Hà Nội đang phải đối mặt với tình trạng tồn đọng hơn 22.000 trường hợp vướng mắc trong giao đất dịch vụ và đất ở cho các hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp, nguyên nhân chính là do chính sách thay đổi qua nhiều giai đoạn. Mới đây, tại Kỳ họp thứ năm, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa 17, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua Nghị quyết số 44/NQ-HĐND nhằm xử lý dứt điểm các vướng mắc này, phấn đấu hoàn thành giao đất dịch vụ cho người dân trong năm 2027.
Dự án Khu đô thị Tây Nam Kim Giang 1: Bất cập chính sách qua hai thời kỳ
Dự án Khu đô thị Tây Nam Kim Giang 1, thuộc huyện Thanh Trì (cũ), được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt từ năm 2007, nhưng gặp nhiều vướng mắc trong giải phóng mặt bằng. Theo quy định cũ, người dân có đất nông nghiệp bị thu hồi hơn 30% diện tích được hỗ trợ 60m² đất ở. Tuy nhiên, từ năm 2014, theo Luật Đất đai năm 2013, các hộ dân chỉ được hỗ trợ bằng tiền, không còn được nhận đất. Sự thay đổi này dẫn đến tình trạng cùng một dự án có hai chính sách bồi thường khác nhau, gây bức xúc trong dân.
Anh Triệu Đình T. ở phố Triều Khúc cho biết: “UBND thành phố Hà Nội tạo điều kiện cho các hộ dân có nguyện vọng nhận đất ở viết đơn gửi UBND xã Tân Triều, nhưng rất nhiều người không biết thông tin để làm đơn đề nghị. Gia đình tôi và nhiều hộ dân kiến nghị được hưởng chế độ hỗ trợ, chuyển đổi nghề và tạo việc làm bằng giao đất ở, bảo đảm chính sách thống nhất trong cùng dự án.”
Dự án Nam An Khánh: Hàng trăm hộ chưa được bố trí đất dịch vụ
Tại dự án khu đô thị mới Nam An Khánh, công tác giải phóng mặt bằng được tiến hành từ năm 2008. UBND thành phố Hà Nội cho phép tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm bằng giao đất dịch vụ. Từ năm 2007 đến 2010, UBND huyện Hoài Đức (cũ) đã giải phóng mặt bằng hơn 24ha đất tại xã An Thượng, bố trí đất dịch vụ cho gần 590 hộ dân; còn lại gần 560 trường hợp chưa được bố trí do chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng.
Đáng chú ý, có hơn 2.100 trường hợp có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi dưới 30%, nhưng vẫn được chính quyền thông báo đủ điều kiện hưởng đất dịch vụ và thực tế đã giao đất tại thực địa cho gần 870 hộ dân. Điều này cho thấy sự không đồng nhất trong áp dụng chính sách.
Nguồn gốc chính sách và thực trạng tồn đọng
Theo báo cáo của UBND thành phố Hà Nội, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm bằng hình thức giao đất dịch vụ, đất ở khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp được quy định tại Nghị định số 17/2006/NĐ-CP và Nghị định số 84/2007/NĐ-CP của Chính phủ. Chính sách này giúp người dân trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất có cơ hội chuyển đổi nghề sang kinh doanh, dịch vụ, thương mại nhằm hỗ trợ sinh kế, ổn định đời sống. Tuy nhiên, do nhiều dự án triển khai thu hồi đất kéo dài qua nhiều thời kỳ và nhiều giai đoạn của chính sách, pháp luật đất đai, dẫn đến trong cùng một dự án có những hộ gia đình, cá nhân được áp dụng các chính sách hỗ trợ khác nhau, không đồng nhất.
Tổng số vướng mắc trong công tác giao đất dịch vụ, đất ở của thành phố còn hơn 22.000 trường hợp, trong đó hơn 11.750 trường hợp được tạm giao đất, gần 10.300 trường hợp chưa được giao đất.
Quan điểm của UBND thành phố và giải pháp mới
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết: “Việc áp dụng chính sách đất dịch vụ chỉ áp dụng giới hạn trong 17 xã, phường thuộc 5 quận, huyện trước khi sắp xếp và các trường hợp đã có văn bản chấp thuận, cam kết, thông báo, xét duyệt của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, không áp dụng các dự án mới phát sinh. Quỹ đất chỉ sử dụng quỹ đất dịch vụ, đất ở đã được chuẩn bị trước ngày 1/7/2025. Cùng với đó, người được giao đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước và người có đất thu hồi, công bằng giữa các nhóm đối tượng; đồng thời tạo nguồn thu cho ngân sách, đưa quỹ đất đang để trống vào sử dụng.”
Nghị quyết số 44/NQ-HĐND vừa được thông qua nhằm thực hiện hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho các hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi hơn 30% diện tích bằng hình thức giao đất dịch vụ. HĐND thành phố giao UBND thành phố chỉ đạo hoàn thiện phương án xử lý cụ thể, bảo đảm đúng phạm vi, đối tượng, nguyên tắc xử lý, trình tự, thủ tục và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Các cơ quan, đơn vị tổ chức triển khai thực hiện xử lý dứt điểm các vướng mắc, phấn đấu hoàn thành giao đất dịch vụ cho người dân trong năm 2027.
