Khối tài sản hàng chục tỷ đồng từng được đầu tư cho các tàu khách trên tuyến vận tải Sa Kỳ - Lý Sơn nay nằm phơi nắng, phơi sương, trở thành những 'xác tàu' bỏ hoang giữa vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn. Cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường vận tải hành khách ra đảo đã khiến nhiều phương tiện hiện đại phải dừng hoạt động chỉ sau vài năm khai thác.
Thực trạng những con tàu bỏ hoang
Giữa hàng trăm tàu cá thường xuyên ra vào cảng, nhiều tàu khách cũ hiện nằm bất động, thân tàu phủ kín rong rêu. Lớp sơn bên ngoài bong tróc từng mảng lớn, nhiều ô cửa kính vỡ nát, thiết bị bên trong xuống cấp nghiêm trọng sau thời gian dài không được sử dụng. Có những phương tiện chỉ còn phần cabin nổi trên mặt nước, phần thân tàu đã chìm dần theo năm tháng.
Từ xa nhìn lại, khó ai hình dung đó từng là những con tàu được đầu tư hàng chục tỷ đồng để phục vụ vận tải hành khách trên tuyến biển sôi động nhất Quảng Ngãi. Nằm nép mình ở một góc vũng neo đậu là tàu khách Hoàng Sa 03. Khi được đưa vào khai thác năm 2014, con tàu được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực vận chuyển hành khách giữa đất liền và huyện đảo. Tuy nhiên, hiệu quả khai thác không như mong muốn khiến phương tiện phải ngừng hoạt động chỉ sau vài năm.
Nhiều lần tìm cách chuyển nhượng nhưng không thành công, chủ tàu đành để phương tiện nằm phơi nắng gió. Phần lớn thân tàu Hoàng Sa 03 đã bị nước biển xâm thực, nhiều hạng mục hư hỏng nặng. Không xa đó là tàu khách An Vĩnh 03, từng được đầu tư gần 20 tỷ đồng. Từng là một trong những tàu khách hiện đại trên tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn, nhưng nay cũng rơi vào tình trạng bỏ không nhiều năm liền.
Tương tự, tàu khách Biển Đông từng được đầu tư khoảng 15 tỷ đồng với kỳ vọng tham gia thị trường vận tải biển đảo đầy tiềm năng. Thế nhưng chỉ sau thời gian ngắn hoạt động, phương tiện này cũng phải dừng khai thác vì không thể duy trì hiệu quả kinh doanh.
Gánh nặng từ những 'xác tàu' bỏ hoang
Theo các chủ phương tiện, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tàu nằm bờ là sự thay đổi nhanh chóng của thị trường vận tải hành khách ra đảo. Nếu như trước đây các tàu cao tốc đời đầu là lựa chọn chủ lực của hành khách thì những năm gần đây, sự xuất hiện của các tàu siêu tốc thế hệ mới đã tạo nên cuộc cạnh tranh khốc liệt. Với thời gian di chuyển rút ngắn đáng kể cùng chất lượng dịch vụ được nâng cao, các phương tiện mới nhanh chóng chiếm ưu thế.
Trong khi đó, các tàu đời cũ dần mất sức hút. Lượng khách giảm mạnh khiến doanh thu không đủ bù đắp chi phí vận hành, bảo dưỡng và trả lãi vay. Nhiều chủ tàu buộc phải dừng hoạt động, chấp nhận nhìn khối tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng xuống cấp từng ngày.
Không chỉ là câu chuyện thua lỗ của các doanh nghiệp và chủ tàu, những phương tiện bỏ hoang còn kéo theo nhiều hệ lụy khác. Các tàu hư hỏng chiếm dụng diện tích mặt nước đáng kể trong khu vực neo đậu tàu thuyền của đảo. Một số phương tiện xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ đứt neo, trôi dạt hoặc va chạm với tàu cá khi mưa bão xảy ra. Ngoài ra, việc để các tàu cũ nằm lâu năm dưới nước cũng làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường biển từ dầu mỡ, vật liệu và các chất tồn lưu trên tàu.
Ông Nguyễn Đình Trung, Giám đốc Ban Quản lý cảng cá tỉnh Quảng Ngãi, cho biết, đơn vị đã nhiều lần phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, thống kê thực trạng các tàu khách neo đậu lâu năm tại Lý Sơn. Tuy nhiên, việc xử lý gặp không ít khó khăn khi một số chủ phương tiện đã chuyển nơi cư trú hoặc không còn liên lạc được. Đối với những chủ tàu còn xác định được, phần lớn cũng chưa có phương án khả thi để xử lý các phương tiện đã hết khả năng khai thác.
Theo ông Trung, thời gian tới các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp khu vực neo đậu riêng đối với các tàu ngừng hoạt động, đồng thời yêu cầu thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ liên quan. Với những phương tiện hư hỏng nặng hoặc không xác định được chủ sở hữu, cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu phương án trục vớt nhằm giải phóng mặt nước và bảo đảm an toàn cho hoạt động tàu thuyền trên địa bàn.
