Hà Nội chuyển hướng: Từ quy hoạch chồng chéo đến tầm nhìn 100 năm bền vững
Trong nhiều năm qua, thủ đô Hà Nội đã tồn tại một thực trạng đáng quan ngại: việc xây dựng song song hai hệ thống quy hoạch riêng biệt. Một bên là Quy hoạch thủ đô theo Luật Quy hoạch năm 2017, và bên kia là Quy hoạch chung thủ đô dựa trên Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024. Sự tồn tại của hai hệ thống này đã dẫn đến tình trạng chồng chéo nghiêm trọng, thiếu sự đồng bộ giữa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức không gian đô thị.
Hệ quả là thành phố chưa thể đưa ra các phương án giải quyết triệt để những điểm nghẽn dai dẳng như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường. Việc thiếu một mô hình và kế hoạch phát triển rõ ràng, thống nhất cũng khiến nguồn lực bị lãng phí đáng kể.
Bước ngoặt: Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn thế kỷ
Để khắc phục những bất cập này và phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cũng như xu thế phát triển đô thị thông minh và liên kết vùng mở rộng, Hà Nội đã quyết định chuyển hướng chiến lược. Thay vì duy trì hai hệ thống song song, thành phố sẽ tập trung xây dựng một Quy hoạch tổng thể thủ đô duy nhất, mang tầm nhìn xa và tính bền vững cho 100 năm tới.
Động thái này nhận được sự ủng hộ từ cấp cao nhất. Cuối năm 2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 258 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn thủ đô. Quy hoạch mới được xác định với các mốc thời gian cụ thể:
- Giai đoạn ngắn hạn: đến năm 2035
- Giai đoạn trung hạn: đến năm 2045
- Giai đoạn dài hạn: đến năm 2065
- Tầm nhìn chiến lược: 100 năm
11 nhóm giải pháp đột phá định hình tương lai thủ đô
Quy hoạch tổng thể không chỉ là một văn bản hành chính, mà còn là lộ trình với những định hướng mới, vượt trội, được cụ thể hóa qua 11 nhóm giải pháp đột phá. Trọng tâm hàng đầu là phát triển liên kết vùng thông qua mô hình "hạt nhân - vệ tinh". Theo đó, Hà Nội sẽ giữ vai trò là đô thị hạt nhân, trung tâm lan tỏa và dẫn dắt sự phát triển của toàn vùng thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước.
Các nhóm giải pháp đột phá khác bao gồm:
- Phát triển mạnh mẽ hệ thống đường sắt đô thị và áp dụng mô hình phát triển đô thị dựa trên giao thông công cộng (TOD).
- Thiết lập các thiết chế tại các cực tăng trưởng mới nhằm kéo giãn mật độ dân cư tại nội đô, giảm áp lực cho khu vực trung tâm.
- Xây dựng mô hình kiến tạo đô thị thông minh - xanh - bền vững, kết hợp với tái thiết đô thị toàn diện và có chọn lọc.
- Khai thác hiệu quả không gian đa tầng - đa lớp, biến sông Hồng thành biểu tượng phát triển mới của thủ đô.
- Phát triển hệ thống cảng hàng không và quyết liệt cải thiện, giải quyết dứt điểm vấn nạn ô nhiễm môi trường.
- Xác định và quản lý chặt chẽ các quỹ đất dự trữ cho phát triển tương lai.
Chỉ đạo cụ thể từ Thủ tướng Phạm Minh Chính
Tại buổi làm việc về quy hoạch thủ đô, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có những chỉ đạo sâu sát và thiết thực. Thủ tướng đề nghị Hà Nội nghiên cứu, tìm kiếm địa điểm phù hợp để xây dựng một cung triển lãm quy hoạch. Công trình này không chỉ là nơi công khai, minh bạch hóa quy hoạch và giám sát việc thực hiện, mà còn đóng vai trò là điểm xúc tiến đầu tư và có thể trở thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn của thủ đô.
Bên cạnh đó, Thủ tướng lưu ý thành phố cần:
- Rà soát kỹ lưỡng các ngành, lĩnh vực để tối ưu hóa không gian mặt đất, đặc biệt chú trọng đến khu vực phía nam, Xuân Mai, Ba Vì, Sơn Tây và Sóc Sơn.
- Phát triển mô hình kinh tế sân bay, khai thác tiềm năng của trung tâm hồ Tây và các khu vực có lợi thế.
- Đa dạng hóa và tối ưu hóa nguồn lực, trong đó ưu tiên sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước, đẩy mạnh hợp tác công tư (PPP).
- Xây dựng các chính sách huy động vốn linh hoạt như mô hình BT, BOT, chính sách hỗ trợ TOD, phát hành trái phiếu và thiết lập các quỹ chuyên dụng, tiêu biểu như quỹ nhà ở xã hội.
Sự chuyển mình từ quy hoạch chồng chéo sang một quy hoạch tổng thể thống nhất với tầm nhìn dài hạn cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc xây dựng một thủ đô hiện đại, bền vững, xứng tầm khu vực và quốc tế. Thành công của lộ trình này sẽ phụ thuộc lớn vào sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cấp chính quyền, sự tham gia của người dân và hiệu quả trong việc huy động, phân bổ nguồn lực.
