Hàng Nghìn Căn Hộ Tái Định Cư Bỏ Hoang: Lãng Phí Tài Sản Công Và Áp Lực Nhà Ở
Thành phố Hồ Chí Minh vừa công bố kế hoạch tổ chức đấu giá 3.790 căn hộ tái định cư tại các lô R1, R2, R3, R4, R5 thuộc phường An Khánh, Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Đây là lần thứ tư chính quyền thành phố thực hiện đấu giá những căn hộ này, với mức giá khởi điểm từng lên tới gần 10.000 tỉ đồng, nhưng tất cả đều thất bại vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Số căn hộ này nằm trong khu tái định cư Bình Khánh rộng khoảng 38,4 ha, với tổng cộng 12.500 căn đã hoàn thành xây dựng từ hơn một thập kỷ trước.
Trong số 12.500 căn hộ đó, TP.HCM chỉ giữ lại một phần nhỏ để tiếp tục sử dụng cho mục đích tái định cư, còn lại bị bỏ hoang trong nhiều năm qua khi người dân nhận tiền mặt và tự tìm nơi ở mới. Hình ảnh hàng nghìn căn hộ tái định cư tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm nằm im lìm năm này qua năm khác đã trở thành biểu tượng cho sự lãng phí tài sản công.
Những Dự Án "Điển Hình Thất Bại" Và Tình Trạng Bỏ Hoang Trên Diện Rộng
Cách khu tái định cư Thủ Thiêm không xa, dự án khu tái định cư Vĩnh Lộc B với diện tích khoảng 30 ha được khởi công từ năm 2008, tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 1.000 tỉ đồng. Dự án bao gồm 45 block chung cư với khoảng 2.000 căn hộ và hơn 500 nền đất, cùng các tiện ích như trường học, công viên, siêu thị và hạ tầng nội khu cơ bản. Tuy nhiên, sau nhiều năm, hầu hết các căn hộ ở đây vẫn bỏ trống, chỉ khoảng 15% có người ở, khiến dự án bị gọi là "điển hình thất bại" của nhà tái định cư tại TP.HCM.
Tình trạng này không chỉ giới hạn ở hai dự án trên. Thống kê cho thấy trước khi sáp nhập, toàn địa bàn TP.HCM có khoảng 14.000 căn hộ tái định cư bị bỏ hoang. Tương tự, Hà Nội hiện có khoảng 4.000 căn hộ tái định cư tại 9 dự án bị bỏ trống, với một số tòa nhà ở vị trí đẹp tại các quận như Long Biên, Hoàng Mai, Hai Bà Trưng vẫn "đắp chiếu" suốt nhiều năm, thậm chí có dự án hoàn thành từ năm 2006 nhưng chưa từng có người ở.
Nguyên Nhân Và Hậu Quả: Quy Hoạch Thiếu Thực Tế Và Áp Lực Thị Trường
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính của tình trạng này là do quy hoạch các dự án nhà tái định cư chưa sát với thực tế, thường nằm xa trung tâm, hạ tầng thiếu đồng bộ hoặc không phù hợp với nhu cầu người dân. Điều này dẫn đến nhiều dự án rơi vào cảnh "cửa đóng then cài". Việc để tài sản công "ngủ quên" không chỉ gây thất thoát ngân sách mà còn làm gia tăng áp lực lên thị trường nhà ở, khi nguồn cung phù hợp cho người thu nhập trung bình vẫn còn rất hạn chế.
Giải Pháp: Chuyển Đổi Sang Nhà Ở Thương Mại Giá Phù Hợp
Trước thực trạng này, nhiều ý kiến đề xuất cần sớm cho phép chuyển đổi công năng các căn hộ tái định cư không sử dụng sang nhà ở thương mại giá phù hợp, theo đề án dự thảo Nghị quyết thí điểm phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến. Giải pháp này nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở cho nhóm người có thu nhập trên 20 triệu đồng/tháng, những người không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng cũng khó tiếp cận nhà ở thương mại giá cao hiện nay.
Chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang nhận định, việc đấu giá nhiều lần thất bại cho thấy vấn đề không nằm ở giá bán mà ở các yếu tố như chính sách, cơ chế quản lý tài sản công còn chồng chéo. Ông kiến nghị đưa số căn hộ tái định cư vào dự thảo nghị quyết, với giá bán cao hơn so với chuyển sang nhà ở xã hội, giúp thành phố thu hồi vốn và có lợi nhuận tái đầu tư hạ tầng.
TS Đỗ Thị Loan, nguyên Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, bày tỏ sự "đau lòng" khi chứng kiến hàng nghìn căn hộ bỏ hoang và hy vọng Nghị quyết mới sẽ tạo cơ hội thứ hai để thành phố đưa số căn hộ này vào chương trình bán hoặc cho thuê giá phù hợp.
Chi Phí Bảo Dưỡng Và Triển Vọng Tương Lai
Mỗi năm, chính quyền TP.HCM phải chi hơn 70 tỉ đồng từ ngân sách để bảo vệ, duy tu và bảo dưỡng số căn hộ tái định cư bỏ hoang, trong khi các block chung cư xuống cấp, cỏ mọc um tùm và hạ tầng bị bỏ mặc. Thực tế này cho thấy sự lãng phí không chỉ về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến an sinh xã hội.
Việc mạnh dạn tháo gỡ cơ chế, cho phép chuyển đổi quỹ nhà này sang nhà ở thương mại giá phù hợp không chỉ là giải pháp tình thế, mà còn là bước đi cần thiết để thị trường bất động sản phát triển lành mạnh và bền vững hơn. Nếu được triển khai hiệu quả, những khu nhà từng "ngủ quên" có thể trở thành nơi an cư cho hàng nghìn gia đình, mang lại sự hồi sinh ý nghĩa cho cả thị trường và xã hội.
