Chứng khoán lao dốc, nhà đầu tư trẻ đối mặt với trầm cảm và khủng hoảng tài chính
Năm 2025, thị trường chứng khoán trải qua chuỗi phiên giảm sâu, khiến nhiều nhà đầu tư lâm vào cảnh thua lỗ nặng nề. Trong số đó, anh Nhật Minh, 38 tuổi, một nhân viên kinh doanh tại Hà Nội, chứng kiến tài khoản của mình "bốc hơi" gần một nửa chỉ trong vài tuần. Hơn 700 triệu đồng, phần lớn là tiền tiết kiệm nhiều năm của gia đình, biến mất khỏi màn hình điện thoại một cách nhanh chóng đến mức anh chưa kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Hành trình từ hy vọng đến tuyệt vọng
Ban đầu, Minh cho rằng đó chỉ là đợt điều chỉnh tạm thời của thị trường. Tin tưởng rằng cổ phiếu sẽ sớm hồi phục, anh tiếp tục vay thêm tiền để "gỡ lại" khoản lỗ. Tuy nhiên, thị trường không quay đầu như kỳ vọng. Những mã cổ phiếu từng được bạn bè trong các nhóm đầu tư khẳng định "không thể giảm" liên tục nằm sàn. Chỉ sau ba tháng, tổng thiệt hại của anh vượt quá một tỷ đồng, đẩy gia đình vào tình cảnh khó khăn.
Sự thay đổi trong tâm trạng của Minh đến rất nhanh. Từ một người hoạt bát, anh trở nên lặng lẽ và khép kín. Mỗi sáng, anh vẫn đến công ty, nhưng thường ngồi nhìn màn hình máy tính hàng giờ mà không thể tập trung vào công việc. Buổi tối, thay vì trò chuyện với vợ con, anh cầm điện thoại lướt các diễn đàn chứng khoán, đọc từng bình luận về khả năng thị trường "hồi phục". Áp lực tài chính dần lan sang cuộc sống gia đình, khiến những cuộc tranh cãi nhỏ xuất hiện ngày càng nhiều.
Dấu hiệu rối loạn tâm lý và chẩn đoán từ chuyên gia
Ba tháng sau khi thị trường giảm mạnh, các dấu hiệu rối loạn tâm lý bắt đầu rõ rệt: mất ngủ kéo dài, khó tập trung, cảm giác tội lỗi vì làm mất tiền của gia đình và suy nghĩ mình đã "phá hỏng mọi thứ". Gia đình đưa anh đến Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương thăm khám. Tại đây, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu chẩn đoán anh mắc trầm cảm mức độ trung bình, với nguyên nhân chính là cú sốc tài chính kéo dài.
Cùng thời điểm đó, Viện Sức khỏe Tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một phụ nữ 36 tuổi ở Hà Nội trong tình trạng rối loạn tâm lý sau nhiều năm đầu tư chứng khoán. Người phụ nữ này có bốn con nhỏ, chủ yếu ở nhà chăm con. Mong muốn phụ giúp chồng kiếm thêm thu nhập, chị bắt đầu tham gia đầu tư. Trong khoảng một đến hai năm đầu, việc mua bán cổ phiếu mang lại một khoản lãi nhỏ, khiến chị ngày càng say mê và đầu tư nhiều hơn.
Tuy nhiên, sau nhiều lần "cơ cấu lại danh mục", chị liên tục thua lỗ và cuối cùng mất toàn bộ cả vốn lẫn lãi. Không dừng lại ở đó, chị còn vay mượn tiền từ người thân, thậm chí mang giấy tờ cá nhân đi cầm cố để vay nặng lãi nhằm tiếp tục đầu tư. Khi gia đình phát hiện, họ thu điện thoại để chị không thể truy cập mạng giao dịch, nhưng chị vẫn tìm cách xoay xở thiết bị khác để theo dõi thị trường.
Áp lực kinh tế và tác động đến sức khỏe tâm thần
Theo bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, mỗi tháng bệnh viện tiếp nhận khoảng 100–200 bệnh nhân đến khám các rối loạn tâm lý, trong đó gần một nửa là người trẻ. Khoảng 20% trường hợp liên quan trực tiếp đến áp lực kinhế. Nhiều bệnh nhân là trí thức, công chức hoặc doanh nhân trẻ, những người thường xuyên chịu áp lực lớn từ công việc và kỳ vọng thành công.
Nguyên nhân dẫn đến rối loạn tâm thần ở người trẻ khá đa dạng. Bên cạnh yếu tố sinh học như di truyền, rối loạn cân bằng sinh hóa hoặc tổn thương hệ thần kinh trung ương, áp lực từ công việc và môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng. Sau đại dịch COVID-19, khi kinh tế gặp nhiều khó khăn, áp lực phải kiếm tiền và làm giàu nhanh càng khiến nhiều người rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
Theo bác sĩ, những biến động mạnh của các kênh đầu tư như chứng khoán hay tiền ảo khiến không ít người nuôi giấc mộng đổi đời nhanh chóng. Nhưng khi thị trường đảo chiều, nhiều người rơi vào cảnh thua lỗ nặng nề, mất tiền, cuộc sống bế tắc, từ đó xuất hiện rối loạn tâm lý hoặc trầm cảm.
Khuyến cáo từ chuyên gia và cách phòng ngừa
Các biểu hiện của căng thẳng tâm lý khá đa dạng. Người bệnh thường khó ngủ hoặc mất ngủ kéo dài, cơ thể mệt mỏi, tâm trạng thất thường và dễ cáu giận. Một số người chán ăn, đau nhức không rõ nguyên nhân, giảm ham muốn tình dục hoặc thu mình, ngại giao tiếp. Trong nhiều trường hợp, họ tìm cách giải tỏa áp lực bằng rượu bia hoặc các hành vi tiêu cực như tự làm tổn thương bản thân, thậm chí có ý nghĩ tự tử.
Bác sĩ cũng lưu ý nam giới thường ít bộc lộ cảm xúc và chậm tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Nhiều người cho rằng mình có thể tự kiểm soát tình trạng tâm lý nên trì hoãn điều trị. Vì vậy, không ít trường hợp chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã nặng, nguy cơ tự tử hoặc tự gây thương tích tăng cao.
Theo các chuyên gia, áp lực và căng thẳng không phải lúc nào cũng tiêu cực. Ở mức độ vừa phải, chúng có thể trở thành động lực giúp con người nỗ lực và đạt được thành công. Tuy nhiên, khi áp lực vượt quá khả năng kiểm soát hoặc kéo dài trong thời gian dài, chúng có thể dẫn đến lo âu và trầm cảm.
Các bác sĩ khuyến cáo nếu áp lực tiền bạc bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và cuộc sống gia đình, người bệnh nên chủ động tìm đến bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời. Trong giai đoạn khó khăn, mỗi người có thể chăm sóc sức khỏe tinh thần bằng những cách đơn giản như:
- Đặt ra mục tiêu thực tế và xây dựng kế hoạch rõ ràng.
- Dành thời gian cho các hoạt động thư giãn như tập thể dục, thiền, yoga hoặc đọc sách.
- Chia sẻ cảm xúc với người thân hoặc chuyên gia tâm lý để giảm bớt căng thẳng.
Áp lực tài chính không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người bệnh mà còn lan sang gia đình, tạo căng thẳng trong các mối quan hệ. Do đó, việc nhận biết sớm và can thiệp kịp thời là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe tâm thần trong bối cảnh kinh tế biến động.
