Nhiều gia đình trẻ đang đối mặt với áp lực tài chính nghiêm trọng khi lãi suất cho vay mua nhà sau thời gian ưu đãi tăng mạnh. Theo chuyên gia Tài chính - Chứng khoán Trần Phương Thảo, sau 6-12 tháng đầu với lãi suất ưu đãi 6-8%/năm, các ngân hàng áp dụng lãi suất thả nổi lên đến 14-15%/năm, khiến nhiều người vay lâm vào cảnh khó khăn.
Thực trạng vay mua nhà: Lãi suất thả nổi leo thang
Kịch bản phổ biến hiện nay là các cặp vợ chồng trẻ tích cóp khoảng 1 tỷ đồng, vay ngân hàng thêm 2,5-3 tỷ đồng để mua nhà. Tuy nhiên, lãi suất cho vay sau ưu đãi tăng lên 14-15%/năm, tạo gánh nặng khó chịu. Bà Thảo nhấn mạnh: "Nhiều người chỉ nhìn vào mức lãi suất ưu đãi hấp dẫn từ 6-8%/năm trong 6-12 tháng đầu mà quên đi rủi ro về lãi suất thả nổi sau đó." Công thức tính lãi thả nổi thường dựa trên lãi suất huy động kỳ hạn 12-24 tháng cộng biên độ 3,5-4,5%/năm, đẩy lãi suất cho vay vượt quá khả năng chi trả.
Áp lực tài chính cụ thể: Con số biết nói
Với khoản vay 1,5 tỷ đồng trong 20 năm, mỗi tháng người vay phải trả gốc 6,25 triệu đồng. Sau thời gian ưu đãi, tiền lãi tháng đầu tiên khoảng 18,75 triệu đồng, tổng gốc và lãi lên đến 25 triệu đồng. Dù các năm sau số tiền giảm dần, nhưng với thu nhập gia đình dưới 40 triệu đồng/tháng, chi phí sinh hoạt, nuôi con và các khoản phát sinh, bà Thảo gọi đây là "bản án tài chính" khiến cuộc sống luôn căng thẳng.
Quy tắc 50-70: Lời khuyên từ chuyên gia
Trước khi vay mua nhà, chuyên gia khuyến cáo người mua cần tuân thủ quy tắc 50-70: chỉ vay khi đã có sẵn 50-70% giá trị tài sản, tuyệt đối không vay quá 50% giá trị căn nhà, dù ngân hàng phê duyệt tới 80%. Ngoài ra, không dùng quá 35% tổng thu nhập gia đình để trả nợ. "Mua nhà là cột mốc quan trọng nhưng đừng biến ước mơ thành gánh nặng đè bẹp niềm vui sống", bà lưu ý.
Nên gửi tiết kiệm hay mua nhà?
Với lãi suất tiết kiệm khoảng 9%/năm cho khoản từ 1 tỷ đồng, chênh lệch giữa lãi suất cho vay và huy động 4-5%/năm, lãi suất vay tối thiểu 13%/năm. Nếu người vay không trả nợ đúng hạn, lãi suất có thể vượt 15%/năm khi nợ xấu. Nếu chỉ vay 50% giá trị tài sản, chi phí lãi vay tương đương 25% giá trị tài sản. Trường hợp giá nhà giảm 30%, người vay chỉ còn 20-30% vốn. Trong khi gửi tiết kiệm 1 tỷ đồng với lãi suất 9%/năm, sau 10 năm tài sản tăng lên 2,4 tỷ đồng. Để đạt mức lãi tương tự, giá chung cư hiện 80-100 triệu đồng/m2 cần tăng lên 192-240 triệu đồng/m2. Ngược lại, mua nhà ngay có thể tạo dòng tiền từ cho thuê, nhưng đi kèm rủi ro giá giảm và chi phí bảo trì. Kết luận, lựa chọn nào có lợi hơn phụ thuộc vào lãi suất và biến động thị trường bất động sản tương lai.
