên quan đến thị trường tài sản mã hóa. Các tổ chức này phải thực hiện hạch toán kế toán theo Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành kèm theo Thông tư số 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, cũng như các nội dung quy định trong thông tư mới này để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính.
Trong trường hợp các tổ chức phát hành tài sản mã hóa hoặc nhà đầu tư trong nước là các doanh nghiệp hoặc tổ chức đang áp dụng chế độ kế toán riêng, họ vẫn phải tuân thủ chế độ kế toán đó, đồng thời áp dụng các quy định trong thông tư này để đảm bảo việc hạch toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính được thực hiện một cách phù hợp và chính xác.
Nguyên Tắc Kế Toán Cho Tổ Chức Cung Cấp Dịch Vụ Tài Sản Mã Hóa
Đối với hoạt động cung cấp dịch vụ: Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải ghi nhận doanh thu từ các dịch vụ như tổ chức thị trường giao dịch, lưu ký tài sản mã hóa, và cung cấp nền tảng phát hành vào tài khoản "Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ". Doanh thu này phải được theo dõi chi tiết cho từng loại dịch vụ và hoạt động nghiệp vụ. Ngoài ra, các tổ chức này phải phân loại, theo dõi, và hạch toán chi tiết các khoản nợ phải thu, đồng thời lập dự phòng cho các khoản nợ khó đòi theo quy định pháp luật.
Đối với hoạt động lưu ký tài sản mã hóa: Tổ chức cung cấp dịch vụ có trách nhiệm quản lý và hạch toán kế toán tách biệt tiền và tài sản mã hóa của khách hàng với tài sản của chính tổ chức. Họ phải theo dõi chi tiết theo từng đối tượng khách hàng và loại tài sản mã hóa. Lưu ý quan trọng: tài sản mã hóa của khách hàng lưu ký không được ghi nhận là tài sản của tổ chức cung cấp dịch vụ, mà chỉ được theo dõi chi tiết để phục vụ quản lý và thuyết minh trên báo cáo tài chính. Các khoản doanh thu từ phí dịch vụ lưu ký, quản lý tài sản, và các dịch vụ khác cũng phải được ghi nhận đầy đủ.
Đối với hoạt động tự doanh tài sản mã hóa: Các khoản doanh thu và chi phí từ hoạt động tự doanh tài sản mã hóa được ghi nhận tương tự như hoạt động kinh doanh chứng khoán. Tuy nhiên, việc áp dụng tương tự này chỉ nhằm mục đích hạch toán kế toán và không đồng nghĩa với việc coi tài sản mã hóa là chứng khoán. Tổ chức phải theo dõi chi tiết các loại tài sản mã hóa tự doanh đang nắm giữ và thực hiện trích lập dự phòng rủi ro tương tự như trong hoạt động tự doanh chứng khoán.
Nguyên Tắc Kế Toán Cho Tổ Chức Phát Hành Và Nhà Đầu Tư
Đối với tổ chức phát hành tài sản mã hóa: Các tổ chức này phải căn cứ vào bản chất nghĩa vụ phát sinh từ tài sản mã hóa đã phát hành và mục đích nắm giữ để hạch toán kế toán phù hợp. Trong trường hợp tài sản mã hóa mang bản chất như huy động vốn, việc hạch toán sẽ được thực hiện tương tự như hoạt động vay vốn của doanh nghiệp.
Đối với nhà đầu tư trong nước: Nhà đầu tư tham gia đầu tư trên nền tảng giao dịch tài sản mã hóa phải thực hiện hạch toán kế toán cho các hoạt động mua, bán tài sản mã hóa tương tự như hoạt động đầu tư tài chính. Việc hạch toán cần căn cứ vào mục đích đầu tư và nắm giữ tài sản mã hóa để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với quy định.
Thông tư này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các nguyên tắc kế toán nhằm đảm bảo tính minh bạch và ổn định cho thị trường tài sản mã hóa đang phát triển tại Việt Nam.
