Sau một thập niên xuất siêu, nhập siêu đã quay trở lại với con số 16,8 tỉ USD tính đến ngày 15.6.2026. Sự đảo chiều này khiến nhiều người bất ngờ, nhưng theo các chuyên gia, bức tranh xuất nhập khẩu không quá lo ngại khi nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất và xuất khẩu đang tăng tốc.
Nhập siêu tăng do nguyên liệu và nhiên liệu
Theo Cục Hải quan, trong 15 ngày đầu tháng 6, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 51 tỉ USD, trong đó nhập khẩu đạt 26,98 tỉ USD (tăng 1% so với kỳ 1 tháng 5), xuất khẩu đạt 24,21 tỉ USD (tăng 15,2%). Nhập siêu đã chậm lại khi xuất khẩu chiếm ưu thế hơn. Nguyên nhân nhập siêu tăng mạnh đầu năm là do căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu tăng, kéo theo chi phí logistics và giá hàng hóa. Nhập khẩu xăng dầu tăng gần 59%, khí đốt hóa lỏng tăng gần 89%, ethanol tăng hơn 213%. Ngoài ra, nhập khẩu máy móc, linh kiện của khối doanh nghiệp FDI tăng để gia công xuất khẩu.
Xuất khẩu phục hồi mạnh ở nhiều ngành
Nửa đầu tháng 6, xuất khẩu máy vi tính, điện tử và linh kiện đạt 7,3 tỉ USD (tăng 21%), điện thoại và linh kiện đạt 2,6 tỉ USD (tăng 21%), máy móc thiết bị đạt gần 2,9 tỉ USD (tăng 12,5%), dây điện và cáp điện tăng 19%, hàng điện gia dụng tăng gần 20%. Dệt may đạt 1,74 tỉ USD (tăng 25%), giày dép đạt 1,1 tỉ USD (tăng 5,2%). Điều này cho thấy chu kỳ sản xuất phục hồi đồng bộ.
Chuyên gia: Nhập siêu không đáng lo
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), nhận xét: "Con số 17 tỉ USD nhập siêu trong chưa đầy 6 tháng, mới nghe qua sẽ bất ngờ; nhưng nếu xem chi tiết số liệu sẽ thấy điều đó phản ánh thực tế thị trường quốc tế và xu hướng chuẩn bị nguyên vật liệu để tăng tốc xuất khẩu cho các tháng cuối năm." Ông cho biết nhập siêu mang tính thời vụ, chủ yếu từ khối FDI nhập máy móc, linh kiện để gia công xuất khẩu, trong khi khối doanh nghiệp Việt Nam giữ cân bằng tốt, nông sản vẫn xuất siêu. Với mục tiêu tổng kim ngạch thương mại 1.000 tỉ USD, con số 17 tỉ USD không phải quá lớn.
Doanh nghiệp lạc quan mở rộng sản xuất
Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP May Sài Gòn 3, chia sẻ: "Với xu hướng lạc quan như hiện nay, khả năng May Sài Gòn 3 và các doanh nghiệp trong ngành có thể đạt tốc độ tăng trưởng trên 10% trong năm nay. Nếu không có những biến động vừa qua, sức tăng trưởng có thể lên tới 20 - 30%." Ông cho biết nhu cầu thị trường Mỹ đã khởi sắc, căng thẳng Trung Đông và Nga-Ukraine dịu đi, kỳ vọng EU và Nhật Bản sớm phục hồi. Ngành chế biến gỗ cũng tích cực: nhập khẩu gỗ từ Mỹ tăng 2,1 lần, xuất khẩu 5 tháng đạt 7,1 tỉ USD (tăng 4,4%).
Niềm tin doanh nghiệp tăng vọt
Báo cáo của Ngân hàng UOB (Singapore) cho thấy 85% doanh nghiệp Việt Nam đánh giá tích cực về triển vọng kinh doanh năm 2026, tăng từ 48% năm trước. 80% doanh nghiệp dự định mở rộng hoạt động ra nước ngoài trong 2 năm tới, ưu tiên thiết lập cơ sở sản xuất mới trong nước. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 930 tỉ USD, tăng 18,2%, đưa Việt Nam vào top 15 cường quốc thương mại toàn cầu, xuất siêu trên 20 tỉ USD.
