Tại hội thảo tham vấn ý kiến doanh nghiệp về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM diễn ra ngày 27/5, chủ đầu tư cảng Gemalink cho biết dự thảo luật đã mở ra cơ chế quan trọng để TP.HCM phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và trung tâm tài chính quốc tế. Từ thực tiễn hoạt động cảng biển và logistics, ông Phạm Quốc Long, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Gemadept, đã góp ý cho Điều 14 và Điều 21 của dự thảo luật.
Bổ sung cơ chế tài chính hàng hải quốc tế TP.HCM
Góp ý liên quan các khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, đại diện Gemadept nhấn mạnh để các mô hình này vận hành thực chất, không chỉ cần quỹ đất mà còn cần hạ tầng số dùng chung. Nền tảng này cho phép xử lý nhanh các thủ tục về cảng vụ, hải quan, kiểm dịch, đặt lịch giao nhận container, booking của hãng tàu, chứng từ điện tử, thanh toán phí và chia sẻ dữ liệu logistics. "Nếu làm tốt, TP.HCM không chỉ giảm thời gian thông quan mà còn tạo thêm giá trị gia tăng từ dịch vụ số, tài chính, bảo hiểm, giao nhận, quản trị chuỗi cung ứng và thương mại quốc tế", đại diện Gemadept chia sẻ.
Đặc biệt, ông Long nhắc lại sự kiện ngày 21/5, Gemadept phối hợp với VIFC-HCMC và Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM chính thức ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế. Theo ông, đây là mô hình có thể tạo động lực tăng nguồn thu cho TP.HCM, giữ lại dòng tiền trong nước, hạn chế tình trạng dòng tiền dịch vụ hàng hải - logistics chảy ra nước ngoài, với kỳ vọng có thể mang lại giá trị hàng tỷ USD mỗi năm.
Qua đây, Gemadept đề nghị bổ sung vào Điều 21 dự thảo luật cơ chế phát triển đồng thời hạ tầng cứng, hạ tầng mềm và cơ chế thu hút nhà đầu tư. Trong đó, hạ tầng cứng quy hoạch phát triển cụm cảng Cái Mép - Thị Vải theo hướng liền thửa, liền bờ, kết nối đồng bộ, đủ năng lực tiếp nhận tàu mẹ, phát triển trung chuyển quốc tế và kết nối trực tiếp với TP.HCM, khu FTZ, khu logistics tích hợp. Còn hạ tầng mềm sẽ phát triển trung tâm điều hành, hệ sinh thái tài chính hàng hải, dịch vụ bảo hiểm, tín dụng, thanh toán, thuê mua tàu, tài trợ thương mại, chứng từ điện tử, giao dịch cước, dịch vụ pháp lý và trọng tài hàng hải. Đối với cơ chế thu hút nhà đầu tư, cơ chế sẽ áp dụng chính sách linh hoạt về tài chính, ngoại hối, thuế, hải quan, đất đai, phí cảng biển, dữ liệu số và thủ tục đầu tư để thu hút các định chế tài chính, hãng tàu, nhà khai thác cảng, doanh nghiệp logistics và nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt gắn với khu thương mại tự do sắp hình thành.
Ngoài những nội dung trên, doanh nghiệp cũng đề xuất ưu tiên quỹ đất cho logistics và cảng biển. Cụ thể, ông Long kiến nghị bổ sung các dự án cảng biển, cảng cạn, ICD, depot container, bến thủy nội địa, trung tâm logistics, kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm phân phối và khu dịch vụ hậu cần sau cảng vào nhóm dự án được ưu tiên tiếp cận đất đai nếu phù hợp với quy hoạch.
Đề xuất phát triển vận tải thủy nội địa để giảm ùn tắc giao thông
Liên quan đến việc phát triển hạ tầng giao thông, vận tải và logistics, lãnh đạo Gemadept đề xuất tăng cường vận tải thủy nội địa nhằm cắt giảm chi phí logistics và giảm áp lực lên hạ tầng giao thông. Cụ thể, doanh nghiệp kiến nghị bổ sung cơ chế quy hoạch, phát triển hệ thống bến thủy nội địa, ICD, depot, trung tâm logistics vệ tinh tại TP.HCM và khu vực Bình Dương cũ; đồng thời ưu tiên đầu tư nâng cấp tĩnh không cầu trên các tuyến thủy chính đạt tối thiểu 7 m theo quy hoạch, để sà lan chở container 3-4 lớp có thể di chuyển an toàn, liên tục. "Đây là giải pháp trực tiếp để giảm tải cho đường bộ, từ đó giảm ùn tắc, giảm phát thải và cắt giảm chi phí logistics", ông Long nhấn mạnh.
Đối với các cảng biển hiện hữu trong nội đô thuộc phạm vi TP.HCM cũ, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Gemadept cho hay TP.HCM cần có lộ trình di dời các cảng này nhằm giảm tải giao thông và bảo vệ môi trường, gắn với quy hoạch cảng mới và hạ tầng kết nối thay thế. Thực tế, các cảng khu vực nội đô đang gây áp lực lớn lên giao thông đô thị, môi trường và chất lượng sống của người dân. Về dài hạn, để phát triển TP.HCM thành đô thị đặc biệt hiện đại, ông cho rằng thành phố cần tính toán lộ trình di dời cảng, học hỏi kinh nghiệm quốc tế từ Thái Lan khi chuyển cảng Bangkok ra Laem Chabang, hay Singapore di dời cảng về Tuas.
Trong khi đó, các dự án có nguy cơ chồng lấn không gian biển như hầm vượt biển, cầu vượt biển hay điện gió ngoài khơi cũng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng đến quy hoạch cảng biển. Theo góp ý của doanh nghiệp, dự thảo luật cần quy định mọi dự án hạ tầng vượt biển, hầm biển, năng lượng ngoài khơi hoặc công trình sử dụng không gian biển phải được đánh giá tác động đến quy hoạch cảng biển, luồng hàng hải, an toàn hàng hải và năng lực trung chuyển quốc tế trước khi phê duyệt. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng kiến nghị bổ sung cơ chế an ninh, an toàn và cứu hộ, cứu nạn cho trung tâm cảng biển - logistics.
